Key takeaways
- De toetreding van Montenegro dient als financieel model voor alle toekomstige EU-uitbreidingen.
- Zuinige lidstaten verzetten zich tegen begrotingsverhogingen en eisen een herverdeling van bestaande middelen.
- Dit financieringsmodel schept een cruciaal precedent voor complexe kandidaat-lidstaten zoals Oekraïne.
Hoewel de 3,2 miljard euro die nodig is voor de toetreding van Montenegro tot de Europese Unie een verwaarloosbaar bedrag is in vergelijking met de langetermijnbegroting van de Unie van bijna 2 biljoen euro, zorgt het proces voor aanzienlijke wrijving. De financiële kosten zijn minimaal, minder dan één euro per belastingbetaler, maar de situatie is explosief omdat hiermee een blauwdruk wordt vastgesteld voor de financiering van alle toekomstige uitbreidingen. Dat meldt Euronews.
Nieuw blauwdruk voor uitbreiding
Voor het eerst sinds de toetreding van Kroatië in 2013 heeft de EU-uitbreiding weer vaart gekregen; volgens ambtenaren is er de afgelopen zes maanden meer vooruitgang geboekt dan in het voorgaande decennium. Deze versnelling heeft er echter toe geleid dat verschillende lidstaten een herzien toetredingskader eisen, met onder meer geleidelijke integratie en strengere democratische eisen, met name voor kandidaat-lidstaten zoals Oekraïne. Omdat de opstelling van het toetredingsverdrag voor Montenegro al in volle gang is, is het land onbedoeld het proefmodel geworden voor dit nieuwe beleid.
Uitdaging van netto-ontvangers
Het belangrijkste conflict gaat over de financiering van een nieuw lid dat een ‘netto-ontvanger’ wordt. Dit betekent dat het meer uit de EU-begroting ontvangt dan bijdraagt.
De Europese Commissie wil middelen uit het ontwikkelingsprogramma ‘Global Europe’ voor Montenegro verschuiven naar landbouw- en regionale steun. Deze aanpak herverdeelt bestaande steun, maar lost de financiering van andere sectoren, zoals defensie en concurrentievermogen, niet op.
Begrotingsdilemma
Om te voorkomen dat de middelen voor de huidige lidstaten worden gekort, stelt de Commissie voor de toewijzingen op deze gebieden te verhogen. Dit leidt tot een dilemma: de EU moet ofwel nieuwe, EU-brede belastingen invoeren, ofwel hogere bijdragen van de lidstaten vragen. Dit is een twistpunt voor ‘zuinige’ landen, zoals Nederland en Duitsland, die pleiten voor een kleinere totale begroting en de herverdeling van bestaande middelen in plaats van een verhoging van de nationale bijdragen.
Wereldwijd precedent scheppen
De oplossing van dit geschil is cruciaal omdat ze een juridische en financiële norm bepaalt voor toekomstige kandidaat-lidstaten. Dit precedent geldt voor kleinere landen zoals Moldavië en Albanië, maar ook voor de complexere integratie van Oekraïne.
Het besluit kan bovendien rijkere landen ontmoedigen om toe te treden. IJsland heroverweegt momenteel zijn toetredingsonderhandelingen. Als het financieringsmodel oneerlijk of te zwaar lijkt, kan het potentiële leden afschrikken die vanaf het begin nettobetalers zouden zijn.
Volg Business AM ook op Google Nieuws
Wil je toegang tot alle artikelen, geniet tijdelijk van onze promo en abonneer je hier!
