Key takeaways

• Door productiefouten en technische hindernissen blijft de Su-57 ver achter bij de oorspronkelijke doelstellingen.
• De voorzichtige inzet in Oekraïne verhult het onvermogen van het vliegtuig om omstreden luchtruim binnen te dringen.
• Westerse stealthjachtvliegtuigen behouden een duidelijk operationeel en commercieel voordeel ten opzichte van het Russische aanbod.

De Russische Su-57 was op de markt gebracht als een geduchte uitdager van de westerse luchtvaart. Het is ontworpen om een hoge wendbaarheid en een groot bereik te combineren met geavanceerde data-integratie en stealthtechnologie.

Jaren na de introductie heeft het vliegtuig deze hoge verwachtingen echter niet waargemaakt. De productie verloopt traag, de rol ervan in het conflict in Oekraïne is marginaal geweest en de aanwezigheid op de wereldwijde wapenmarkt is minimaal, ondanks herhaalde beweringen van Russische functionarissen.

Productieproblemen

De ontwikkelingsgeschiedenis van het vliegtuig wordt gekenmerkt door afnemende doelstellingen. Terwijl vroege plannen uitgingen van een vloot van maximaal 200 toestellen – inclusief een joint venture met India – heeft Rusland deze aantallen drastisch teruggebracht. In 2015 werden de directe bestellingen teruggebracht tot slechts 12 vliegtuigen, hoewel een overeenkomst uit 2019 later streefde naar 76 vliegtuigen voor drie regimenten tegen 2028.

De schattingen over de huidige voorraad lopen sterk uiteen. Terwijl sommige Russische rapporten suggereren dat er tussen 2020 en 2025 48 productiemodellen zijn geleverd, stellen westerse analisten, zoals die van het Royal United Services Institute, dat het werkelijke aantal dichter bij 20 ligt, wat neerkomt op gemiddeld slechts een handvol vliegtuigen per jaar.

Sancties

Technische hindernissen en sancties blijven het programma parten spelen. De meeste geleverde vliegtuigen zijn nog steeds uitgerust met de oudere AL-41F1-motor, aangezien de geavanceerde Izdeliye 117-motor pas eind 2025 in de testfase kwam.

De complexiteit van de productie, in combinatie met een gebrek aan westerse onderdelen als gevolg van sancties, heeft de massaproductie verder belemmerd.

Terughoudend gebruik in Oekraïne

In het conflict in Oekraïne is de Su-57 terughoudend ingezet. Om de risico’s van de Oekraïense luchtverdediging – met name Patriot-raketsystemen – te vermijden, hebben de straaljagers voornamelijk raketten afgevuurd vanuit Russisch grondgebied.

Door deze voorzichtige aanpak heeft de Su-57 nog niet aangetoond in staat te zijn om omstreden luchtruim te penetreren, waardoor het grootste deel van de luchtgevechten is overgelaten aan oudere modellen zoals de Su-30, Su-34 en Su-35. Deze oudere straaljagers hebben verliezen geleden zonder luchtübermacht te bereiken, zelfs tegen een aanzienlijk kleinere Oekraïense luchtmacht.

Vergelijking met F-22, F-35, Rafale en J-10CE

Daarentegen hebben westerse stealth-µgevechtsvliegtuigen zoals de F-22 en F-35 hun waarde bewezen in operaties tegen Iran, waarbij ze geavanceerde radar- en raketnetwerken met succes hebben uitgeschakeld om de weg vrij te maken voor niet-stealthvliegtuigen.

Ook de prestaties van de Franse Rafale hebben India ertoe aangezet zijn vloot uit te breiden. Hoewel China en Pakistan beweren dat hun J-10CE-gevechtsvliegtuigen succesvol waren, blijft de consensus bestaan dat westerse platforms een duidelijk operationeel voordeel hebben.

Beperkte export

Ondanks deze tekortkomingen blijft Rosoboronexport de Su-57E op de markt brengen. Hoewel het agentschap beweert over verschillende buitenlandse contracten te beschikken, blijft het vaag over de kopers en de details van deze deals. Terwijl berichten suggereren dat Algerije mogelijk een klein aantal straaljagers heeft ontvangen, staat Rusland voor een dilemma: het prioriteren van export kan ertoe leiden dat de Russische lucht- en ruimtevaartstrijdkrachten verstoken blijven van de benodigde uitrusting.

Rusland heeft geprobeerd India terug te winnen door volledige technologieoverdracht en lokale productie aan te bieden, maar andere voormalige Sovjetbondgenoten kijken elders. Kazachstan en Vietnam overwegen Franse of Chinese alternatieven, en Oezbekistan heeft al Chinese J-10CE’s in zijn vloot opgenomen.

Focus op drones en raketten

Uiteindelijk lijkt de Russische staat meer gericht op de productie van drones en raketten dan op het opschalen van de productie van de Su-57. Zonder een doorslaggevend operationeel succes om te laten zien, verliest het gevechtsvliegtuig zijn commerciële aantrekkingskracht en slaagt het er niet in zijn rol als symbool van de heropleving van de Russische lucht- en ruimtevaart te vervullen. (fc)

Wil je meer defensienieuws ontvangen? Schrijf je in op onze wekelijkse Defensie Insider-nieuwsbrief

Volg Business AM ook op Google Nieuws

Wil je toegang tot alle artikelen, geniet tijdelijk van onze promo en abonneer je hier!