Key takeaways
- Rusland stelt het voortbestaan van het regime boven wereldheerschappij.
- Het land maakt daarbij gebruik van escalerende tactieken om zijn belangen veilig te stellen en de controle over zijn vermeende invloedssfeer te behouden.
- Vladimir Poetins strategie richt zich op het ontwrichten van de bestaande wereldorde in plaats van het opbouwen van een nieuwe.
Het Westen blijft de strategische motieven van Rusland verkeerd interpreteren, vier jaar na de invasie van Oekraïne. Sommigen geloven dat Rusland irrationeel handelt, terwijl anderen een berekend revanchistisch plan zien. Beide perspectieven zijn onjuist.
Ontwrichting
De wrede oorlog van Rusland tegen Oekraïne is niet impulsief. President Vladimir Poetin kadert deze als een botsing van beschavingen met het Westen, maar deze retoriek duidt niet op een volledig uitgewerkte imperiale ideologie of een blauwdruk voor wereldwijde transformatie.
Poetin beschouwt Rusland als een grootmacht die het westerse liberalisme tegengaat, maar hij mist het vermogen om de wereldorde te hervormen. Deze beperking drijft Rusland eerder naar ontwrichting dan naar dominantie. Zijn “strategie” is noch willekeurig, noch zorgvuldig overwogen, maar wisselvallig en escalerend.
Prioriteit voor het voortbestaan van het regime
Poetins prioriteiten dicteren deze aanpak. De continuïteit van het regime en soevereine controle staan voorop, te bereiken door middel van cohesie onder de elite en interne stabiliteit.
Ten tweede rechtvaardigt het handhaven van controle over de buurlanden, met name het voorkomen van uitbreiding van de NAVO en de EU, het inzetten van massale strijdkrachten en aanzienlijke kosten. Poetins aanval op Oekraïne volgde op de door dat land uitgesproken intentie om de banden met het Westen te verdiepen, wat de wens van Rusland onderstreept om allianties binnen zijn vermeende invloedssfeer te controleren.
Europese cohesie als doelwit
Ten derde streeft Rusland ernaar een mondiale orde te voorkomen die vijandig staat tegenover zijn belangen. Door een gebrek aan economisch gewicht, allianties en ideologische aantrekkingskracht kan het echter geen alternatief systeem opbouwen. In plaats daarvan fungeert Rusland, als kernmacht met enorme energiebronnen en een hoge risicotolerantie, als spelbreker.
In Europa houdt dit in dat de interne cohesie wordt aangevallen door energiedruk, cyberoperaties en steun aan pro-Russische politici. Deze tactieken weerspiegelen de impact van militair geweld in Oekraïne: ze bemoeilijken de afstemming, wakkeren versnippering aan en belemmeren gecoördineerde reacties.
Verenigde Staten en andere regio’s
Ten opzichte van de Verenigde Staten hanteert Rusland een afgewogen risicovol spel, waarbij het gebruikmaakt van nucleaire signalen en wapenbeheersing om erkenning als cruciale speler en grootmacht te verkrijgen. Het doel is onderhandelde relevantie, niet integratie in een door het Westen geleide orde.
In andere regio’s, zoals het Midden-Oosten en Afrika, wordt het Russische optreden gedreven door opportunisme. De interventie in Syrië heeft het regionale profiel van Rusland op goedkope wijze versterkt, terwijl een transactioneel partnerschap met Iran de westerse dominantie indirect uitdaagt zonder concurrentie uit te sluiten. Poetin streeft ernaar de invloedssfeer van Rusland op goedkope en flexibele wijze uit te breiden.
Deze aanpak getuigt zowel van terughoudendheid als van ambitie. Rusland escaleert wanneer kernbelangen worden bedreigd en handelt anders op transactionele basis. Reputatieschade is aanvaardbaar voor de continuïteit van het regime en strategische diepgang.
Verkeerde interpretatie
De verkeerde interpretatie door het Westen van de Russische intenties leidt tot beleidsfouten, waaronder onvoldoende paraatheid voor escalatie, een te grote focus op het afschrikken van territoriale expansie en een misplaatst vertrouwen in sancties. Ironisch genoeg versterken sancties Poetins bewering dat externe krachten erop uit zijn de Russische beschaving te vernietigen, waardoor zijn legitimiteit wordt vergroot.
Dit misverstand voedt ook het streven naar diplomatieke “resets”, waarbij spanningen worden aangezien voor louter kwesties van toon in plaats van fundamentele strategische botsingen.
De implicaties strekken zich wereldwijd uit. Middelgrote mogendheden en opkomende economieën moeten door middel van samenwerking veerkracht opbouwen. Hoewel transactionele betrokkenheid met Rusland voordelen kan opleveren, brengt het ook risico’s met zich mee. Gefragmenteerde systemen zijn kwetsbaarder voor Russische infiltratie en manipulatie.
Uiteindelijk kan Rusland, hoewel het niet in staat is een nieuwe wereldorde op te bouwen, de samenhang binnen de bestaande orde ondermijnen. Wereldleiders moeten zich voorbereiden op aanhoudende verstoringen door de veerkracht te versterken, samenwerking te bevorderen en omstreden soevereine allianties te verdedigen.
Volg Business AM ook op Google Nieuws
Wil je toegang tot alle artikelen, geniet tijdelijk van onze promo en abonneer je hier!