Het begin van de lente is in veel huishoudens het signaal om de kasten leeg te maken en onnodige spullen weg te gooien. Maar heb je al eens een digitale schoonmaak gedaan? Nu ons leven zich steeds meer online afspeelt, moeten we erover waken dat we niet te veel laten rondslingeren in die digitale wereld. Van ongebruikte smartphones tot verouderde data en apps: tijd om met de borstel door onze cyberomgeving te vegen.

Een digitale schoonmaak heeft verschillende voordelen. Het maakt ons minder kwetsbaar voor cyberaanvallen en datalekken, het verkleint de ecologische voetafdruk van technologische tools, de kostprijs voor infrastructuur zoals de cloud neemt af, en het kan ervoor zorgen dat onze toestellen langer meegaan.

Vier experts vertellen elk vanuit hun domein – cybersecurity, datacenters, cloud en hardware – waarom iedereen, zowel individuele personen als bedrijven, zo’n digitale clean-up moet doen.

1. Data opruimen maakt je veilig en performant

Veel organisaties en individuen bewaren oude data en vergeten apparaten alsof het niets is, maar in de praktijk vormen ze een aantrekkelijk doelwit voor cybercriminelen. En ook in het kader van regelgeving is het geen goed idee om hier te licht mee om te springen. Dat stelt Edwin Weijdema, CTO EMEA en Cybersecurity Lead bij Veeam.

“Wat je niet opruimt, kan uiteindelijk leiden tot hoge boetes of reputatieschade. Het is verleidelijk om digitale informatie te bewaren ‘voor het geval dat’, maar die digitale rommel stapelt zich op en vergroot de kans op een datalek. Vergeten hardware zoals oude smartphones of servers zijn meer dan een kostenpost. Ze kunnen gevoelige informatie bevatten en vormen een zwakke plek in je beveiliging. Door regelmatig op te schonen, houd je overzicht, beperk je risico’s en bespaar je kosten. Zorg dat apparaten veilig worden gewist of verwijderd om verrassingen te voorkomen.”

Bedrijven mogen de risico’s van overbodige data niet onderschatten, waarschuwt Weijdema. “Alle vergeten bestanden en datasets vergroten het aanvalsoppervlak en bieden cybercriminelen extra kansen om gevoelige informatie buit te maken. Met iedere back-up, migratie of beveiligingsupdate worden de kosten per data-element ook keer op keer vermenigvuldigd gedurende de levenscyclus van de data. Daarnaast telt alle ongeoorloofd opgeslagen data mee in de schade bij een datalek, wat kan leiden tot forse boetes en reputatieschade.”

Tot slot kan het bewaren van oude data nefast zijn voor de kwaliteit van je data. “De aanwezigheid van overbodige data vertroebelt de kwaliteit van datasets, wat de inzet van vertrouwde en schone data voor bijvoorbeeld AI-initiatieven bemoeilijkt. Zo kan het zelfs leiden tot verkeerde inzichten of uitkomsten en ontstaan er blinde vlekken in zowel beveiliging als compliance. Opruimen is dus niet alleen verstandig, het behoort tot een standaard datastrategie en is een cruciale stap richting een weerbare en toekomstbestendige organisatie.”

2. Slimmer databeheer is goed voor het milieu

Ongebruikte data is niet alleen een potentieel doelwit voor cyberaanvallers, het vergroot ook onze ecologische voetafdruk. Al die gegevens moeten immers ergens bewaard worden. En dan kijken we natuurlijk naar datacenters die wereldwijd als paddenstoelen uit de grond schieten. Hoewel deze faciliteiten er alles aan doen om zo duurzaam mogelijk te werken, verbruiken ze veel energie en water. Resources die we liever niet aan overbodige data besteden.

Carole Santens, managing director van de Belgische datacenterorganisatie BDIA: “Wat we niet zien, vergeten we vaak. Digitale data lijkt onzichtbaar, maar heeft een reële impact. De uitdaging ligt niet alleen in het voorzien van voldoende infrastructuur, maar vooral in slimmer datagebruik. Datacenters spelen daarin een cruciale rol door efficiëntie en schaal mogelijk te maken, maar de verantwoordelijkheid ligt bij de hele digitale keten. De vraag is niet of data zal blijven groeien, maar hoe we die groei op een duurzame en doordachte manier organiseren.”

