In 2026 wordt de ruimte een expliciet militair machtsdomein. Grootmachten bouwen hun satellietnetwerken niet langer alleen uit voor communicatie en navigatie, maar bereiden zich actief voor op conflict in en via de ruimte.
De Verenigde Staten, Europa, China en Rusland investeren in capaciteiten om vijandelijke systemen te verstoren of uit te schakelen, en hun eigen satellieten en netwerken te beschermen tegen aanvallen en storingen. Daarmee krijgt space warfare een nieuwe dimensie en wordt het een centraal element in de strategische concurrentie tussen de grootmachten.
China op weg naar dominantie
De ruimtevaartactiviteiten van China worden al lang gedreven door een strategische visie die onder Xi Jinping is uiteengezet en die gericht is op wereldwijd leiderschap op het gebied van technologie en militaire macht tegen 2049. Het Volksbevrijdingsleger (PLA) speelt daarin een sleutelrol en wordt expliciet voorbereid op operaties en gevechten in de ruimte. De Chinese regering heeft gebruik gemaakt van staatsbedrijven, academische instellingen en streng gecontroleerde onderzoeksnetwerken om haar ruimtevaartprogramma te versnellen, in navolging van het eerdere succes van het land bij de opbouw van ’s werelds grootste ecosysteem voor scheepsbouw.
Halverwege 2025 had China meer dan 1.000 operationele satellieten gelanceerd, waarvan vele bestemd waren voor inlichtingen, bewaking en verkenning, evenals experimentele constellaties die bedoeld waren om een strategisch voordeel in een baan om de aarde te verkrijgen. Hiertoe behoren de “Guowang”-constellatie met meer dan 13.000 geplande satellieten en de “Qianfan”-constellatie met 15.000 satellieten. Deze programma’s maken deel uit van een strak aangestuurde langetermijnstrategie van de Chinese overheid, waardoor China zich kan concentreren op zowel civiele als militaire ruimtevaartcapaciteiten.
Chinese satellieten voeren al agressieve manoeuvres uit, waaronder gecoördineerde baanveranderingen en nabijheidsoperaties, praktijken die gevechtsomstandigheden simuleren en operators trainen voor ruimteoorlogvoering. Waarnemers merken op dat deze manoeuvres, hoewel ze de levensduur van satellieten verkorten vanwege het hoge energieverbruik, zowel capaciteit als intentie aantonen. De PLA bereidt zich voor op een toekomstig conflict in de ruimte en test daarbij tactieken en procedures die gericht zijn op het uitbuiten van kwetsbaarheden in Amerikaanse en geallieerde systemen.
De escalerende dreigingen van Rusland
Rusland zet in op een reeks ontwrichtende en potentieel verwoestende ruimtevaartcapaciteiten. Naast conventionele antisatellietwapens (ASAT) suggereren rapporten dat Moskou mogelijk onderzoek doet naar kernwapensatellieten die belangrijke civiele en militaire infrastructuur in een lage, middelhoge en geostationaire baan om de aarde kunnen vernietigen.
Recente inlichtingen wijzen erop dat Rusland mogelijk een wapen met een ‘zone-effect’ ontwikkelt dat is ontworpen om meerdere satellieten tegelijk uit te schakelen, meer bepaald commerciële LEO-constellaties zoals Starlink van SpaceX, door wolken van dichte pellets in een baan om de aarde te verspreiden. Hoewel deskundigen discussiëren over de haalbaarheid en risico’s van een dergelijk systeem, toont het de bredere aanpak van Moskou aan: gebruikmaken van asymmetrische capaciteiten om de ruimtevaartnetwerken van de VS en hun bondgenoten te verstoren, netwerken die in conflicten zoals in Oekraïne een sleutelrol spelen.
Het potentiële nucleaire ASAT-programma van Rusland, dat onder de aandacht is gebracht door satellieten zoals Cosmos 2553, blijft een zorgwekkende langetermijnbedreiging. Explosies in de ruimte kunnen enorme puinvelden, straling en elektromagnetische pulsen veroorzaken, waardoor satellietsystemen ernstig worden beschadigd en mogelijk een escalatie op aarde wordt veroorzaakt. Zelfs zonder kernwapens vormen kinetische en niet-kinetische co-orbitale technologieën, waaronder storingen, cyberaanvallen, direct opstijgende interceptors en verblindende lasers, een voortdurende dagelijkse bedreiging voor westerse ruimtevaartmiddelen.
