Key takeaways

• Taken die vroeger volledig door mensen werden uitgevoerd, worden nu op grote schaal ondersteund of overgenomen door AI.
• Ook praktisch en gespecialiseerd werk krijgt steeds vaker digitale ogen, denkvermogen en autonomie.
• De manier waarop werk wordt gepland, opgevolgd en beslist, verschuift sneller dan organisaties kunnen bijhouden.

Op basis van recent geactualiseerd onderzoek van IT- en consultancybedrijf Cognizant blijkt dat AI de werkvloer ingrijpender en sneller hervormt dan enkele jaren geleden werd verwacht. Drie jaar geleden voorspelde datzelfde onderzoek dat AI binnen tien jaar bijna alle jobs zou beïnvloeden. Die voorspelling blijkt te voorzichtig. Wat toen voor 2032 werd verwacht, is vandaag al realiteit. AI grijpt sneller, breder en dieper in op werk dan eerder aangenomen.

Kernbevindingen van het onderzoek

Niet 90 procent, maar 93 procent van alle jobs blijkt inmiddels in zekere mate beïnvloedbaar door AI. Alleen al in de Verenigde Staten vertegenwoordigt dat een mogelijke verschuiving van 4,5 biljoen dollar (3,8 biljoen euro) aan arbeid van mensen naar AI-systemen. Ook voor België en andere Europese landen is dit relevant, want wat daar voor 2032 werd voorspeld, begint nu al werkelijkheid te worden. De impact is dus niet alleen groter, maar manifesteert zich ook aanzienlijk sneller dan voorzien.

Deze conclusies zijn gebaseerd op een heranalyse van 18.000 taken binnen 1.000 beroepen, oorspronkelijk onderzocht in 2023. In de drie jaar daarna is AI fundamenteel veranderd. Systemen kunnen vandaag niet alleen tekst verwerken, maar ook beelden, video en diagrammen. Ze beschikken over verbeterd redeneervermogen en functioneren steeds vaker als autonome agenten die complete workflows uitvoeren met minimale menselijke tussenkomst.

Door deze vooruitgang werden alle taken opnieuw beoordeeld op hun mate van automatisering of AI-ondersteuning. Het resultaat is opvallend: de gemiddelde blootstelling van beroepen aan AI ligt nu 30 procent hoger dan wat eerder voor 2032 werd voorspeld. Waar blootstelling vroeger jaarlijks met ongeveer 2 procent toenam, stijgt die nu met 9 procent per jaar. Functies die aanvankelijk als relatief veilig golden, blijken veel sneller beïnvloedbaar.

Meer jobs, hogere blootstelling

Het aandeel banen met een zeer lage AI-blootstelling daalde van 31 procent naar 7 procent. Tegelijk steeg het aandeel met een zeer hoge blootstelling van 0 procent naar 30 procent. AI-verandering is dus niet alleen versneld, maar ook sterker geconcentreerd.

Naast blootstelling werd ook de veranderingssnelheid van beroepen gemeten. Die maakt zichtbaar welke functies sneller veranderen dan eerder werd verwacht.

Onverwacht snelle verschuivingen

Sommige beroepsgroepen laten daarbij opvallend hoge versnellingen zien.

Fysiek georiënteerde jobs
Werk met veel handarbeid werd lang gezien als moeilijk te automatiseren. Toch tonen sectoren zoals bouw, transport en technisch onderhoud nu een veel hogere blootstelling. AI kan plannen interpreteren, inspecties uitvoeren en via slimme hulpmiddelen ondersteuning bieden bij diagnose en herstellingen.

Beslissings- en managementrollen
Dankzij autonome AI-agenten worden taken zoals plannen, opvolgen en coördineren steeds vaker door systemen uitgevoerd. Managementfuncties, ooit beschermd door hun complexiteit, raken hierdoor sterker blootgesteld.

Sterk gespecialiseerde sectoren
In gezondheidszorg, onderwijs en recht verschuift AI snel van ondersteunende taken naar kernactiviteiten. Diagnostiek, evaluaties, analyses en onderhandelingen worden in toenemende mate door AI ondersteund of uitgevoerd.

