Key takeaways

• Armenië streeft naar toenadering tot het Westen nadat Rusland geen cruciale veiligheidsgaranties heeft gegeven.
• Rusland oefent economische en politieke druk uit om de geopolitieke verschuiving van Armenië af te straffen.
• De interne politieke verdeeldheid neemt toe nu oppositiefracties lobbyen voor een terugkeer naar Russische invloed.

Rusland voert de druk op Armenië op nu het land zijn geopolitieke focus verlegt naar westerse instellingen. Die spanning bereikt een hoogtepunt vlak voor de parlementsverkiezingen. Jarenlang fungeerde Armenië als een belangrijke Russische partner in de Zuid-Kaukasus, waarbij het land voor zijn defensie op het Kremlin vertrouwde en zich integreerde in de op Moskou gerichte economische en politieke structuren. Het streven van Armeense premier Nikol Pasjinian om zich aan te sluiten bij de Europese Unie heeft deze langdurige relatie echter ernstig beschadigd.

Escalerende spanningen

De diplomatieke wrijving escaleerde nadat Armenië een Europese top organiseerde met de Oekraïense president Volodymyr Zelensky. Rusland bestempelde dit als “onvriendelijk” gedrag en voerde een invoerverbod in op Armeense bloemen. Bovendien heeft het Kremlin aangegeven dat de status van Armenië binnen de Euraziatische Economische Unie (EEU) een belangrijk onderwerp zal zijn tijdens een top in mei in Kazachstan. President Vladimir Poetin stelde voor dat het Armeense volk via een referendum over zijn toekomst zou moeten beslissen, en stelde een “voor beide partijen voordelige scheiding” voor als de burgers de voorkeur geven aan het Westen. Opvallend is dat Poetin deze situatie in verband bracht met de oorsprong van het conflict in Oekraïne, waarbij hij suggereerde dat pogingen om toe te treden tot de EU vaak tot instabiliteit leiden.

Binnenlandse verdeeldheid

De binnenlandse politiek in Armenië wordt verder bemoeilijkt door oppositiefracties die voorstander zijn van een terugkeer naar Russische invloed. Groepen onder leiding van figuren als Samvel Karapetyan, Gagik Tsarukyan en voormalig president Robert Kocharyan pleiten voor nauwere banden met Rusland. Sommige van deze figuren, onder wie Karapetyan, worden in Armenië geconfronteerd met juridische procedures die zij politiek gemotiveerd noemen. Rusland ontkent dat het die oppositie-inspanningen coördineert en noemt berichten daarover ‘nepnieuws’ dat westerse belangen zouden hebben georkestreerd.

Westerse alliantie

Die huidige diplomatieke crisis doet denken aan gebeurtenissen uit 2013. Toen dwong druk vanuit het Kremlin Armenië om een EU-overeenkomst op te geven ten gunste van de EEU. Het recente verlies van vertrouwen komt voort uit het falen van Rusland om effectieve veiligheidsgaranties te bieden tijdens de militaire campagnes van Azerbeidzjan in Nagorno-Karabach. Bijgevolg heeft Armenië afstand genomen van de door Rusland geleide Collectieve Veiligheidsverdragsorganisatie (CSTO) en streeft het naar nauwere banden met de NAVO en de Verenigde Staten. Een belangrijke stap in deze richting was een door de VS bemiddeld vredesakkoord, dat een langetermijnsamenwerking omvat voor een transport- en energiecorridor door Armenië.

Ondanks die verschuivingen blijft Armenië aan Rusland gebonden via kritieke infrastructuur, zoals de kernenergiesector, en een sterke afhankelijkheid van geldovermakingen van burgers die in het buitenland werken. Hoewel Armeense functionarissen, waaronder minister van Buitenlandse Zaken Ararat Mirzoyan, beweren dat ze momenteel niet streven naar een totale breuk met Rusland, erkennen ze dat de EU en de EEU fundamenteel onverenigbaar zijn. Armenië houdt vol dat het zelf het tijdstip van de overgang bepaalt. Russische functionarissen verklaarden echter dat het onaanvaardbaar is om lid te willen blijven van beide blokken.

Volg Business AM ook op Google Nieuws

Wil je toegang tot alle artikelen, geniet tijdelijk van onze promo en abonneer je hier!