Key takeaways

• De afgelopen maanden zijn de goudprijzen sterk gestegen door de renteverwachtingen van de Federal Reserve, de volatiele Amerikaanse dollar en de toenemende geopolitieke spanningen.
• Door de geopolitieke spanningen en onzekerheid gaan beleggers op zoek naar veilige havenbeleggingen zoals goud.
• De centrale banken kiezen er meer voor om fysiek goud aan te kopen.

Goud en zilver zijn meer dan alleen grondstoffen. Ze functioneren onder andere als veilige haven belegging in tijden van geopolitieke spanningen, maar zijn ook belangrijke graadmeters voor het vertrouwen in het financiële systeem. De afgelopen maanden zijn de goudprijzen sterk gestegen door de renteverwachtingen van de Federal Reserve, de volatiele Amerikaanse dollar en de toenemende geopolitieke spanningen. Maar hoe komen die prijzen nu precies tot stand?

COMEX

Op het eerste gezicht lijken het eenvoudige cijfers, de internationale goud- en zilverprijzen. Ze verschijnen op financiële schermen, ze zijn een hot topic in het nieuws en dienen onder andere als referentie voor juweliers, beleggers en centrale banken. Toch is het niet zo eenvoudig als het er op het eerste gezicht uitziet. De goud- en zilverprijzen zijn namelijk het resultaat van een ingewikkelde financiële structuur. Het zwaartepunt ervan bevindt zich in New York, namelijk de COMEX.

De COMEX maakt deel uit van de CME Group, ‘s werelds grootste exploitant van derivatenbeurzen. In tegenstelling tot wat vaak gedacht wordt, is de COMEX geen fysieke goudmarkt waar goudstaven worden verhandeld. Wat er wel wordt verhandeld zijn futurescontracten. Dat zijn gestandaardiseerde overeenkomsten om op een specifieke datum in de toekomst een bepaalde hoeveelheid goud, zilver of een ander activa te kopen of te verkopen tegen een vooraf vastgelegde prijs.

Een standaard goudfuturescontract gaat over 100 troy ounce (ongeveer 3,11 kilogram) goud. Voor zilver bedraagt de standaard contractgrootte normaal gezien 5.000 ounce (155 kilogram). Omdat deze contracten gestandaardiseerd zijn, is de massale verhandeling ervan mogelijk. Dagelijks worden er duizenden futurescontracten verhandeld. Hierdoor is er op papier veel meer goud dat wordt verhandeld dan er dat er in werkelijkheid beschikbaar is voor levering. De contracten zelf worden namelijk verhandeld en niet het echte goud.

Hier ligt meteen de kern van een vaak terugkerend debat: de prijs van goud wordt hoofdzakelijk bepaald op de papieren markt.

“COMEX is primarily a paper market that sets the benchmark price for physical gold worldwide.” – Peter Schiff, Amerikaans econoom en beurshandelaar

De liquiditeit van de COMEX maakt haar tot de belangrijkste plaats waar de marktprijs wordt vastgelegd. De spotprijs van goud is de prijs die betaald wordt voor de onmiddellijke levering en volgt doorgaans de futuresprijs. Arbitrageurs zorgen ervoor dat de prijsverschillen tussen New York en andere goud handelscentra snel worden weggewerkt.

Londen versus New York

De COMEX in New York vormt het financiële epicentrum voor de goud- en zilverhandel. Toch zijn er ook andere belangrijke markten te vinden. Zoals bijvoorbeeld de London Bullion Market. De belangrijke Londense over-the-counter markt waar grote hoeveelheden fysiek goud en zilver tussen banken en andere partijen worden verhandeld.

De Londense markt is minder transparant dan de COMEX in New York. De edelmetalen worden rechtstreeks tussen twee partijen verhandeld zonder dat er van een beursconstructie gebruik wordt gemaakt. De volumes worden ook niet in real time gepubliceerd. 

Toch is de interactie tussen New York en Londen belangrijk. Wanneer de futuresprijzen in New York sterk afwijken van de fysieke noteringen in Londen, treden de arbitrageurs op. Zij kopen waar het goedkoper is en verkopen waar de prijzen duurder zijn, waardoor de prijsverschillen verdwijnen.

Futurescontracten en fysieke voorraden

Een van de belangrijkste indicatoren binnen de goud- en zilvermarkt is de verhouding tussen het totaal aantal openstaande futurescontracten en de geregistreerde fysieke voorraden goud. 

Tijdens bepaalde periodes overtreft het aantal futurescontracten de beschikbare geregistreerde voorraad goud met een veelvoud. Critici vinden het een zwakke structuur. Volgens hen kan een plotselinge massale vraag naar fysieke levering tot problemen leiden op de wereldwijde goud- en zilvermarkten.

Volgens voorstanders is de futuresmarkt niet ontworpen om fysiek goud te verkopen, maar is het belangrijkste doel risicobeheer en prijsvorming. Slechts een klein percentage van de contracten eindigt effectief in levering.

Monetair kompas

De prijsevolutie van goud valt niet enkel te begrijpen door naar vraag en aanbod te kijken. Het is namelijk geen gewone grondstof. Het wordt nauwelijks verbruikt en het merendeel van al het goud dat ooit al gedolven werd, bestaat nog altijd in een of andere vorm.