Amerikaanse ruimtevaartmacht breidt invloed uit
In reactie daarop streeft de Amerikaanse Space Force naar een uitgebreide moderniserings- en veerkrachtstrategie. De publicatie van Space Warfighting: A Framework for Planners in april 2025 legde de verschuiving naar offensieve en defensieve tegenruimteoperaties vast en benadrukte dat controle over de ruimte fundamenteel is voor de effectiviteit van gezamenlijke strijdkrachten en de binnenlandse veiligheid.
De belangrijkste capaciteiten van de VS in 2026 zijn onder meer:
- Raketwaarschuwing en -tracking: systemen zoals SBIRS en NGOPIR zorgen voor een vrijwel onmiddellijke detectie van ballistische en hypersonische dreigingen.
- Beveiligde communicatie en PNT (Positioning, Navigation, and Timing): geavanceerde EHF-satellieten en militaire GPS met anti-jamming M-code maken veerkrachtige commandovoering en controle mogelijk.
- Bewustzijn van het ruimtedomein: manoeuvreerbare satellieten en verbeterde grondsensoren volgen potentiële dreigingen, waaronder bewegingen van vijandelijke satellieten.
Het initiatief “Race to Resilience” heeft tot doel deze systemen te versterken tegen jamming, cyberaanvallen en dreigingen met gerichte energie. In 2026 worden verschillende mijlpalen verwacht: de inzet van raketafweersystemen tijdens de boostfase en de midcourse-fase (middelfase) van de vlucht, vier demonstraties van onderhoud in de ruimte voor het bijtanken en repareren van satellieten, en de volledige ingebruikname van de Commercial Augmentation Space Reserve om in oorlogstijd toegang tot commerciële satcom-netwerken te waarborgen.
Daarnaast worden training en simulatie uitgebreid via het Space Warfighter Operational Readiness Domain, een gedistribueerde virtuele omgeving waarin Space Force-personeel op meerdere locaties kan oefenen met omstreden ruimteoperaties.
De opkomende ruimtevaartcapaciteiten van Europa
Europa zet versneld in op strategische autonomie en richt zich daarbij op onafhankelijke inlichtingen-, communicatie- en veerkrachtcapaciteiten. In 2026 zal de EU het “Space Shield” lanceren, dat is ontworpen om Europese ruimtevaartmiddelen te beschermen en te versterken. Het Europees Defensiefonds ondersteunt haalbaarheidsstudies voor onderhoud in de ruimte en de ontwikkeling van ISR-constellaties in een lage baan om de aarde, waardoor het vermogen van de EU om onafhankelijk van Amerikaanse systemen te opereren wordt versterkt.
Afzonderlijke Europese landen doen grote investeringen:
- Duitsland: 35 miljard euro tot 2030 voor satellietconstellaties voor vroegtijdige waarschuwing, verkenning en communicatie.
- Frankrijk en Spanje: opschaling van ISR- en dual-use ruimtevaartinitiatieven.
- Polen: in opkomst als nieuwe bijdrage aan de Europese ruimtevaartcapaciteiten.
Deze programma’s zijn gericht op het creëren van redundante, veerkrachtige architecturen die onder vijandelijke druk kunnen blijven functioneren en de operaties van de geallieerde coalitie kunnen ondersteunen.
Strategische implicaties
De combinatie van deze trends – China’s orbitale manoeuvres en grootschalige constellaties, Ruslands disruptieve en potentieel nucleaire satellieten, de Amerikaanse drang naar veerkrachtige architecturen en Europa’s race naar autonomie – leidt tot een instabiele en risicovolle ruimtevaartomgeving in 2026.
Ruimtevaartsuperioriteit blijft een doorslaggevende factor voor conventionele en hybride operaties, maar er blijven kwetsbaarheden bestaan. Tijdelijke disrupties door storingen of cyberaanvallen, nucleaire explosies of kinetische aanvallen kunnen de militaire en civiele ruimtevaartinfrastructuur aanzienlijk kwetsbaar maken. Zo zijn zowel Amerikaanse als Europese investeringen in veerkracht, onderhoud en tegenmaatregelen in de ruimte essentieel om een strategisch voordeel te behouden.
2026 wordt daarom een belangrijk jaar: een jaar waarin de Amerikaanse Space Force volledige ruimteoorlogvoering operationeel wil maken, Europa zijn onafhankelijkheid in de ruimte wil bevestigen en tegenstanders de grenzen van agressieve ruimteoperaties willen opzoeken. Als men zich niet aanpast, kan dit de vrijheid van handelen in de ruimte ernstig beperken, met gevolgen voor conflicten op aarde en de internationale veiligheid.
Volg Business AM ook op Google Nieuws
Wil je toegang tot alle artikelen, geniet tijdelijk van onze promo en abonneer je hier!