Key takeaways
- Meer dan 41 procent van de Belgen verleent essentiële zorg aan een naaste.
- Vrouwen dragen vaker een onevenredig zware last doordat ze hun werkuren verminderen om de zorg te kunnen combineren.
- Conflicten tussen werk en privéleven nemen toe naarmate de eisen van het werk botsen met zorgverplichtingen.
Uit recente gegevens van Statbel blijkt dat ongeveer 41,4 procent van de Belgen tussen 18 en 74 jaar betrokken is bij de zorg voor familieleden. Dit komt neer op ongeveer 3,4 miljoen mensen. Meer specifiek zorgen 2,3 miljoen mensen voor kinderen jonger dan 15 jaar, fungeren 800.000 mensen als mantelzorgers voor kwetsbare volwassenen of partners, en besteden 600.000 grootouders minstens één uur per week aan hun kleinkinderen.
Genderkloof in de zorglast
De last om werk en zorg te combineren rust onevenredig zwaar op vrouwen. Terwijl ongeveer 35,1 procent van alle werkende mantelzorgers hun werk moet aanpassen, doet bijna de helft van de vrouwen in deze groep (45,3 procent) dat, tegenover 25,4 procent van de mannen.
Vrouwen hebben vaker de neiging om hun totale aantal werkuren te verminderen of helemaal van baan te veranderen, terwijl mannen hun roosters meestal aanpassen zonder hun totale aantal uren te verminderen.
Vermijden van formele opvang
Wat betreft de opvang van kinderen jonger dan 15 jaar woont een overgrote meerderheid van de 2,3 miljoen mantelzorgers samen met de kinderen. Het gebruik van formele kinderopvang neemt aanzienlijk af naarmate kinderen ouder worden. Terwijl 42,6 procent van de ouders met kinderen jonger dan vier jaar formele opvang vermijdt, stijgt dit cijfer tot 92 procent voor ouders met kinderen van 11 tot 14 jaar.
Redenen om formele diensten te vermijden zijn onder meer een voorkeur voor opvang door de ouders zelf, het vertrouwen op informele hulp van vrienden of familie, of, in sommige gevallen, hoge kosten en een gebrek aan beschikbaarheid.
Zorg door grootouders wordt voornamelijk verleend door vrouwen (60 procent). De meeste van die zorgverleners zijn gepensioneerd en richten zich vooral op kleinkinderen jonger dan vijf jaar.
Zorg voor partner of familie verschilt naar opleidingsniveau
De zorg voor volwassenen (15+) is daarentegen verdeeld tussen mensen die in hetzelfde huishouden wonen en mensen die elders wonen, waarbij de laatste groep vaker voorkomt. Interessant is dat mensen met een lager opleidingsniveau vaker voor hun partner zorgen, terwijl hoogopgeleiden vaker familieleden ondersteunen die in een apart huishouden wonen.
De druk van de sandwichgeneratie
Een aanzienlijk deel van de bevolking, in totaal 280.000 mensen, behoort tot de ‘sandwichgeneratie’, wat betekent dat zij tegelijkertijd voor een kind of kleinkind en een kwetsbare volwassene zorgen. Ongeveer 150.000 van deze mensen moeten deze dubbele verantwoordelijkheid combineren met een baan. In totaal besteedt meer dan de helft van alle mantelzorgers meer dan vijf uur per week aan deze taken.
Toenemende belemmeringen voor balans tussen werk en privéleven
Het wordt steeds moeilijker om werk en zorg te combineren. Het percentage werkende mantelzorgers dat belemmeringen meldt, is gestegen van 33 procent in 2018 naar 44,8 procent in 2025. De belangrijkste genoemde hindernissen zijn buitensporig lange werktijden, hoge eisen op het werk en onregelmatige dienstroosters.
Gevolgen voor arbeidsparticipatie
Zorgverplichtingen vormen ook een belangrijke reden om niet aan het arbeidsproces deel te nemen. Van de niet-werkende personen onder de 65 jaar blijft 23,6 procent van de vrouwen thuis door zorgverantwoordelijkheden, terwijl 4,7 procent van de mannen dat doet.
Om een terugkeer naar de arbeidsmarkt te stimuleren, stellen velen flexibele roosters, beperkte werktijden of meer telewerken voor. Daarnaast wees een aanzienlijk aantal mensen op de noodzaak van meer betaalbare en kwalitatief betere zorgdiensten om terugkeer naar het werk haalbaar te maken.
(at)
Volg Business AM ook op Google Nieuws
Wil je toegang tot alle artikelen, geniet tijdelijk van onze promo en abonneer je hier!
