Key takeaways

• De wereldwijde energiemarkten hebben hun cruciale buffers tegen toekomstige aanbodschokken verloren.
• Europa is ernstig kwetsbaar door de historisch lage gasopslagniveaus.
• Door uitgeputte reserves is de wereld blootgesteld aan catastrofale prijsstijgingen.

Adam Ritchie, hoofdeconoom bij Shell, waarschuwt dat de wereldwijde energiemarkten steeds minder ruimte hebben om nieuwe verstoringen op te vangen. De wereld heeft tot nu toe een groot tekort aan aanbod uit het Midden-Oosten kunnen opvangen. Het gaat volgens Shell om ongeveer 1,6 miljard vaten ruwe olie en condensaten en 36 miljoen ton LNG. De buffers die de markt tot nu toe overeind hielden, raken echter uitgeput. Dat blijkt uit een analyse over de waarschuwing van Shell. Alleen het tekort aan LNG komt ruwweg overeen met de totale jaarlijkse invoer van Frankrijk en het Verenigd Koninkrijk samen.

Minder ruimte om nieuwe schokken op te vangen

De wereldwijde energiemarkt kon de verstoring tot nu toe opvangen dankzij verschillende tijdelijke buffers. Zo nam de vraag vanuit China af, werden opgeslagen voorraden aangesproken en werd beschikbare capaciteit in pijpleidingen en scheepvaart beter benut. Ook de productie in Noord- en Zuid-Amerika nam toe.

Shell waarschuwt dat deze mechanismen niet onbeperkt beschikbaar zijn. Naarmate de voorraden verder dalen en schepen volledig worden ingezet, kan de markt nieuwe verstoringen moeilijker opvangen. Een volgende schok kan daardoor sneller leiden tot sterkere prijsstijgingen.

Europese gasvoorraden blijven laag

Europa bevindt zich daarbij in een kwetsbare positie. De aardgasvoorraden in de Europese Unie zijn voor ongeveer 67 procent gevuld. Dat is een historisch laag niveau voor deze periode van het jaar en ligt ruim onder de doelstelling van 80 procent tegen december.

Vooral Duitsland vormt een aandachtspunt. De gasvoorraden hebben daar het laagste niveau in ongeveer 15 jaar bereikt. Europa blijft daardoor afhankelijk van verschillende factoren tegelijk: voldoende aanvoer via Noorse pijpleidingen, regelmatige LNG-leveringen, een relatief zachte winter en beperkte concurrentie vanuit Azië.

Hormuz blijft een belangrijk knelpunt

Ook de Straat van Hormuz blijft een onzekere factor voor de energiemarkt. Ongeveer 20 procent van de wereldwijde LNG-stroom passeert via deze route. Verstoringen kunnen daardoor grote gevolgen hebben voor de wereldwijde bevoorrading.

De groeiende productie in de Verenigde Staten heeft de druk op de markt gedeeltelijk verlicht. Tegelijkertijd zorgt die extra aanvoer voor meer concurrentie tussen Europa en Azië. Beide regio’s zijn steeds vaker op zoek naar dezelfde flexibele LNG-ladingen.

Aziatische afnemers verminderen hun vraag

In Azië reageren sommige afnemers op de hoge lng-prijzen door minder gas te kopen. Vooral prijsgevoelige markten in Zuid- en Zuidoost-Azië zoeken naar goedkopere alternatieven. Daarbij schakelen ze bijvoorbeeld over op steenkool of binnenlands gas.

Voor Shell zorgt dat voor een dubbel effect. Het bedrijf kan profiteren van de grotere prijsverschillen en volatiliteit op de handelsmarkt. Tegelijkertijd kunnen blijvende verschuivingen weg van lng de toekomstige vraag en daarmee de groeidoelstellingen van Shell onder druk zetten.

Lng blijft belangrijk voor Shell

Shell heeft zijn bedrijfsstrategie sterk verbonden aan lng. Het bedrijf mikt op een jaarlijkse groei van de lng-verkoop met 4 tot 5 procent tot en met 2030. Tegelijk verwacht Shell dat de wereldwijde vraag naar lng de komende decennia sterk zal toenemen.

De weg naar dat groeipad blijft echter onzeker. Zelfs wanneer de Straat van Hormuz opnieuw volledig toegankelijk wordt, moeten de uitgeputte voorraden worden aangevuld. Dat kan de vraag naar energie hoog houden en de markten krap houden. Volgens de huidige inschattingen kunnen die omstandigheden mogelijk tot in 2027 aanhouden.

Markt heeft reserves aangesproken

De wereldwijde energiemarkt heeft de huidige verstoringen tot nu toe kunnen opvangen door bestaande reserves en beschikbare infrastructuur maximaal te benutten. Daardoor bleef een grotere crisis uit.

Dat betekent echter ook dat een deel van de beschikbare buffer verdwenen is. Voorraadniveaus moeten opnieuw worden opgebouwd en scheepvaart- en pijpleidingcapaciteit moet opnieuw beschikbaar komen. Zolang dat niet gebeurt, blijft de markt gevoeliger voor nieuwe verstoringen.

De komende winter wordt daarbij een belangrijke factor. Een periode met strenge kou kan de vraag naar gas sterk verhogen en de prijzen verder onder druk zetten. Daardoor kan een geopolitieke verstoring zich sneller vertalen in economische gevolgen. (zvm)

Wil je meer energienieuws ontvangen? Schrijf je in op onze wekelijkse Energy Insider-nieuwsbrief

Volg Business AM ook op Google Nieuws

Wil je toegang tot alle artikelen, geniet tijdelijk van onze promo en abonneer je hier!