Key takeaways
- De kwetsbaarheid van het VK in een veranderend mondiaal landschap maakt hertoetreding tot de EU een aantrekkelijke optie voor veiligheid en welvaart.
- Het publiek is voorstander van hertoetreding tot de EU, maar politieke leiders staan voor de uitdaging om het beleid op die wens af te stemmen.
- Het land kan opnieuw een referendum organiseren. De vorige volksraadpleging leidde tot de Brexit.
Het besluit van het Verenigd Koninkrijk om tien jaar geleden de Europese Unie te verlaten, heeft aanleiding gegeven tot een heroverweging in het licht van geopolitieke verschuivingen. Dat schrijft columnist Hugo Dixon van Reuters.
Kwetsbaarheid in een veranderend landschap
Door de Russische agressie tegen Oekraïne en de destabilisatie van mondiale normen door figuren als Vladimir Poetin en Donald Trump bevindt het VK zich in een kwetsbare positie. De beloften die tijdens het Brexit-referendum van 2016 werden gedaan – zoals het sluiten van onafhankelijke handelsakkoorden en het vertrouwen op internationale organisaties – lijken nu onrealistisch.
Het huidige mondiale landschap benadrukt het belang van allianties. Een middelgrote economie als het VK staat voor aanzienlijke uitdagingen in een wereld waar macht vaak de uitkomst bepaalt. Hertoetreding tot de EU, ervan uitgaande dat de lidstaten hun interne verdeeldheid kunnen overwinnen en hun verdediging kunnen versterken, zou een weg kunnen bieden naar meer veiligheid en welvaart.
Merendeel Britten wil opnieuw toetreden tot EU
De publieke opinie staat achter dit idee: uit een recente peiling blijkt dat 55 procent van de Britten voorstander is van hertoetreding tot de EU. De huidige Labour-regering onder premier Keir Starmer aarzelt echter om volledig lidmaatschap of zelfs deelname aan de interne markt na te streven vanwege bezorgdheid over het toestaan van vrij verkeer van personen binnen de EU.
Minder ambitieuze overeenkomsten met de EU zullen waarschijnlijk niet voldoende zijn om de economische verliezen als gevolg van de Brexit op te vangen, die voor het eerste kwartaal van 2025 worden geschat op 6-8 procent. Bovendien kan het moeilijk blijken om een robuust veiligheidspact te sluiten met Europese bondgenoten van buiten de EU, aangezien defensiekwesties onlosmakelijk verbonden zijn met economische, energie- en technologische veiligheid.
Pro-EU sentiment
Het leiderschap van Starmer staat voor uitdagingen na recente verkiezingstegenslagen voor zijn partij. Een potentiële opvolger binnen Labour, die het sterke pro-EU-sentiment onder de leden (83 procent) weerspiegelt, zou in zijn verkiezingsprogramma een gedurfder standpunt kunnen innemen over hertoetreding tot de EU. Dat zou een aanzienlijk deel van het Britse electoraat dat voor nauwere banden met Europa is, kunnen mobiliseren.
Ondertussen pleiten ook andere politieke partijen, zoals de Liberaal-Democraten en de Groene Partij, voor hertoetreding tot de EU. Hun campagnes zouden de Labour-regering onder druk kunnen zetten om haar beleid hierop af te stemmen.
Weerstand van groepering die voor Brexit zijn
Elke poging om opnieuw toe te treden tot de EU zal onvermijdelijk op weerstand stuiten van groeperingen die voor de Brexit zijn, zoals de Reform Party. Nigel Farage, de partijleider, zou de angst rond immigratie kunnen uitbuiten om steun te mobiliseren, waarbij hij gebruikmaakt van soortgelijke tactieken als tijdens het referendum van 2016.
Onderhandelingen met de EU zouden complex zijn. Het is onwaarschijnlijk dat het VK dezelfde gunstige voorwaarden zal bedingen als voorheen, zoals een korting op de lidmaatschapsbijdrage. De EU zou ook kunnen eisen dat de euro als gemeenschappelijke munt wordt ingevoerd, hoewel dat niet verplicht is geweest voor bestaande leden zoals Polen en Zweden.
Risico’s beperken met een referendum
EU-leiders erkennen de strategische waarde van de terugkeer van het VK, maar zouden op hun hoede zijn voor een nieuwe tumultueuze uittreding. Om dit risico te beperken, zou een nieuw referendum kunnen worden gehouden dat zich richt op het principe van hertoetreding. Na een succesvolle stemming met een vooraf vastgestelde drempel (bijvoorbeeld 60 procent) zou het parlement vervolgens beraadslagen over de specifieke toetredingsvoorwaarden.
Die aanpak houdt rekening met de krappe marge waarmee het VK in 2016 voor uittreding stemde en bevat bepalingen voor een toekomstige uittreding, waarvoor opnieuw een meerderheid van tweederde vereist is. Hoewel een toekomstige regering een dergelijke overeenkomst technisch gezien zou kunnen schenden, zou zij te maken krijgen met aanzienlijke publieke weerstand.
Uiteindelijk zal het enthousiasme van het VK voor hertoetreding tot de EU cruciaal zijn. Charismatische leiders die de voordelen van het lidmaatschap effectief kunnen verwoorden aan zowel kiezers als EU-lidstaten zijn essentieel voor succes. Het huidige mondiale klimaat, gekenmerkt door onzekerheid en instabiliteit, kan de impuls bieden die nodig is voor een overtuigendere pro-EU-campagne dan tien jaar geleden het geval was. (fc)
Volg Business AM ook op Google Nieuws
Wil je toegang tot alle artikelen, geniet tijdelijk van onze promo en abonneer je hier!
