Key takeaways
- De Verenigde Staten en Iran hebben een 60-daags staakt-het-vuren ondertekend om uiteindelijk te komen tot een permanent vredesverdrag.
- Iran heeft sanctieverlichting en wederopbouwfondsen veiliggesteld, terwijl het zijn raketprogramma handhaaft.
- Donald Trump dreigde met hernieuwde bombardementen als Iran de overeenkomst schendt.
De presidenten van de Verenigde Staten en Iran zijn formeel een tijdelijk staakt-het-vuren aangegaan om hun aanhoudende conflict te beëindigen. Hoewel het digitale memorandum, ondertekend door Donald Trump en Masoud Pezeshkian, nu van kracht is, hield president Trump een strenge toon aan en waarschuwde hij dat de VS zware bombardementen zouden hervatten en het Iraanse leiderschap zouden aanvallen mocht Teheran de voorwaarden van de overeenkomst schenden.
Belangrijkste bepalingen
Het 14-puntenplan, dat een eerder staakt-het-vuren met 60 dagen verlengt, heeft tot doel een permanent vredesverdrag mogelijk te maken. Belangrijke bepalingen zijn onder meer de stopzetting van de vijandelijkheden op alle fronten – inclusief Libanon – , de opheffing van de Amerikaanse blokkades van Iraanse havens en het herstel van het vrije scheepvaartverkeer door de Straat van Hormuz.
Verder voorziet de overeenkomst in de opheffing van Amerikaanse sancties, de vrijgave van bevroren Iraanse tegoeden en de oprichting van een fonds van 300 miljard dollar (ongeveer 260,6 miljard euro) om de wederopbouw van Iran te ondersteunen.
Iraanse winst
Vanuit strategisch oogpunt lijkt Iran aanzienlijke winst te hebben geboekt. Hoofdonderhandelaar Mohammad Baqer Qalibaf stelde dat diplomatie veel meer heeft bereikt dan militair geweld ooit had kunnen doen. Ondanks de aanvankelijke, door de VS geleide aanval in februari, waarbij de Opperste Leider ayatollah Ali Khamenei en andere topgeneraals omkwamen, blijft de Iraanse regering intact.
Teheran heeft zijn programma voor ballistische raketten niet ontmanteld en is ook niet gestopt met het steunen van groeperingen als Hezbollah. President Trump heeft zijn standpunt over die raketten opvallend bijgesteld en gesuggereerd dat het onrechtvaardig zou zijn om Iran de wapens te ontzeggen die andere landen wel bezitten.
Nucleair toezicht
Wat betreft de nucleaire ambities heeft Iran zijn toezegging herbevestigd om de ontwikkeling van atoomwapens te vermijden en ermee ingestemd dat het Internationaal Atoomenergieagentschap toezicht houdt op het “verwateren” van zijn voorraden verrijkt uranium. Hoewel Trump erop had aangedrongen dat het materiaal uit het land zou worden verwijderd, heeft Iran die eis met succes tegengehouden.
Reacties
De geopolitieke reacties waren gemengd. De leiders van de G7 spraken tijdens hun top in Frankrijk hun steun uit voor de overeenkomst. Sommige Europese bondgenoten blijven echter sceptisch en wijzen erop dat Iran mogelijk aan invloed heeft gewonnen door het Amerikaanse offensief te overleven.
Ondertussen reageerden de oliemarkten met volatiliteit. De prijzen voor Brent-ruwe olie daalden aanvankelijk door het vooruitzicht op heropende scheepvaartroutes, maar stegen weer na Trumps dreigementen met hernieuwd geweld.
Aanhoudend conflict in Libanon
De spanningen blijven hoog in Libanon, waar de overeenkomst oproept tot een stopzetting van de gevechten tussen Israël en Hezbollah. President Trump uitte milde kritiek op de Israëlische premier Benjamin Netanyahu en stelde een terughoudender aanpak van militaire operaties in Libanon voor.
Desondanks hield het geweld aan, met berichten over Israëlische luchtaanvallen op steden in Zuid-Libanon en vergeldingsaanvallen met drones door Hezbollah.
(at)
Volg Business AM ook op Google Nieuws
Wil je toegang tot alle artikelen, geniet tijdelijk van onze promo en abonneer je hier!
