Key takeaways

• Een door studenten geleide beweging maakte een einde aan het decennium van politieke dominantie van Aleksandar Vučić in Servië.
• Een recordopkomst vormde de aanleiding voor een ingrijpende koerswijziging op het vlak van corruptiebestrijding en hervormingen.
• Onervaren nieuwkomers staan nu voor de enorme uitdaging om een complexe staat te besturen.

In een historische verkiezingsommekeer heeft Aleksandar Vučić zijn nederlaag toegegeven tegen een beweging onder leiding van studenten, waarmee een einde kwam aan zijn tien jaar durende dominantie in de Servische politiek.

Protesten

De nationalistische leider, die sinds 2014 het presidentschap of het premierschap bekleedde, riep in september op tot vervroegde verkiezingen na bijna twee jaar van hevige burgerlijke onrust.

Die protesten werden aangewakkerd door een tragische instorting van het dak van een treinstation in Novi Sad in 2024, waarbij 16 mensen omkwamen en die wijdverbreide woede over corruptie bij de regering en autoritaire neigingen aanwakkerde.

Studentenoverwinning luidt politieke ommekeer in

De bekendmaking van de overwinning van de Studentenlijst leidde onmiddellijk tot euforie in Belgrado, waar duizenden mensen zich op de hoofdwegen verzamelden om te vieren met muziek en gejuich.

De overwinning betekent een ingrijpende politieke transformatie voor het land met 6 miljoen inwoners en vertoont parallellen met de recente nederlaag van Viktor Orbán in Hongarije. Waarnemers suggereren dat deze uitkomst als voorbeeld zou kunnen dienen voor andere Europese jongerenbewegingen die momenteel strijden tegen gebrek aan kansen en falende onderwijssystemen.

Cijfers

Voorlopige gegevens wijzen op een beslissende overwinning. De studentencoalitie zou tussen de 135 en 140 zetels hebben behaald in het 250 leden tellende parlement, terwijl de Servische Progressieve Partij van Vučić op 105 zetels blijft steken.

Dit resultaat werd al snel geprezen door Europese functionarissen, waaronder Ursula von der Leyen, voorzitter van de Europese Commissie, die de wens uitsprak om samen te werken met de nieuwe leiders om Servië dichter bij het EU-lidmaatschap te brengen.

Ongekende kiezersmobilisatie

De overwinning werd gedreven door een ongekende opkomst van bijna 70 procent, de hoogste sinds het uiteenvallen van Joegoslavië in 1992. Terwijl de aanhangers van Vučić zijn staat van dienst op het gebied van infrastructuurverbetering en economische vooruitgang als zijn belangrijkste nalatenschap aanhalen, duidde het enorme aantal kiezers op een diepgeworteld verlangen naar verandering.

Onervarenheid

Ondanks het enthousiasme blijft de weg vooruit onduidelijk. De Studentenlijst bestaat uit 250 grotendeels onervaren figuren – waaronder boeren, academici en kunstenaars – onder leiding van cardioloog Ilija Srdanović.

Er blijven vragen bestaan over wie de regering daadwerkelijk zal leiden en hoe zij hun programma van onderwijshervormingen en anticorruptiemaatregelen zullen uitvoeren. Deskundigen verwachten een ingrijpende reorganisatie van de veiligheidsdiensten en ministeries om de aanhangers van Vučić te verwijderen.

Diplomatieke evenwichtsoefening

Bovendien staat de nieuwe regering voor de complexe taak om een evenwicht te vinden in de buitenlandse diplomatie. Zij moet de banden met Rusland op energiegebied, met China op het gebied van investeringen en met de Europese Unie op handelsgebied in stand houden.

(at)

Volg Business AM ook op Google Nieuws

Wil je toegang tot alle artikelen, geniet tijdelijk van onze promo en abonneer je hier!