Key takeaways

• Politico maakte een podcast over het Brexitreferendum van 2016, genaamd Westminster Insider.
• Daarin wordt verteld hoe Britse politici die campagne hebben beleefd.
• Ze voerden campagnes met advertenties, billboards en zelfs met een vloot.

10 jaar geleden stond Groot-Brittannië op het punt te beslissen of het de Europese Unie zou verlaten. Dat was toen de geboorte van Brexit. Dit proces duurde vier jaar en begin 2020 verliet het Verenigd Koninkrijk uiteindelijk de supranationale organisatie. Politico deed een podcast, Westminster Insider, over hoe Britse politici die campagne beleefd hadden.

Brexit

De Brexit is het proces van uittreden van het Verenigd Koninkrijk uit de Europese Unie dat op 31 januari 2020 in werking trad. Daarmee kwam na 47 jaar een einde aan het lidmaatschap van het VK van de EU en haar voorgangers, de Europese Gemeenschappen. Het was de eerste keer in de geschiedenis van de EU dat een lidstaat vrijwillig terugtrad uit de Unie. Het woord Brexit is ontstaan in het gewone taalgebruik als samenvoeging van de woorden ‘British’ en ‘exit’ (Brits vertrek).

Westminster Insider-podcast ging terug naar de mensen die die campagne van dichtbij meemaakten voor een speciale aflevering. Het toonde aan dat veel van de Britse politiek van vandaag, de gerichte digitale campagnes, de afkalvende partijliefde, het wantrouwen in instellingen, in embryonale vorm aanwezig was tijdens het Brexit-referendum.

2016: toen alles begon

Voor Matthew Elliott, de CEO van Vote Leave, was het referendum de “voorloper” van een nieuwe soort campagnevoering. Hij werkte naast Dominic Cummings in Westminster Tower. Daardoor gelooft Elliott dat Vote Leave-tactieken heeft gepionierd die nu standaard zijn in de politiek. “Tot dat moment”, vertelde hij aan Westminster Insider“, gaf de meeste traditionele politieke campagnes wat geld uit aan advertenties op sociale media, maar gaven ze ook veel geld uit aan billboards en krantenadvertenties.”

In plaats daarvan hield Vote Leave geld achter voor een geconcentreerde digitale aanval in de laatste veertien dagen van de campagne. Die aanval was “echt gericht op hun telefoons en computers via sociale media-advertenties.” Als je het nu terugluistert, valt het op hoe on-radicaal dit klinkt. Technieken die ooit verstorend aanvoelden, zijn nu een alledaags onderdeel van moderne politieke campagnes. “Dat was een tijd die voorbij is”, reflecteerde Fall. “We leven in een andere wereldorde.”

Meer dan alleen maar de EU verlaten

Fall gelooft dat de Brexit over veel meer ging dan de EU. Het ging, naar haar mening, over veel mensen in het VK die vragen stelden aan hun leiders die volgens haar nog steeds onbeantwoord blijven. Zelfs 10 jaar later blijven deze vragen open. “Het ging over… luisteren mensen naar me?” Begrijpen ze hoe ik me voel? Ben ik onderdeel van de globalisering? Profiteer ik? Zijn mijn gemeenschappen sterker en beter? Wat vind ik van immigratie?

Voor Gisela Stuart, de Labour-parlementariër die een van de meest prominente linkse stemmen voor Leave werd, was Brexit de “culminatie van een onbehagen.” Terugkijkend voelen haar campagne- en debatoptredens naast Boris Johnson als een vroege glimp van de door Brexit aangedreven politieke herschikking. Die herschikking zou de Britse politiek hertekenen.

Tegen de tijd van de algemene verkiezingen in 2019 bevond Stuart zich weer in de campagne met Johnson en Michael Gove om de impasse rond de Brexit te doorbreken. “Het was heel erg zoals een politieke versie van ‘Friends Reunited'”, zei ze.

Pro-EU-vloot

Rachel Johnson is de zus van Boris Johnson en voorstander van het blijven bij de EU. Zij klinkt nog steeds half geamuseerd, half geschokt als ze terugdenkt aan het moment waarop ze aan boord ging van een boot met de rockster Bob Geldof om te protesteren tegen Nigel Farage’s flotilla van pro-Brexitvissers.

Het beeld van beroemdheden en stedelijke figuren die vanaf een luxe boot naar vissers schreeuwen, werd in het klein de beschuldiging die Brexit-campagnevoerders altijd al hadden geuit. Namelijk dat een establishmentelite zich schuldig maakte aan minachting voor mensen wiens levens ze noch begreep noch respecteerde.

Tegen die tijd voelde het spektakel absurd aan. Terugkijkend ving het iets diepers over de culturele kloof van de referendumcampagne. “Het leek te kristalliseren”, zei Johnson, “wat veel mensen echt haatten aan de Remain-campagne.”

Wat me opvalt als ik deze momenten 10 jaar later terugkijk, is hoe weinig van Brexit nu nog zelfvoorzienend aanvoelt. Het referendum was niet alleen een stem over Europa. Het was het moment waarop het politieke systeem, de mediacultuur en de partijliefdes van Groot-Brittannië begonnen te muteren in de vorm die we nu herkennen. (fc)

Volg Business AM ook op Google Nieuws

Wil je toegang tot alle artikelen, geniet tijdelijk van onze promo en abonneer je hier!