Key takeaways
- De versoepeling van de sancties levert Iran kapitaal op om de binnenlandse militaire industrie van Iran nieuw leven in te blazen.
- Teheran wil voldoende middelen behouden om nieuw regionale conflicten onbetaalbaar te maken voor de Verenigde Staten of Israël.
- Wereldwijde partnerschappen met China, Rusland en Noord-Korea zorgen voor de aanvoer van cruciale onderdelen en expertise.
Volgens wetenschapper Andrew Latham is het belangrijkste risico na de versoepeling van de sancties tegen Iran niet de aanschaf van opvallende buitenlandse wapens, maar veeleer de heropleving van de binnenlandse militaire productie. Hoewel tijdelijke toestemming van de VS voor olie-export en het vrijgeven van bevroren gelden Teheran wellicht niet tot een wereldmacht zullen maken, verschaffen ze wel het benodigde kapitaal om de noodlijdende sectoren voor drones, raketten en luchtverdediging weer op gang te brengen. Dit herstel wordt verder ondersteund door Russische gevechtsgegevens, Noord-Koreaanse expertise op het gebied van smokkel en Chinese industriële netwerken.
Financiële meevallers
De huidige situatie is verder gegaan dan louter speculatie, aangezien de Verenigde Staten kortlopende vergunningen hebben ingevoerd voor Iraanse bank-, verzekerings- en olietransacties. Bovendien worden miljarden aan bevroren activa vrijgegeven en is er een communicatiekanaal opgezet om de veiligheid in de Straat van Hormuz te waarborgen. Terwijl politieke critici zich richten op de vraag of Iran oneerlijk wordt beloond, is de strategische zorg hoe deze middelen zullen worden gebruikt om de militaire capaciteiten weer op te bouwen.
Teheran streeft er niet naar om de Amerikaanse marine of de Israëlische luchtmacht uit te dagen in een traditioneel front-aan-frontconflict. In plaats daarvan is de strategie erop gericht voldoende verstorende middelen – zoals proxies en raketten – in stand te houden om ervoor te zorgen dat elke militaire actie van Washington of Jeruzalem onbetaalbaar wordt. Het doel is niet het bezit van een specifiek wapen, maar het behoud van de industriële capaciteit om deze te produceren.
Raketten, drones, luchtafweer én de Straat van Hormuz
Raketten blijven de hoeksteen van deze strategie. Hiermee kan Iran regionale hoofdsteden en infrastructuur bedreigen zonder dat het luchtoverwicht nodig heeft. Drones dienen als een aanvullend, goedkoop middel om via proxies druk uit te oefenen. Bovendien is luchtverdediging een prioriteit geworden. Recente conflicten hebben aangetoond dat het vermogen om toe te slaan nutteloos is als Iran zijn eigen commandocentra en radarsystemen niet kan beschermen tegen vijandelijke luchtcampagnes.
De focus op de Straat van Hormuz onderstreept ook een strategische realiteit. Door te onderhandelen over veilige doorgang maakt Iran gebruik van zijn controle over deze smalle waterweg, die het handhaaft door een combinatie van snelle boten, mijnen en kustraketten. Teheran streeft niet naar totale maritieme dominantie, maar naar voldoende onzekerheid om wereldwijde invloed te behouden.
China, Rusland en Noord-Korea
China speelt een cruciale rol als belangrijkste leverancier van de benodigde toeleveringsketen. In plaats van formele verdragen vertrouwt Iran op Peking voor de „commerciële rommel“ – sensoren, chips en werktuigmachines – waarmee militaire aankopen kunnen worden vermomd als gewone handel. Deze clandestiene stroom van onderdelen is veel moeilijker te controleren dan de verkoop van één enkel gevechtsvliegtuig.
Rusland biedt een ander soort meerwaarde: praktische, zwaarbevochten ervaring uit het conflict in Oekraïne. De worstelingen van Moskou met elektronische oorlogsvoering en droneoverbelasting fungeren als een praktijklaboratorium voor Iran. Ongeacht hun wederzijds vertrouwen hecht Teheran veel waarde aan de Russische expertise op het gebied van luchtverdedigingsintegratie en het beheer van een militair systeem onder zware sancties.
Noord-Korea draagt een gespecialiseerde reeks vaardigheden bij op het gebied van overleven en ontwijking. Het vermogen van Pyongyang om zijn raketprogramma voort te zetten ondanks extreme internationale isolatie biedt Iran een model om zijn wapenarsenaal in stand te houden, zelfs als er plotseling opnieuw sancties worden opgelegd.
Verder kijken dan de nucleaire focus
Hoewel de VS zich blijven richten op het monitoren van de nucleaire ambities van Iran, beperkt de bredere dreiging zich niet tot atoomwapens. Een niet-nucleair Iran dat beschikt over gerenoveerde raketfabrieken, verbeterde dronevloten en een verfijnde strategie om de Straat van Hormuz te verstoren, kan nog steeds geopolitieke crises veroorzaken en druk uitoefenen op Amerikaanse bondgenoten.
Uiteindelijk schuilt het gevaar niet in één enkele grote aankoop, maar in het geleidelijke herstel van de Iraanse industriële basis. De vrijgegeven gelden fungeren als zuurstof voor een sluimerend systeem en maken het mogelijk de makelaars en ingenieurs te betalen die nodig zijn om de assemblagelijnen weer op gang te brengen. De grootste dreiging is niet de zichtbare aankomst van een buitenlandse raket, maar de stille heropening van de werkplaatsen waar deze worden gebouwd. (fc)
Wil je meer defensienieuws ontvangen? Schrijf je hier in op onze wekelijkse Defensie Insi
Volg Business AM ook op Google Nieuws
Wil je toegang tot alle artikelen, geniet tijdelijk van onze promo en abonneer je hier!
