Key takeaways
- Het Verenigd Koninkrijk overweegt een tanker in beslag te nemen die banden heeft met de Russische schaduwvloot.
- De mogelijke inbeslagname maakt de complexe juridische en geopolitieke uitdagingen rond de inspanningen om de illegale maritieme activiteiten van Rusland te verstoren duidelijk.
Het Verenigd Koninkrijk overweegt een tanker in beslag te nemen die banden heeft met de Russische schaduwvloot, een stap die de spanningen met Moskou zou kunnen doen escaleren nu de Russische olie-inkomsten dalen. In overleg met NAVO-bondgenoten zijn militaire opties voor het in beslag nemen van dergelijke schepen in kaart gebracht. Dit volgt op een door de Verenigde Staten geleide inbeslagname van een Russische tanker in de Atlantische Oceaan een maand geleden.
Schaduwvloot
Uit gegevens blijkt dat er in Europese wateren een aanzienlijke aanwezigheid is van schepen van de schaduwvloot die valse of frauduleuze vlaggen voeren. Veel van die schepen zijn betrokken bij de export van Russische olie naar bestemmingen als China, India en Turkije.
Hoewel de NAVO-landen die aan de Oostzee en de Noordzee grenzen in een gezamenlijke verklaring hebben opgeroepen tot strikte naleving van het internationaal recht door schepen die die regio’s doorkruisen, zijn er geen concrete maatregelen genomen. Deskundigen suggereren dat de Royal Navy weliswaar op grond van het zeerecht stateloze schepen zou kunnen aanhouden, maar dat het risico op escalatie dergelijke acties ontmoedigt.
Klaar voor actie
De Royal Marines hebben aangegeven graag toestemming te willen krijgen om een schip in beslag te nemen, waarmee ze de toenemende druk op het Verenigd Koninkrijk signaleren om een daadkrachtig standpunt in te nemen tegen de activiteiten van de Russische schaduwvloot. De recente inbeslagname van de tanker Marinera door de VS heeft aangetoond dat een dergelijke operatie haalbaar is, zij het met Britse hulp.
Deskundigen waarschuwen echter dat een door het Verenigd Koninkrijk of Europa geleide inbeslagname waarschijnlijk een krachtigere reactie van Moskou zou uitlokken dan de gematigde reactie op de Amerikaanse actie. Om de risico’s te minimaliseren, zou de inbeslagname buiten de Baltische of Arctische wateren kunnen plaatsvinden.
Juridische moeilijkheden
Eerdere pogingen om schepen van de schaduwvloot aan te houden, stuitten op juridische complexiteit. Frankrijk heeft kortstondig een olietanker voor de kust van Spanje aangehouden, maar die uiteindelijk vrijgelaten door binnenlandse juridische beperkingen.
De Britse minister van Defensie heeft een bijeenkomst met de Baltische en Noordse landen voorgesteld om militaire opties tegen de Russische schaduwvloot te bespreken. De mogelijke verkoop van in beslag genomen olie om Oekraïne te steunen, maakt de complexe geopolitieke situatie nog ingewikkelder.
Reactie op sancties
De oprichting door Rusland van een eigen “schaduwvloot” met verouderde tankers is een reactie op de westerse sancties die zijn opgelegd na de invasie van Oekraïne. De vloot opereert onder ondoorzichtige eigendomsstructuren, maakt vaak gebruik van valse vlaggen en hanteert lakse veiligheidsnormen.
Ondanks de pogingen van de schaduwvloot om regelgeving te omzeilen, maakt het gebruik van valse vlaggen haar potentieel kwetsbaar voor inbeslagname op grond van het internationaal recht, hoewel de juridische interpretaties hierover in de Europese landen uiteenlopen. De economische gevolgen van de inbeslagname van een of twee schepen blijven onzeker, maar recente droneaanvallen op tankers van de schaduwvloot wijzen erop dat Oekraïne zich actief op dit netwerk richt.
Rusland economisch kwetsbaar
Hoewel de olie-export van Rusland ondanks de druk van het Westen relatief stabiel is gebleven, zou Moskou naar verluidt sommige schepen van de schaduwvloot opnieuw onder Russische vlag registreren om inbeslagname te voorkomen.
De mogelijke actie van het Verenigd Koninkrijk komt op een moment dat de Russische economie kwetsbaarder lijkt door de dalende olieprijzen en de afnemende economische voordelen van de oorlog. Deskundigen suggereren dat verdere sancties, zoals een verbod op het verlenen van maritieme diensten aan Russische schepen, de economie van Moskou aanzienlijke schade zouden kunnen toebrengen. (at)
Volg Business AM ook op Google Nieuws
Wil je toegang tot alle artikelen, geniet tijdelijk van onze promo en abonneer je hier!