Key takeaways

• NAVO-leden versnellen hun herbewapening om Russische agressie en hybride dreigingen het hoofd te bieden.
• Enorme investeringen in drones en troepeninzet versterken de oostgrens.
• Onvoorspelbaar Amerikaans beleid en interne verdeeldheid brengen de stabiliteit van het bondgenootschap op lange termijn in gevaar.

In de tweede week van juli kwamen vertegenwoordigers van de 32 lidstaten van de Noord-Atlantische Verdragsorganisatie (NAVO) bijeen in Ankara, Turkije. Deze jaarlijkse top vond plaats tegen de achtergrond van instabiliteit in het Midden-Oosten en een steeds grilliger wordend mondiaal politiek klimaat. De bijeenkomst was gericht op de uitvoering van grootschalige herbewapening en het bijwerken van troepenbewegingen. Daarmee is voortgebouwd op de militaire opbouw die in een stroomversnelling kwam na de annexatie van de Krim door Rusland in 2014 en de Russische invasie van Oekraïne in 2022.

Toenemende dreigingen in Oost-Europa

Het bondgenootschap identificeerde de Russische agressie in Oost-Europa en Oekraïne, samen met hybride dreigingen – waaronder sabotage van infrastructuur en cyberoorlogvoering – als het grootste gevaar voor de Euro-Atlantische stabiliteit van de afgelopen decennia. Deze bezorgdheid wordt nog versterkt door Russische beweringen dat westerse militaire steun aan Oekraïne Europa in feite in oorlog brengt met Moskou.

Sommige veiligheidsexperts waarschuwen dat er tegen 2029 een grootschalig conflict tussen de NAVO en Rusland zou kunnen ontstaan. Ze verwijzen daarbij naar de massamobilisatiestrategieën van Rusland en de stationering van 115.000 soldaten in de buurt van de Baltische regio.

Gestegen defensie-uitgaven

Om deze dreigingen het hoofd te bieden, hebben de NAVO-leden toegezegd 50 miljard euro te investeren in gezamenlijke militaire aankopen en 35 miljard euro over een periode van vijf jaar in drone- en luchtvaartsystemen, waarbij lering is getrokken uit de huidige conflicten in Oekraïne en het Midden-Oosten.

Hoewel het bondgenootschap ernaar streeft dat de leden tegen 2035 5 procent van hun bbp aan defensie besteden, verloopt de vooruitgang ongelijkmatig. Naar verwachting zullen slechts vijf van de 32 landen tegen 2026 de uitgavendoelstelling van 3,5 procent van het bbp halen, waardoor ze ver achterblijven bij Rusland, dat momenteel 7,5 procent tot 10 procent van zijn bbp aan defensie besteedt en over een superieure capaciteit voor de productie van drones beschikt.

Versterking van de oostgrens

Strategische inspanningen om de oostgrens van de NAVO te versterken omvatten een nieuw steunpakket van 70 miljard euro voor Oekraïne en een verhoogde troepenpresentie in Finland, Polen, Hongarije en de Baltische staten. De top leidde tot de uitbreiding van de gevechtsgroepen in Oost-Europa van vier naar negen en tot de oprichting van de Arctic en Eastern Sentries.

Daarnaast introduceerde het bondgenootschap het NAVO-krachtenmodel en de Allied Reaction Force om snelle inzetbaarheid en afschrikking te verbeteren, waarmee de meest uitgebreide defensieplannen sinds het tijdperk van de Koude Oorlog werden opgesteld.

Interne verdeeldheid

Ondanks deze initiatieven blijft er interne verdeeldheid bestaan. De Amerikaanse president Donald Trump heeft gedreigd de Amerikaanse betrokkenheid te verminderen, waarbij hij een vermindering met een derde van de Europese troepensterkte en een bezuiniging van 50 procent op strategische bombardementsmiddelen voorstelde, terwijl hij de bondgenoten ervan beschuldigde te sterk te leunen op Amerikaanse financiering. Deze wrijvingen bereikten een hoogtepunt toen landen als Spanje verzoeken van de VS om hulp met betrekking tot Iran afwezen, wat Trump ertoe bracht het bondgenootschap een “papieren tijger” te noemen.

Hoewel Trump tijdens de top in Ankara een verzoenender toon aansloeg – waarbij hij de eenheid van het bondgenootschap prees en Patriot-raketsystemen aan Oekraïne beloofde – kan de inconsistentie van het Amerikaanse buitenlandse beleid de geloofwaardigheid van de afschrikking door de NAVO verzwakken en de Russische ambities aanmoedigen. (fc)

Wil je meer defensienieuws ontvangen? Schrijf je in op onze wekelijkse Defensie Insider-nieuwsbrief

Volg Business AM ook op Google Nieuws

Wil je toegang tot alle artikelen, geniet tijdelijk van onze promo en abonneer je hier!