Key takeaways

• Winkeliers mogen klanten wettelijk niet verplichten om schikkingskosten te betalen bij het niet-scannen aan de zelfscankassa.
• Ze mogen alleen kosten in rekening brengen voor daadwerkelijke verliezen en administratieve kosten.
• Politie-ingrijpen blijft de enige wettelijke weg als klanten weigeren te betalen.

Winkeleigenaren leggen vaak onmiddellijk boetes op aan klanten die artikelen niet scannen bij zelfscankassa’s of betrapt worden op diefstal, maar mag dat wel? Dat onderzocht consumentenprogramma WinWin van VRT. Financiële sancties kunnen eigenlijk niet aan een klant worden opgelegd. Hoewel een klant ervoor kan kiezen te betalen om politie-inmenging te vermijden, mogen dergelijke kosten alleen de daadwerkelijke verliezen dekken die het bedrijf heeft geleden.

Branchenormen

Grote retailers zoals Albert Heijn en Carrefour hanteren een gestandaardiseerde schikkingsvergoeding van 181 euro, een bedrag dat is vastgesteld door SODA, een organisatie gespecialiseerd in civiel- en strafrechtelijke oplossingen. SODA stelt dat dit bedrag in verhouding staat tot de kosten van diefstal. Delhaize hanteert gemiddeld een vergoeding van 150 euro, hoewel individuele franchisenemers de vrijheid hebben om hun eigen tarieven vast te stellen.

Het wettelijk kader

Volgens professor Ilse Samoy van de KU Leuven zijn dergelijke vergoedingen alleen bindend als de klant hier vooraf duidelijk over is geïnformeerd. Dit gebeurt doorgaans via borden bij de ingang van de winkel; door de winkel binnen te gaan, gaat een klant stilzwijgend akkoord met deze voorwaarden. Eigenaren kunnen deze geschillen intern afhandelen, omdat politie en openbare aanklagers vaak niet over de middelen beschikken om prioriteit te geven aan kleine diefstallen.

Er is een juridisch onderscheid tussen het vergoeden van schade en het opleggen van een straf. Professor Samoy merkt op dat winkels weliswaar kosten in rekening mogen brengen voor administratie, beveiligingspersoneel en de waarde van het artikel, maar niet voor algemene beveiligingsinfrastructuur zoals camerasystemen. Als een vergoeding buitensporig hoog wordt, overschrijdt deze de grens naar een boete, een bevoegdheid die uitsluitend aan de overheid is voorbehouden.

Kosten voor de handelaar

Detailhandelaren stellen dat de kosten van diefstal verder reiken dan de prijs van het product, omdat er ook tijd van het personeel en administratieve verwerking bij komt kijken. Bij Delhaize worden gevallen individueel beoordeeld en bij oprechte vergissingen wordt een eenvoudige waarschuwing gegeven, waarbij ze het evenwicht tussen het voorkomen van verlies en redelijkheid erkennen.

Cruciaal is dat klanten wettelijk nooit verplicht zijn om deze civiele schikkingen te betalen. Hoewel een winkelmanager een schikking kan voorstellen, is alleen de bevoegdheid van een beveiligingsmedewerker beperkt tot het vragen van de waarde van het product. Als een klant weigert het door de winkel gevraagde bedrag te betalen, kan het bedrijf de politie bellen om aangifte te doen, waarbij de uiteindelijke beslissing aan het rechtssysteem wordt overgelaten. (fc)

Volg Business AM ook op Google Nieuws

Wil je toegang tot alle artikelen, geniet tijdelijk van onze promo en abonneer je hier!