Key takeaways

• Volodymyr Zelensky waarschuwt dat Oekraïense drones het Russische luchtruim gevaarlijk ontoegankelijk maken.
• Frequente ‘Kovyor’-protocollen veroorzaken wijdverspreide chaos in de luchtvaart en sluitingen van luchthavens in heel Rusland.
• Sronecampagnes zijn erop gericht de economische kosten van de oorlog te verhogen om Rusland tot onderhandelingen te dwingen.

President Volodymyr Zelensky heeft internationale regeringen, verzekeraars en luchtvaartmaatschappijen gewaarschuwd dat het Russische luchtruim in feite ontoegankelijk zal worden door de inzet van Oekraïense drones.

Hoewel de Oekraïense leider verklaarde dat civiele vliegtuigen niet het doelwit zijn, benadrukte hij dat elke luchtvaartmaatschappij die vluchten uitvoert naar grote Russische steden zoals Sint-Petersburg of Moskou rekening moet houden met de toegenomen gevaren die zich nu in de lucht voordoen. Hij verklaarde dat het tijdperk van veilige vluchten boven Rusland voorbij is en waarschuwde dat de inzet van drones een omvang zal aannemen die niet kan worden genegeerd.

Kremlin spreekt van “staatsterrorisme”

Het Kremlin interpreteerde deze opmerkingen als een directe bedreiging voor commerciële vluchten, waarbij Vladimir Poetin de retoriek bestempelde als “staatsterrorisme”. De verstoring van de Russische luchtvaart komt echter al regelmatig voor. Sinds begin 2022 hebben drone- en raketaanvallen herhaaldelijk geleid tot sluitingen van luchthavens.

Hoewel de belangrijkste luchthavens in Moskou en Sint-Petersburg bestemd zijn voor civiel gebruik – waarbij de militaire luchtvaart wordt afgehandeld door afzonderlijke bases in de buurt – zijn ze tijdens massale drone-invasies vaak gedwongen geweest hun activiteiten op te schorten.

Luchthavens regelmatig gesloten

Tussen februari 2023 en mei 2025 hebben de Russische luchtvaartautoriteiten minstens 366 keer de “Carpet” (Kovyor)-protocollen in werking gesteld. Deze noodveiligheidsmaatregel is bedoeld om het luchtruim onmiddellijk vrij te maken zodra een veiligheidsdreiging wordt gedetecteerd. Deze gebeurtenissen hebben tot wijdverspreide chaos geleid, waaronder evacuaties van terminals, de overbrenging van passagiers naar bunkers en de annulering van talrijke internationale vluchten.

Grote hubs zoals Sheremetyevo, Domodedovo, Vnukovo en Zhukovsky, evenals regionale luchthavens in steden als Sotsji, Saratov en Kazan, zijn zwaar getroffen. In één geval dwong een aanval op een navigatiecentrum in Rostov aan de Don 13 luchthavens in het zuiden ertoe om tegelijkertijd hun activiteiten te staken.

Internationale en binnenlandse vluchten

Ondanks deze risico’s blijven diverse buitenlandse luchtvaartmaatschappijen Rusland bedienen. Hiertoe behoren luchtvaartmaatschappijen uit het Midden-Oosten zoals Emirates, Qatar Airways en Etihad, evenals Turkse maatschappijen zoals Turkish Airlines en Pegasus. Grote Chinese maatschappijen, waaronder Air China en China Southern, handhaven hun routes, net als verschillende luchtvaartmaatschappijen uit Afrika en naburige bondgenoten in Centraal-Azië, de Kaukasus en de Balkan.

Binnenlands blijven luchtvaartmaatschappijen als Aeroflot en S7 actief. Dit staat in schril contrast met Oekraïne, waar alle commerciële luchthavens sinds het begin van het conflict gesloten zijn gebleven, waardoor reizigers gedwongen zijn het land via het land vanuit buurlanden binnen te komen. Opvallend is dat het Oekraïense presidentiële vliegtuig momenteel in Polen gestationeerd is.

Vergeldingsacties

Het strategische doel achter de Oekraïense dronecampagnes is om de economische en psychologische kosten van het conflict voor de Russische bevolking te verhogen. Zo wil Oekraïne het Kremlin mogelijk tot vredesonderhandelingen en een volledige militaire terugtrekking dwingen. Poetin heeft deze toenaderingspogingen echter afgewezen en houdt vol dat hij niet met “terroristen” zal onderhandelen.

Naarmate het conflict zich ontwikkelt, bestaat het risico op escalerende vergeldingsacties. Rusland heeft geavanceerde wapens ingezet, waaronder de door een straalmotor aangedreven Geran 3-drone, die de Oekraïense verdediging wellicht te snel af is. Bovendien richten Russische aanvallen zich steeds vaker op de Oekraïense infrastructuur, met name de energienetwerken in Odessa en wapenopslagplaatsen in de buurt van Kiev, wat de graanexport en de invoer van militair materieel ernstig heeft belemmerd.

Onzekerheid

Het blijft onduidelijk of de waarschuwingen van Zelensky duiden op een strategiewijziging of louter psychologische oorlogsvoering zijn. Gezien de enorme hoeveelheid drones die voor dergelijke operaties nodig is, vragen sommigen zich af of Oekraïne over de capaciteit beschikt om deze druk vol te houden. Ondertussen voert Rusland zijn inspanningen op om Oekraïense dronfabrieken te vernietigen en heeft het internationale leveranciers, met name die in Groot-Brittannië, gewaarschuwd voor mogelijke repercussies. (fc)

Wil je meer defensienieuws ontvangen? Schrijf je in op onze wekelijkse Defensie Insider-nieuwsbrief

Volg Business AM ook op Google Nieuws

Wil je toegang tot alle artikelen, geniet tijdelijk van onze promo en abonneer je hier!