Key takeaways
- België betaalt per saldo verlies op de kernreactoren Tihange 3 en Doel 4.
- Inkomsten uit stroomverkoop worden overstemd door hoge terugbetalingen en garanties aan private partners.
- Premier De Wever stelt volledige nationalisatie voor om een einde te maken aan kostbare subsidies aan buitenlandse entiteiten.
De Belgische federale regering heeft al meer dan 27 miljoen euro uitgegeven om de voortzetting van de exploitatie van de kernreactoren Tihange 3 en Doel 4 te subsidiëren. Hoewel de staat afgelopen najaar gedeeltelijk eigenaar werd van die centrales en inkomsten genereert uit de verkoop van elektriciteit, worden die opbrengsten tenietgedaan door de kosten van de overeenkomst, blijkt uit onderzoek van VRT NWS.
Phoenix-deal
De financiële last is het gevolg van de “Phoenix-deal” die eind 2023 door de vorige regering-De Croo werd afgerond. In het kader van die regeling bezit de Belgische staat een aandeel van 45 procent, terwijl Engie-Electrabel 45 procent en Luminus 10 procent in handen hebben.
Een belangrijk onderdeel van die overeenkomst is een gegarandeerd rendement van 7 procent voor de particuliere partners. Hoewel de staat bijna 31 miljoen euro verdiende aan de verkoop van elektriciteit, moest hij bijgevolg 58 miljoen euro terugbetalen aan Engie en Luminus om aan die gegarandeerde rendementen te voldoen, wat resulteerde in een nettoverlies.
Stijgende moderniseringskosten
Naast de directe betalingen is de staat verantwoordelijk voor 45 procent van de moderniseringskosten voor die reactoren, die worden geschat op ongeveer één miljard euro. Critici en insiders uit de sector suggereren dat Engie die kosten mogelijk heeft opgeblazen door buitensporig dure veiligheidsnormen of hoge vergoedingen voor aannemers door te voeren. Aangezien de investering moet worden terugverdiend, leiden hogere kapitaaluitgaven tot hogere langetermijnkosten voor de overheid.
Uitoefenprijs
Om haar eigen risico’s te minimaliseren, heeft Engie een “uitoefenprijs” voor de elektriciteit vastgelegd. Als de marktprijzen onder dit gegarandeerde tarief (momenteel 90,13 euro per MWh) dalen, dekt de Belgische belastingbetaler het verschil.
Terwijl de vorige regering aanvoerde dat de hoge jaarlijkse productie van de reactoren uiteindelijk miljarden aan winst zou opleveren, is de huidige regering-De Wever veel sceptischer. Minister van Energie Mathieu Bihet heeft het rendement van 7 procent als buitensporig bestempeld en geprobeerd te onderhandelen over een lagere uitoefenprijs, hoewel de gesprekken naar verluidt in november vastliepen.
Pleidooi voor nationalisatie
Deskundigen waarschuwen dat als de marktprijzen de komende jaren aanzienlijk dalen, de overheid te maken zou kunnen krijgen met subsidies van in totaal honderden miljoenen euro’s in plaats van miljoenen.
Dit financiële risico was waarschijnlijk de aanleiding voor het recente voorstel van premier De Wever om alle kernreactoren volledig van Engie over te nemen. Nationalisatie zou een einde maken aan de noodzaak van gegarandeerde rendementen en subsidies aan buitenlandse entiteiten, hoewel dit zou betekenen dat de Belgische staat alle operationele risico’s en mogelijke verliezen op zich zou nemen.
Beoordeling toekomstige levensvatbaarheid
De regering evalueert momenteel de totale waarde en levensvatbaarheid van haar zeven reactoren. Een definitief besluit over het al dan niet doorgaan met een volledige overname en het schrappen van de Phoenix-deal wordt dit najaar verwacht.
(at)
Volg Business AM ook op Google Nieuws
Wil je toegang tot alle artikelen, geniet tijdelijk van onze promo en abonneer je hier!