Volgens de cijfers van het World Gold Council is de totale bovengrondse goudvoorraad meer dan 200.000 ton. Jaarlijks wordt er zo’n 3.000 à 3.500 ton goud opgegraven, een relatief kleine hoeveelheid ten opzichte van de bestaande voorraad. De prijs van goud wordt hierdoor minder bepaald door fysieke schaarste en meer door andere monetaire factoren.

Historisch gezien bestaat er een sterke samenhang tussen goudprijzen en reële rentevoeten. Wanneer de inflatie hoger is dan de rentevoet, worden de reële rentes negatief. Cash verliest dan koopkracht waardoor de aantrekkelijkheid van activa zonder tegenpartijrisico, zoals fysiek goud stijgt.

“A weak dollar doesn’t cause higher gold prices, it reveals them” – Peter Schiff, Amerikaans econoom en beurshandelaar

Daarnaast speelt de Amerikaanse dollar een belangrijke rol. Goud wordt internationaal in dollar geprijsd. Een zwakkere dollar leidt dus doorgaans tot hogere goudprijzen.

Zilver

Zilver speelt een dubbele rol. Aan de ene kant deelt het edelmetaal de monetaire eigenschappen van goud. Maar aan de andere kant is het ook een belangrijke industriële component. Zo wordt het gebruikt in onder andere halfgeleiders, zonnepanelen en medische apparatuur. Door die dubbele rol is zilver volatieler. 

Een belangrijke barometer voor beleggers is de goud-zilverratio. Die geeft aan hoeveel ounce zilver er nodig is om een ounce goud te kopen. Historisch schommelt die ratio zeer sterk. Een hoge ratio wordt door sommige beleggers geïnterpreteerd als een indicatie dat zilver relatief ondergewaardeerd is.

Wel moet er voorzichtig omgegaan worden met historische gemiddelden. Structurele veranderingen in industriële toepassingen, recyclage en mijnbouw beïnvloeden allemaal de verhouding tussen beide metalen.

Geopolitiek en renteverwachtingen

De voorbije maanden werd de goudmarkt niet alleen beïnvloed door renteverwachtingen en de dollarkoers, maar ook door de toenemende geopolitieke spanningen. Beleggers gaan in tijden van politieke onzekerheid op zoek naar veilige haven beleggingen zoals goud.

In het Midden-Oosten bouwen de spanningen de laatste maanden meer en meer op. In de regio is er een verhoogde militaire aanwezigheid en lopen de risico’s op dat de situatie er regionaal zal escaleren. Vooral de spanningen tussen Iran en de Verenigde Staten hebben de goudprijzen sterk doen stijgen. 

Vier jaar na de start van de oorlog in Oekraïne blijven de spanningen tussen Rusland en het Westen een invloedrijke factor in de goudmarkt. Sancties tegen Rusland en discussies over bevroren buitenlandse reserves hebben wereldwijd de centrale banken wakker geschud. Buitenlandse valutareserves zijn niet immuun voor politieke interventie.

Geopolitieke spanningen beïnvloeden niet alleen goud, maar ook de Amerikaanse dollar. Die fungeert traditioneel ook als veilige haven. Toch zien we de laatste jaren een verandering. Sommige landen proberen hun afhankelijkheid van de dollar te verminderen en binnen samenwerkingsverbanden zoals BRICS groeit de interesse in alternatieve handelsmechanismen en reserveactiva. Goud is hier een politiek neutrale activa, zonder banden met een andere staat.

Ook de hogere olieprijzen door regionale spanningen hebben indirecte effecten op de edelmetalen. Ze verhogen de transport- en productiekosten, wat de inflatie ook kan aanwakkeren. 

Als centrale banken dan terughoudend zijn met agressieve renteverhogingen, uit angst voor economische schade, kan dit leiden tot dalende reële rentes. Een uitermate gunstig scenario voor goud.

Centrale banken

De centrale banken kiezen er meer voor om fysiek goud aan te kopen. De goudreserves zijn namelijk fysiek, niet afhankelijk van de financiële systemen van andere landen en zijn moeilijk te bevriezen wanneer ze nationaal worden opgeslagen.

Volgens de World Gold Council blijven de aankopen van goud door de centrale banken historisch hoog. “Geopolitieke spanningen en economische onzekerheid blijven belangrijke drijfveren voor de vraag naar goud vanuit de overheden”, blijkt uit hun rapporten. Goud wordt dus steeds vaker beschouwd als een geopolitieke verzekering.

“Gold remains a strategic asset for central banks, valued for its liquidity, lack of credit risk and role as long-term store value.” – World Gold Council

Veel opkomende economieën zien goud als een manier om hun reserves te diversifiëren weg van de Amerikaanse dollar. Ze zien goud vaker als een neutrale reserve in tijden van geopolitieke spanningen en sancties.  

Of er de komende maanden nieuwe records zullen worden bereikt, zal afhangen van rente-evoluties, de evolutie van de dollar en geopolitieke ontwikkelingen.

Wat wel vaststaat, is dat zolang er onzekerheid blijft in de wereld, goud en zilver een belangrijke rol zullen blijven spelen in de wereld. (uv)

Volg Business AM ook op Google Nieuws

Wil je toegang tot alle artikelen, geniet tijdelijk van onze promo en abonneer je hier!