Dankzij de technologische evoluties, waaronder artificiële intelligentie (AI), is phishing aan een stevige opmars bezig. Alleen worden de slachtoffers niet altijd vergoed door de banken. Die gebruiken vaak het argument dat er sprake is van ‘grove nalatigheid’. Vooruit wil daar nu iets aan doen. De partij legt nu een voorstel op tafel om slachtoffers beter te beschermen.

Key takeaways

• Slachtoffers van phishing krijgen hun geld vaak niet terug omdat banken zich beroepen op “grove nalatigheid”, wat de consumentenbescherming onder druk zet.
• Vooruit wil banken verplichten om slachtoffers sneller terug te betalen en zelf te bewijzen dat er sprake is van nalatigheid.
• Er is nood aan duidelijkere regels en strengere bescherming, mogelijk ook via een uitspraak van het Hof van Justitie van de Europese Unie.

Context: Het aantal gevallen van phishing, waarbij criminelen je bankgegevens proberen te stelen, neemt fors toe in ons land.

• Het Belgische Centrum voor Cybersecurity (CCB), de overheidsinstelling die instaat voor de cyberveiligheid in ons land, liet onlangs weten dat er in het eerste kwartaal van dit jaar 3,6 miljoen meldingen over phishing zijn binnengekomen. Dat komt neer op liefst 40.710 meldingen per dag, ruim 50 procent meer dan het dagelijkse gemiddelde van 27.103 in 2025.
• Het grote probleem is dat veel slachtoffers hun geld nooit meer terugzien. Volgens Rob Beenders (Vooruit), minister van Consumentenbescherming, betalen de banken in slechts 8 procent van de gevallen de slachtoffers terug. Nochtans zijn ze verplicht dat te doen. Enkel in het geval van grove nalatigheid geldt die verplichting niet. Veel banken beroepen zich op dat argument om hun klanten niet te vergoeden.

Vooruit wil maatregelen tegen phishing

In het nieuws: Jeroen Soete, Kamerlid voor Vooruit, heeft een wetsvoorstel klaar dat de Belgen beter moet beschermen tegen phishing.

• In dat voorstel staat dat de banken de slachtoffers van phishing binnen de 24 uur moeten terugbetalen. “Die verplichting bestaat al, maar blijft in de praktijk dode letter. Banken beroepen zich systematisch op het achterpoortje van een vermeende ‘grove nalatigheid’ van het slachtoffer. Ook Ombudsfin hekelt die praktijk”, merkt Soete op in een reactie aan HLN.be.
• Voorts wil Soete dat de banken bewijzen dat er sprake is van ‘grove nalatigheid’. Vandaag moet de klant kunnen aantonen dat dat niet het geval is. Als er effectief nalatigheid in het spel is, kan de bank in dat geval het teruggestorte geld alsnog invorderen.
  • Banken die weigeren om onmiddellijk de schade terug te betalen, wil Soete ook verwijlintresten opleggen.
• Soete wil ook de definitie van de ‘niet-toegestane transactie’ aanscherpen.
  • “Banken argumenteren vandaag ook vaak dat het slachtoffer zelf toestemming heeft gegeven voor de betaling en dat het dus ging om een toegestane transactie. Want alleen als het een niet-toegestane transactie is, moeten ze betalen. Maar slachtoffers van phishing geven natuurlijk niet bewust hun toestemming”, klinkt het. “Een crimineel die zich met iemands gestolen gegevens aanmeldt en geld van de rekening haalt, dat is per definitie een niet-toegestane betaling. Ook dat achterpoortje moet dicht.”

Uitkijken naar uitspraak Europees Hof van Justitie

Opgemerkt: Een rechtszaak voor het Europese Hof van Justitie zou alles in stroomversnelling kunnen brengen.

• Om echte veranderingen teweeg te brengen, moet er ook iets op Europees niveau gebeuren. Zo hanteren de banken vaak een zeer ruime interpretatie van de Europese wetgeving over ‘grove nalatigheid’.
• Daarom wordt reikhalzend uitgekeken naar het arrest van het Europees Hof van Justitie in een Poolse phishingzaak. Als het Hof de interpretatie aanscherpt, kan dat alles veranderen. De voorlopige conclusie van de advocaat-generaal is veelzeggend: de bank mag de onmiddellijke terugbetaling niet weigeren vanwege grove nalatigheid.

Wil je op de hoogte blijven van alles wat er zich afspeelt in de financiële wereld? Via deze link kan je je inschrijven op de dagelijkse nieuwsbrief.

Wil je toegang krijgen tot alle stukken op BusinessAM en dat voor minder dan 50 euro per jaar? Sluit dan hier een abonnement af!