De laatste tijd staan sociale media vol met geruchten over de gezondheid en veiligheid van de Israëlische premier Benjamin Netanyahu. Er deden (of doen) beweringen de ronde dat Netanyahu is omgekomen tijdens militaire operaties in de regio of dat video’s van hem waren gemaakt met behulp van artificiële intelligentie (AI). Sommige berichten wijzen specifiek op een videoframe waarin de hand van Netanyahu zes vingers leek te hebben, wat zou duiden op manipulatie door AI.
Volgens officiële bronnen en factcheckers leeft Benjamin Netanyahu nog. De Israëlische regering en internationale nieuwsmedia melden dat hij zich in het openbaar blijft vertonen en het land blijft leiden tijdens het conflict tussen Israël, Iran en de Verenigde Staten.
Virale geruchten en de ‘zes vingers’-video
De speculatie nam toe nadat een video van een persconferentie op 12 maart viraal ging. Waarnemers beweerden dat Netanyahu zes vingers aan één hand leek te hebben, wat zij interpreteerden als een mogelijk door AI gegenereerd beeld. Factcheckers en technische experts hebben verduidelijkt dat dit een optische illusie was, veroorzaakt door belichting, handpositie en camerahoeken. Beelden in hoge resolutie lijken te laten zien dat Netanyahu vijf vingers aan elke hand heeft, en hij lijkt tijdens het evenement met verslaggevers te communiceren.
De geruchten over zijn overlijden hielden verband met screenshots van vermeende verwijderde posts op sociale media die niet door factcheckers konden worden geverifieerd. Factcheckers, waaronder Grok, Snopes en de Times of Israel, verklaarden dat er geen officiële berichten waren geplaatst waarin het overlijden van Netanyahu werd aangekondigd en dat deze beweringen onjuist waren.
Beweringen over gerichte aanslagen
Sommige posts op sociale media suggereerden dat Iran had geprobeerd Netanyahu of leden van zijn familie te vermoorden. Officiële bronnen en factcheckers hebben verklaard dat er geen geverifieerd bewijs is van een aanval op zijn huis of kantoor in Jeruzalem, en er zijn geen bevestigde incidenten gemeld die gericht waren tegen Netanyahu of zijn familie. De veiligheidsmaatregelen voor hoge functionarissen zijn verscherpt, maar dit zijn standaardprocedures tijdens een nationale staat van oorlog.
Naast de geruchten over zijn overlijden circuleerden er online verschillende beelden waarop te zien leek te zijn dat Netanyahu gewond was en door anderen werd geholpen te midden van het puin. De foto’s werden door sommige gebruikers gedeeld als vermeend bewijs dat de Israëlische premier tijdens het conflict gewond was geraakt. Uit factchecking bleek later dat de beelden afkomstig waren van niet-geverifieerde bronnen en waarschijnlijk waren gemaakt of bewerkt met behulp van AI-gebaseerde beeldgeneratie.
Openbare optredens en leiderschapsrol
Benjamin Netanyahu heeft een druk schema van openbare optredens aangehouden. Op 7 maart hield hij een toespraak op televisie waarin hij het publiek op de hoogte bracht van de militaire campagne Operatie Roaring Lion. Zijn zoon, Yair Netanyahu, plaatste regelmatig updates van de regering op sociale media, waarmee hij bevestigde dat de familie zich in veilige gebieden bevond. Netanyahu blijft de huidige veiligheidssituatie aansturen vanuit beveiligde regeringslocaties, neemt deel aan bijeenkomsten met buitenlandse leiders en leidt het Israëlische oorlogskabinet, zo luidt het. Er zijn geen publieke aanwijzingen die duiden op een leiderschapswissel, noch op het feit dat hij niet in staat is zijn taken uit te voeren.
Gezondheidsupdates
Een medisch rapport dat op 18 februari werd gepubliceerd, ging in op de al lang bestaande bezorgdheid over de vraag of Netanyahu prostaatkanker zou hebben. Zijn persoonlijke arts en specialisten van het Hadassah Medical Center verklaarden dat hij geen kanker heeft. Hij onderging onlangs een laserbehandeling voor goedaardige prostaatvergroting, die succesvol was. Het rapport bevestigde ook dat zijn hartconditie stabiel is na het plaatsen van een pacemaker in juli 2023. Bloeddruk, cholesterol en nierfunctie liggen allemaal binnen de normale waarden. Volgens het rapport blijft Netanyahu regelmatig medische controles ondergaan, blijft hij lichamelijk actief en wordt hij in staat geacht zijn leiderschapstaken te vervullen.
Verspreiding van desinformatie
Deskundigen merken op dat desinformatie de neiging heeft zich snel te verspreiden tijdens periodes van geopolitieke conflicten, vooral op sociale media, waar bewerkte screenshots, verkeerd geïnterpreteerde videofragmenten en speculaties over door AI gegenereerde inhoud snel aan populariteit kunnen winnen. Factcheckers hebben het publiek herhaaldelijk aangespoord om te vertrouwen op officiële aankondigingen en betrouwbare nieuwsbronnen in plaats van virale berichten.
Twijfels
Er is geen geverifieerd bewijs in het openbaar gepresenteerd dat erop wijst dat Netanyahu is overleden. Virale beweringen over zijn overlijden, door AI gegenereerde video’s of een vermeende afwijking met zes vingers zijn ontkracht door officiële bronnen en factcheckers. Openbare optredens en officiële mededelingen van de Israëlische regering geven aan dat Netanyahu de regering blijft leiden tijdens het aanhoudende regionale conflict.
