Key takeaways

• Vanaf 1 juni 2027 staat Vlaanderen standaard openwaterzwemmen toe.
• Lokale overheden kunnen nog steeds specifieke gebieden verbieden om veiligheids- en milieurisico’s te beheersen.
• Zwemmers moeten meer persoonlijke verantwoordelijkheid nemen, aangezien de aanwezigheid van strandwachten niet zal toenemen.

Vanaf 1 juni 2027 voert Vlaanderen een beleidswijziging door met betrekking tot zwemmen in open water. Het huidige systeem, waarin zwemmen in meren, vijvers en rivieren over het algemeen verboden is tenzij dit specifiek is toegestaan, wordt omgekeerd. Volgens de nieuwe regelgeving is zwemmen in openbare wateren standaard toegestaan, mits er geen expliciete verboden gelden.

Hoewel die wijziging bedoeld is om de toegankelijkheid te vergroten, legt ze meer verantwoordelijkheid bij zowel de zwemmers als de instanties die het water beheren. Het is belangrijk op te merken dat de bestaande regels met betrekking tot reddingsdiensten aan de kust ongewijzigd blijven.

Groeiende vraag

Minister van Leefmilieu Jo Brouns (cd&v) verklaarde dat de maatregel een antwoord is op de groeiende vraag van het publiek naar meer zwemmogelijkheden. Hij schat dat die wettelijke koerswijziging ongeveer 140 extra zwemlocaties in de hele regio zou kunnen ontsluiten.

Outdoor Swimming Belgium, dat al zes jaar voor die verandering pleit, verwelkomde het besluit. Waterbeheerders – waaronder lokale gemeenten en instanties zoals het Vlaams Milieuagentschap – behouden echter het recht om het zwemmen in specifieke gebieden te verbieden door risico’s zoals gevaarlijke stromingen, druk scheepvaartverkeer of lopende bouwwerkzaamheden.

Bezorgdheid over veiligheid en milieu

De overgang heeft bij sommige ambtenaren en veiligheidsexperts tot bezorgdheid geleid. Karel Logghe van de Vlaamse Reddingsfederatie stelde dat bredere, meer gestandaardiseerde regels – zoals een algemeen verbod in de buurt van sluizen – duidelijker zouden zijn dan versnipperde lokale verboden. Sommige gemeenten aarzelen om de aansprakelijkheid voor het beoordelen van de waterveiligheid op zich te nemen en kiezen er mogelijk voor om preventief een algeheel verbod uit te vaardigen.

Daarnaast bestaat er bezorgdheid over de milieueffecten. Zonder voorzieningen zoals afvalbakken of toiletten zou zwerfafval een groot probleem kunnen worden. Minister Brouns stelt echter dat het vergroten van het aantal beschikbare plekken de overlast juist zal verminderen door de menigte te verspreiden, waardoor een te grote concentratie van mensen op enkele populaire locaties wordt voorkomen.

Persoonlijke verantwoordelijkheid

De veiligheid zal sterk afhangen van het persoonlijke inzicht, aangezien de overheid het zich niet kan veroorloven om op elke nieuwe locatie strandwachten te stationeren. Brouns wijst op Nederland als een succesvol voorbeeld, waar talrijke zwemlocaties bestaan zonder dat het aantal ongevallen evenredig is toegenomen.

Terwijl Outdoor Swimming Belgium van mening is dat zwemmers de nodige ervaring zullen opdoen door te oefenen, waarschuwt de Reddingsfederatie dat zwemmen in open water veel gevaarlijker is dan zwemmen in een zwembad vanwege stromingen en onderwatervegetatie.

Die beleidsverschuiving benadrukt ook een afname van de zwemvaardigheid onder Vlaamse jongeren. Minister Brouns is van mening dat een bredere toegang kan leiden tot een hernieuwde focus op zwemvaardigheden. Ondertussen stellen voorstanders voor dat zwemlessen prioriteit moeten krijgen in het basis- en secundair onderwijs, om ervoor te zorgen dat leerlingen de complexiteit van open water aankunnen. Veiligheidsexperts adviseren het publiek om nooit alleen te zwemmen en een locatie grondig te verkennen alvorens het water in te gaan.

Waterkwaliteit

Wat de milieugezondheid betreft, blijkt uit de huidige gegevens dat slechts de helft van de grote waterlopen in Vlaanderen voldoet aan de reinheidsnormen voor zwemmen.

Hoewel er geen onmiddellijke plannen zijn voor meer monitoring, streeft de regering ernaar om op termijn tweewekelijkse controles in te voeren, vergelijkbaar met die in aangewezen zwemzones. Brouns hoopt dat door meer mensen aan te moedigen om te gaan zwemmen, er meer publieke druk zal ontstaan om de algehele waterkwaliteit in de regio te verbeteren.

(at)

Volg Business AM ook op Google Nieuws

Wil je toegang tot alle artikelen, geniet tijdelijk van onze promo en abonneer je hier!