Key takeaways

• De Verenigde Staten zijn nu de grootste olie-exporteur ter wereld.
• De schalieproductie geeft Washington een enorme geopolitieke invloed op de wereldmarkten.
• Particuliere ondernemingen doorbreken de controle van de OPEC om de internationale energiekosten te stabiliseren.

De Verenigde Staten zijn opgeklommen tot de positie van ’s werelds grootste olie-exporteur, waarmee ze een langdurige mondiale orde hebben omvergeworpen die Rusland en Saoedi-Arabië voorheen leidden. Dat meldt Reuters.

Die transitie vertegenwoordigt een belangrijke historische ommekeer, aangezien de VS ooit verlamd waren door een olie-embargo in 1973 en decennialang afhankelijk bleven van energie uit het Midden-Oosten. De huidige verschuiving versterkt de invloed van Amerikaanse bedrijven binnen de mondiale energiemarkten, vooral nu geopolitieke spanningen met Iran de handelsroutes herdefiniëren.

Productieboom

De opmars begon na 2010, aangewakkerd door een enorme toename van de winning van schalieolie en -gas. Die productieboom maakte van de VS eerst de grootste producent ter wereld, voordat het land uitgroeide tot de grootste exporteur.

De opmars werd verder versneld door verstoringen bij concurrenten. De Saoedische export werd gehinderd door het conflict tussen de VS en Iran dat in februari 2026 begon, terwijl de Russische leveringen werden belemmerd door sancties en droneaanvallen in verband met de oorlog in Oekraïne. In mei bereikte de Amerikaanse export ongeveer 10,5 miljoen vaten per dag, waarmee het de 7 miljoen van Rusland en de 5,9 miljoen van Saoedi-Arabië ruimschoots overtrof.

Internationale spanningen

Die nieuwe dominantie op energiegebied biedt Washington een krachtig geopolitiek instrument, als aanvulling op zijn financiële en militaire macht. Omdat veel landen nu afhankelijk zijn van Amerikaanse ruwe olie en destillaten, beschikken de VS over meer invloed in internationale onderhandelingen.

Hoewel Europese leiders dit aanvankelijk zagen als een positief alternatief voor Russische of Midden-Oosterse olie, hebben ze recentelijk hun bezorgdheid geuit over een te grote afhankelijkheid van Amerikaanse energie, met name nu er handelsgeschillen en meningsverschillen over regelgeving inzake groen beleid ontstaan tussen de Europese Unie en de VS.

Afbrokkeling van invloed OPEC

De Amerikaanse opmars heeft ook de marktbeheersende macht van de OPEC en haar partners aangetast. President Donald Trump heeft de organisatie herhaaldelijk bekritiseerd door prijsmanipulatie, en de invloed van de groep nam in mei verder af toen de Verenigde Arabische Emiraten na zes decennia uit het bondgenootschap stapten.

In tegenstelling tot de door de staat beheerde productiemodellen van Rusland en Saoedi-Arabië, is de Amerikaanse boom aangedreven door particuliere ondernemingen. Dit creëert een marktgedreven mechanisme waarbij de productie fluctueert op basis van winst en prijs, wat in feite fungeert als een stabilisator voor de wereldwijde oliekosten.

Opheffing exportverbod

De omvang van die groei blijkt duidelijk uit de productiecijfers sinds 2000. Terwijl de Saoedische productie relatief stabiel bleef en de Russische productie na 2020 stagneerde of daalde, verdrievoudigde de Amerikaanse productie van vloeibare brandstoffen en ruwe olie bijna tot 22 miljoen vaten per dag.

Die uitbreiding voorzag in het grootste deel van de toegenomen wereldwijde vraag sinds 2010. Die ontwikkeling werd mogelijk gemaakt door de opheffing in 2015 van een 40 jaar durend exportverbod, waardoor binnenlandse schaliebronnen de internationale markten konden bereiken.

Diversifiërend wereldwijd klantenbestand

Huidige trends wijzen op een diversifiërend wereldwijd klantenbestand. Sinds de invasie van Oekraïne in 2022 is Europa een belangrijke bestemming voor Amerikaanse olie geworden, met bijna de helft van de export dit jaar. Tegelijkertijd wenden Aziatische markten, die traditioneel afhankelijk waren van het Midden-Oosten, zich steeds meer tot de Verenigde Staten, waarbij Azië in mei goed was voor 46 procent van de Amerikaanse export.

Volg Business AM ook op Google Nieuws

Wil je toegang tot alle artikelen, geniet tijdelijk van onze promo en abonneer je hier!