Key takeaways

• De Verenigde Staten gebruiken de Amerikaanse dollar als middel om Iran van de wereldhandel te isoleren.
• De uitgebreide sancties zijn gericht op diverse sectoren, waaronder digitale activa en scheepvaart.
• Europese bedrijven geven voorrang aan toegang tot het Amerikaanse financiële stelsel boven juridische conflicten met de Europese Unie.

De Verenigde Staten hebben hun secundaire sancties tegen Iran aanzienlijk uitgebreid, met als doel het land te isoleren van het internationale financiële landschap.

Amerikaanse dollarsysteem

Door te dreigen elke internationale entiteit die handel drijft met Teheran de toegang tot het Amerikaanse dollarsysteem te ontzeggen, dwingt Washington internationale bedrijven om Amerikaanse financiële toegang voorrang te geven boven Iraanse markten.

Scott Bessent, ambtenaar bij het ministerie van Financiën, omschreef die strategie als een ‘economische aanval’ onder de naam Operation Economic Outcast, en voorspelde dat een prominente financiële instelling op korte termijn gestraft zal worden.

Uitbreiding reikwijdte beperkingen

De reikwijdte van die maatregelen is uitgebreid van aardolie naar digitale activa, goud, technologie, luchtvaart en zeevaart. Het ministerie van Financiën heeft al ongeveer 60 schepen, personen en bedrijven op de zwarte lijst geplaatst, waaronder verschillende Chinese staatsburgers, en heeft eerdere vergunningen die beperkte handel toestonden ingetrokken.

Bessent benadrukte dat die regels universeel van toepassing zijn, ongeacht de omvang of invloed van een land, en dat degenen die het witwassen van geld voor Iran faciliteren, zullen worden uitgesloten van transacties in dollars. Terwijl president Donald Trump actief bij buitenlandse leiders lobbyt om de handel te staken, hanteren de VS momenteel een ‘cure period’ alvorens sancties op te leggen aan hele landen.

Minimale directe impact op de EU-handel

Voor de Europese Unie is de onmiddellijke impact op het handelsvolume minimaal, schrijft Euronews. De huidige handel met Iran vertegenwoordigt een minuscuul deel van de wereldwijde export van de EU, met een totaal van slechts 3,72 miljard euro in 2025 – een scherpe daling ten opzichte van de 27 miljard euro in 2011.

De handel concentreert zich voornamelijk in Duitsland, Italië en Nederland en richt zich op de invoer van voedingsmiddelen en de uitvoer van medische en industriële apparatuur, die vaak om humanitaire redenen zijn vrijgesteld. Bijgevolg bleven de Europese aandelenindexen na de aankondiging stabiel of licht positief.

Systeemrisico’s 

De grootste zorg voor Europese ondernemingen ligt in de systeemrisico’s van de Amerikaanse handhaving, veeleer dan in de directe handel. Het gevaar vloeit voort uit de ‘onderliggende structuur’ van de mondiale financiële sector.

Banken, verzekeraars en logistieke bedrijven kunnen al met sancties worden geconfronteerd door louter transacties te verwerken voor een derde partij die banden heeft met Iran. Die vrees is geworteld in het verleden, zoals de zaak uit 2014 waarin BNP Paribas gedwongen werd bijna 9 miljard dollar (7,7 miljard euro) te betalen en zijn dollar-clearingprivileges voor een jaar verloor vanwege illegale transacties.

Juridische strijd

Bovendien hebben Europese te maken met een complexe juridische tegenstrijdigheid. Hoewel de blokkeringsverordening van de EU bedrijven verbiedt om Amerikaanse sancties na te leven zonder officiële toestemming, en het Europees Hof van Justitie geldige rechtvaardigingen eist voor het beëindigen van Iraanse contracten, is de praktijk anders.

Sinds 2018 geven de meeste Europese bedrijven voorrang aan hun relatie met het Amerikaanse financiële systeem boven de handel met Iran, een trend die zich onder die nieuwe druk waarschijnlijk zal voortzetten.

Volg Business AM ook op Google Nieuws

Wil je toegang tot alle artikelen, geniet tijdelijk van onze promo en abonneer je hier!