Drie technologische doorbraken

De versnelling is rechtstreeks verbonden met drie ontwikkelingen in AI, stelt Cognizant vast.

Multimodale AI (zien en horen)
AI kan beelden, video en ruimtelijke informatie interpreteren. Daardoor komen taken zoals kwaliteitscontrole, ontwerpbeoordeling en inspectie binnen bereik van automatisering. Werk dat visueel inzicht vereist, verschuift snel op de blootstellingsschaal.

Geavanceerd redeneren (denken)
AI kan complexe logische stappen volgen, scenario’s evalueren en conclusies onderbouwen. Analytische taken in sectoren zoals consultancy, finance en recht verschuiven hierdoor van deels naar grotendeels ondersteunbaar of automatiseerbaar.

Agentic AI (handelen)
Moderne AI-systemen kunnen zelfstandig acties uitvoeren in bedrijfssystemen. Ze plannen, voeren uit, monitoren en sturen bij. Administratieve, coördinerende en ondersteunende taken komen hierdoor sterk onder druk te staan.

Snelle vooruitgang, nog meer verschuivingen

Deze drie capaciteiten versterken elkaar. AI kan waarnemen, redeneren en handelen binnen één systeem. Daardoor verschuift AI van abstracte kennis naar praktische, dagelijkse taken. Zelfs beroepen die in 2023 nauwelijks beïnvloedbaar leken — zoals loodgieterij — zien nu AI-ondersteuning bij inspectie, diagnose, planning en administratie.

Welke jobs veranderen het meest?

Op basis van blootstelling en snelheid worden beroepen ingedeeld in twee groepen.

Snel veranderend en sterk blootgesteld
Onder meer management, financiële functies, IT, juridische beroepen, sales, administratie, architectuur, wetenschap, onderwijs en zorgspecialisten.

Trager veranderend en minder blootgesteld
Onder andere zorgondersteuning, beveiliging, horeca, schoonmaak, persoonlijke dienstverlening, landbouw, bouw, productie en transport — al ligt ook hier de blootstelling hoger dan in eerdere analyses.

Wat dit betekent voor organisaties

De snelheid en schaal van verandering creëren tegelijk kansen en uitdagingen.

AI dringt door tot fysiek werk. Taken die steunen op observatie, inschatting en ervaring blijken cognitieve elementen te bevatten die AI kan versterken. Dat leidt tot meer consistentie en minder fouten, met grote cumulatieve effecten.

Organisaties moeten flexibeler worden. Starre planningen en vaste budgetcycli houden deze snelheid niet bij. Bedrijven met modulaire systemen en flexibele besluitvorming blijken beter bestand tegen voortdurende technologische sprongen.

Mensen moeten even snel meebewegen als systemen. Werk en leren vallen steeds meer samen. Medewerkers gebruiken AI, testen het en vormen hun rol opnieuw. Leidinggevenden sturen daarbij zowel mensen als AI-agenten aan.

Vaardigheden moeten in real time evolueren. Traditionele opleidingen lopen te traag, dus leren gebeurt voortaan sneller op de werkvloer, gericht op specifieke taken en direct toepasbaar. Zo bouwen professionals nieuwe technische kennis op, terwijl menselijke vaardigheden zoals empathie, vertrouwen en ethiek centraal blijven.

Voorbereiden op de arbeidsverschuiving

De uiteindelijke impact hangt niet alleen af van technologie, maar ook van beleid, cultuur, economie en organisatiekeuzes. De huidige versnelling suggereert echter dat de komende drie jaar mogelijk ingrijpender worden dan de vorige drie.

Wie nu investeert in aanpassingsvermogen, leren en strategische voorbereiding, vergroot de kans om AI-verandering niet alleen bij te houden, maar er voordeel uit te halen, stelt Cognizant.

Volg Business AM ook op Google Nieuws

Wil je toegang tot alle artikelen, geniet tijdelijk van onze promo en abonneer je hier!