Deepfakes, AI-oplichting en digitale dubbelgangers: opkomende bedreigingen en politiek gebruik
De verspreiding van dergelijke beweringen weerspiegelt ook een bredere context waarin vragen over de authenticiteit van afbeeldingen, video’s en publieke optredens steeds vaker voorkomen. In een tijdperk van snel evoluerende AI kunnen vermoedens over gemanipuleerde of door AI gegenereerde inhoud zich snel online verspreiden.
Tegelijkertijd is het idee om een publiek figuur te vervangen niet geheel nieuw. Lang vóór de komst van digitale deepfakes maakten regeringen en veiligheidsdiensten soms al gebruik van dubbelgangers of lookalikes voor veiligheidsdoeleinden of publieke optredens. Deze praktijken illustreren hoe het gebruik van visuele of fysieke vervangers om risico’s of de publieke perceptie te beheersen al decennia lang bestaat, terwijl moderne AI nu nieuwe digitale tools biedt die in staat zijn om soortgelijke effecten op veel grotere schaal te produceren.
AI-gedreven scams en beveiligingsrisico’s
Recente ontwikkelingen op het gebied van AI hebben zowel nieuwe veiligheidsrisico’s als ongekende mogelijkheden voor politieke campagnes met zich meegebracht. In België hebben de autoriteiten gewaarschuwd voor door AI aangestuurde oplichting waarbij gebruik wordt gemaakt van deepfake-video’s van prominente figuren, waaronder koning Filip. Criminelen hebben door AI gegenereerde beelden, stemmen en videogesprekken gebruikt om zich voor te doen als de koning, zijn stafchef en inlichtingenfunctionarissen, waarbij ze slachtoffers benaderden via WhatsApp, e-mail en videoconferenties. Deze oplichting gaat vaak gepaard met verzonnen noodsituaties of fictieve uitnodigingen, waarmee individuen en bedrijven onder druk worden gezet om geld over te maken. Het Belgische Openbaar Ministerie bevestigde dat officiële instanties nooit via informele kanalen om geld vragen, wat aantoont hoe geloofwaardig en geraffineerd moderne AI-fraude kan zijn.
Cyberbeveiligingsbedrijf Trend Micro heeft gewezen op bredere bedreigingen die AI-deepfakes met zich meebrengen. In zijn dreigingsprognose voor 2025 waarschuwde het bedrijf eind 2024 voor hypergepersonaliseerde aanvallen met behulp van door AI gegenereerde “digital twins” die zijn getraind op gestolen persoonlijke gegevens. Deze deepfake-avatars kunnen de persoonlijkheid, schrijfstijl en biometrische kenmerken van een slachtoffer nabootsen om identiteitsdiefstal, bedrijfsfraude en social engineering (psychologische manipulatie om vertrouwelijke informatie los te weken) te vergemakkelijken. Trend Micro merkt op dat AI kan worden misbruikt om valse socialemediaprofielen aan te maken, bedrijfscommunicatie te compromitteren en phishingpraktijken te versterken. Organisaties die steeds vaker gebruikmaken van AI, worden geconfronteerd met risico’s zoals het kapen van AI-agenten, onbedoelde datalekken en het misbruik van kwetsbaarheden, waardoor AI-aangedreven verdedigingsmechanismen en bewustwording bij medewerkers van cruciaal belang zijn.
Deepfakes in politieke campagnes
In de politieke sfeer heeft deepfake-technologie een actieve invloed op verkiezingen. Tijdens de algemene verkiezingen van 2024 in India maakten politici en partijen gebruik van door AI gegenereerde video’s en stemklonen om kiezers te bereiken met gepersonaliseerde boodschappen, aldus Wired. In Rajasthan werden het beeld en de stem van politicus Shakti Singh Rathore gescand om AI-avatars te creëren die met honderdduizenden kiezers konden communiceren. Dankzij AI-campagnes konden partijen omgaan met taalkundige diversiteit, op grote schaal gerichte communicatie leveren en overleden politieke figuren weer tot leven wekken om familieleden te steunen. Dienstverleners zoals Polymath Synthetic Media Solutions en iToConnect hebben miljoenen door AI gegenereerde telefoongesprekken gevoerd in meerdere staten, wat vaak leidde tot sterke betrokkenheid van kiezers op het platteland die minder of niet actief zijn op sociale media. Ondanks technische beperkingen – vertragingen, hallucinaties en verkeerde uitspraken – is AI-outreach een centraal instrument geworden in het verkiezingsapparaat van India, waarbij gemak en personalisatie op een manier worden gecombineerd die voorheen onmogelijk was.
Dubbelgangers
Naast politieke campagnes worden AI- en deepfake-technologieën ook gebruikt voor veiligheidsmaatregelen op staatsniveau. Voormalig MI6-chef Richard Dearlove meldde dat de Russische dictator Vladimir Poetin soms in het openbaar verschijnt via dubbelgangers om het risico op moordaanslagen te verminderen te midden van de oorlog in Oekraïne. Hoewel dubbelgangers niet worden ingezet bij besloten bijeenkomsten, verschijnen ze wel in openbare ruimtes zoals bijeenkomsten of fabrieksbezoeken, waardoor het voor tegenstanders moeilijker wordt om hem te volgen. AI-analyses van gelaatstrekken en lichaamsbewegingen zijn gebruikt om de echte Poetin te onderscheiden van zijn dubbelgangers bij spraakmakende evenementen.
Conclusie
Deze voorbeelden tonen hoe AI-deepfakes en digitale replicatie onze wereld fundamenteel veranderen, van criminaliteit en cyberveiligheid tot politieke communicatie en staatsveiligheid. Maar of we hiermee absolute zekerheid hebben dat Netanyahu nog leeft of niet… wie zal het zeggen?
Volg Business AM ook op Google Nieuws
Wil je toegang tot alle artikelen, geniet tijdelijk van onze promo en abonneer je hier!