Key takeaways

• De BRICS-landen controleren samen ongeveer de helft van de wereldwijde goudproductie, volgens recente analyses.
• Sinds de financiële crisis van 2008 kochten de centrale banken binnen de BRICS-groep al massaal veel goud aan als bescherming tegen economische schokken en als alternatief voor dollarreserves.
• De BRICS-landen werken volop aan nieuwe financiële structuren waarin goud een centrale rol speelt, zoals de ontwikkeling van de nieuwe goudgedekte munt, de ‘UNIT’.

De internationale financiële wereld is zich aan het hertekenen. Een van de meest opvallende ontwikkelingen speelt zich daarbij af buiten het zicht van het brede publiek. De BRICS-landen, Brazilië, Rusland, India, China en Zuid-Afrika, zetten steeds sterker in op goud als fundamenteel onderdeel van hun economische en monetaire ambities.

Volgens recente analyses controleren de BRICS-landen samen ongeveer de helft van de wereldwijde goudproductie. Ze bouwen ook systematisch hun eigen reserves op.

Herontdekking van goud

Historisch gezien waren de meeste internationale transacties afhankelijk van de Amerikaanse dollar. Die afhankelijkheid hebben de BRICS-landen, en vooral China en Rusland, de afgelopen decennia bewust proberen af te bouwen. Goud speelt daarin een belangrijke rol.

Het edelmetaal verloor bij het loslaten van de goudstandaard in de twintigste eeuw haar directe rol in het financiële systeem. Wel bleef het nog altijd een belangrijk reserve-instrument voor centrale banken. Voor de BRICS-landen kreeg goud echter na de financiële crisis van 2008 opnieuw een strategische betekenis. Die crisis toonde namelijk de kwetsbaarheid van een systeem dat sterk afhankelijk is van de Amerikaanse dollar en westerse financiële instellingen.

Sinds de financiële crisis van 2008 kochten de centrale banken binnen de BRICS-groep al massaal veel goud aan als bescherming tegen economische schokken en als alternatief voor dollarreserves. China en Rusland stimuleerden tegelijkertijd ook hun binnenlandse goudproductie, waardoor ze minder afhankelijk werden van externe markten.

Goud als ruggengraat van nieuwe systemen

Vandaag kijken de BRICS-landen verder dan enkel reserves. Ze werken volop aan nieuwe financiële infrastructuren waarin goud een centrale rol speelt. Zo is er veel te doen rond een mogelijk nieuwe goudgedekte munt of een nieuw afwikkelingssysteem voor internationale handel.

Met deze systemen zouden de BRICS-landen handel kunnen drijven zonder de tussenkomst van de dollar. Zeker voor landen die geconfronteerd worden met economische sancties, zoals Rusland, biedt zo’n systeem een aantrekkelijk alternatief.

Het gaat hier bijvoorbeeld om de ‘UNIT’. De nieuwe goudgedekte munt van de BRICS-landen, die niet door een land of centrale bank zou worden gecontroleerd en ook niet als dagelijkse betaalmunt zou worden gebruikt. Door handel rechtstreeks met deze UNIT te drijven, kunnen de BRICS-landen de noodzaak vermijden om eerst lokale valuta om te zetten naar de Amerikaanse dollar. Dat verlaagt transactiekosten en vermindert ook de afhankelijkheid van westerse munten zoals de dollar of de euro.

Ambitie versus realiteit

Toch zijn sommige analisten sceptisch. Ze wijzen erop dat een volledig goudgedekt systeem moeilijk haalbaar is en mogelijk niet noodzakelijk zal blijken. Volgens critici heeft goud ook, ondanks zijn stabiliteit, beperkingen op het vlak van flexibiliteit en schaalbaarheid. Een moderne wereldeconomie vereist immers een grote mate van liquiditeit en aanpasbaarheid. Dat zijn eigenschappen die moeilijk te combineren zijn met een strikt op goud gebaseerd systeem.

Sommige analyses suggereren dan ook dat de BRICS-landen eerder van plan zijn een hybride model op te richten. Daarin zou goud een eerder ondersteunende rol spelen naast andere instrumenten, in plaats van een volledige terugkeer naar de goudstandaard.

Geopolitiek wapen

De strategische inzet van goud door de BRICS-landen biedt wel verschillende voordelen. In de eerste plaats wordt hun financiële autonomie vergroot. Door minder afhankelijk te zijn van de dollar en westerse banken, kunnen zij hun eigen economische koers varen zonder directe externe druk. Goud dient daarnaast ook als een buffer tegen economische onzekerheid. Bij inflatie, valutacrisis of geopolitieke spanningen blijft goud traditioneel een veilige haven, wat de stabiliteit van de nationale reserves versterkt.

De goudstrategie heeft bovendien een duidelijke geopolitieke insteek. Door een gezamenlijke positie in de goudmarkt in te nemen, kunnen de BRICS-landen invloed uitoefenen op prijsontwikkelingen en handelsstromen. Het zwaartepunt van de goudmarkt verschuift daarmee steeds meer richting het oosten. Waar vroeger Londen en New York absoluut domineerden, winnen de markten in Azië en andere BRICS-landen aan belang.

De groeiende vraag naar goud vanuit BRICS-landen heeft ook zichtbare gevolgen. De goudprijs bereikte recent recordhoogtes, onder andere door de aanhoudende aankopen en strategische beslissingen van deze landen. (fc)

Volg Business AM ook op Google Nieuws

Wil je toegang tot alle artikelen, geniet tijdelijk van onze promo en abonneer je hier!