“De sector evolueert snel, maar bij de huidige manier van dataverbruik blijft de druk toenemen. Zonder efficiënter beheer is dit op lange termijn niet houdbaar”, gaat ze verder. “Dat betekent duidelijke keuzes maken over wat we bewaren, hoe lang en waarom. Veel organisaties beschikken over grote hoeveelheden ‘dark data’. Die hebben eigenlijk geen waarde meer, maar verbruiken wel energie. Dit kan je enkel voorkomen door bezig te zijn met governance en lifecycle management.”

“Dankzij slimme technologieën zijn datacenters een essentieel onderdeel van de oplossing, maar ze functioneren het best in combinatie met bewuster datagebruik en goede beleidskaders.”

3. Bespaar kosten op je cloud-factuur

Van datacenters naar cloud: het is maar een kleine sprong. Want ook in de cloud geldt de regel dat overbodige data alleen maar ruimte en middelen inneemt. Tom De Blende, Managing Partner bij Cloudar, AWS Premier Partner in België, roept op tot een structurele aanpak: “De cloud kan je vergelijken met een elastiek. Elke keer dat je meer data bewaart, meer resources draait of meer diensten aanklikt, rekt die elastiek wat verder uit. Stap voor stap, bijna onmerkbaar. En als direct gevolg groeit je factuur mee. Tot de rekker knapt en iedereen roept dat de cloud te duur is. Maar dat is geen cloud-probleem, dat heeft te maken met de digitale hygiëne van je organisatie.”

Terwijl organisaties bij een on-premises server op capaciteit kopen en nadien bewust beslissen of ze verder investeren of opruimen, ontbreekt die discipline bij de cloud, merkt Tom De Blende. “Dat komt omdat de drempel bij het schalen zo laag ligt. Een digitale opkuis is daarom geen fait-divers, maar een integraal onderdeel van elke cloud-strategie. Het vraagt om een andere manier van denken die we FinOps noemen. In plaats van eenmalig te snoeien, is een permanente cultuur nodig waarbij teams zich bewust zijn van wat ze verbruiken en waarom.”

“Kleine ingrepen kunnen samen een groot verschil maken op zowel de factuur als op het gebied van veiligheid en duurzaamheid. Screen regelmatig welke resources nog actief in gebruik zijn, stel een lifecyclepolicy in voor data die een bepaalde leeftijd overschrijdt, en maak afspraken over wie verantwoordelijk is voor welke omgeving”, besluit hij.

4. Ook hardware verdient een tweede leven

Een digitale schoonmaak beperkt zich niet enkel tot data, software en infrastructuur. Ook onze apparaten mogen we niet vergeten. Deze uitdaging speelt overigens niet alleen op bedrijfsniveau. Bijna iedereen heeft wel een oude smartphone in een kast of schuif liggen. Zonde, want veel apparaten komen in aanmerking voor een tweede leven, bijvoorbeeld via de refurbished markt. Dat is goed voor het milieu en de portemonnee van de consument, zegt Martine Hardeveld Kleuver, Country Lead Swappie, specialist in refurbished iPhones.

“Uit eigen onderzoek blijkt dat twee op drie Belgen een nieuwe smartphone kopen, terwijl hun oude toestel nog perfect werkt. En die oude telefoon belandt dan heel vaak in een schuif om daar jarenlang stof te vergaren. Jammer, want heel veel ongebruikte elektronische apparaten bevatten materialen die schaars zijn of die bij ontginning een zware ecologische voetafdruk veroorzaken. Recycleren is dus de boodschap om te vermijden dat oude telefoons als e-waste op de groeiende elektronische afvalberg belanden.”

De refurbished markt biedt een interessant alternatief voor recycleren. “Als je je oude telefoon inlevert, is het vaak perfect mogelijk om dat toestel na een grondige opknapbeurt terug in omloop te brengen. Zo krijgen meer mensen toegang tot een hoogwaardige smartphone, verkleinen we de impact van de productie van nieuwe telefoons, en je krijgt er als verkoper van dat oude toestel nog een leuke vergoeding voor. Het loont dus letterlijk om tijdens een digitale clean-up ook eens te checken welke apparaten we niet meer nodig hebben.”

Edwin Weijdema, CTO EMEA en Cybersecurity Lead bij Veeam
Carole Santens, managing director van de Belgische datacenterorganisatie BDIA
Tom De Blende, Managing Partner bij Cloudar
Martine Hardeveld Kleuver, Country Lead Swappie