Key takeaways

• Een catastrofale bevolkingsafname bedreigt de strategische greep van Rusland op het Verre Oosten.
• Mislukte overheidsinitiatieven en een afbrokkelende infrastructuur versnellen de uittocht van etnische Russen.
• Veranderende demografische ontwikkelingen vergroten het geopolitieke risico van Chinese expansie.

Het Verre Oosten van Rusland heeft momenteel te maken met een catastrofale bevolkingsafname, een situatie die door Paul Goble, expert bij de Jamestown Foundation, wordt omschreven als een “perfecte storm”. Dit strategische gebied, dat zich uitstrekt van Siberië tot de Stille Oceaan en grenst aan Mongolië, Noord-Korea en China, kampt met een bevolkingsdaling die ernstiger is dan in enig ander deel van Rusland. President Vladimir Poetin heeft deze trend aangemerkt als een aanzienlijk risico voor de nationale veiligheid.

Krimpende bevolking

Sinds het begin van Poetins presidentschap in 2000 is de bevolking van de regio met meer dan tien procent gekrompen. Prognoses wijzen op een verdere daling van acht procent tegen het einde van dit decennium, een cijfer dat volgens Goble drie keer zo hoog is als de schattingen van regeringsfunctionarissen.

Bijgevolg zou dit uitgestrekte federale district, dat veertig procent van het totale landoppervlak van Rusland beslaat, binnenkort door minder dan acht miljoen mensen bewoond kunnen worden.

Pogingen van Kremlin mislukt

De pogingen van het Kremlin om deze trend te keren zijn grotendeels mislukt. Initiatieven zoals het aanbieden van gratis grond en het beloven van hogere lonen zijn niet effectief gebleken. Vaak bleven het louter voorstellen of ontbrak de benodigde federale financiering om ze te realiseren.

Bovendien maakt het gebrek aan essentiële infrastructuur – waaronder wegen, scholen en gezondheidszorg – gratis grond praktisch nutteloos. Milieufactoren maken de zaken nog ingewikkelder, aangezien het smelten van de permafrost als gevolg van klimaatverandering de aanleg van nieuwe transportnetwerken onbetaalbaar maakt.

Oorzaken van de uittocht

Sociale en economische factoren blijven etnische Russen uit de regio verdrijven. Het barre weer, de hoge criminaliteitscijfers en een gebrek aan basisvoorzieningen drijven inwoners naar de economische kansen in Moskou en steden ten westen van de Oeral. Deze uittocht wordt verergerd door het “one size fits all“-beleid van Moskou. Zo heeft het besluit om lokale gemeenten op te heffen om kosten te besparen geleid tot wijdverbreide protesten en de uittocht van inwoners versneld, aangezien deze lokale instanties zorgen voor cruciale stabiliteit in dunbevolkte gebieden.

De situatie is verder verslechterd door het conflict in Oekraïne. Om de oorlog te financieren heeft de centrale regering de uitgaven voor infrastructuur drastisch teruggeschroefd, wat het uitgestrekte Verre Oosten harder heeft getroffen dan kleinere regio’s.

China

Naarmate etnische Russen vertrekken, verschuift het demografische evenwicht. De bevolking bestaat in toenemende mate uit inheemse groepen, Centraal-Aziatische migranten en Chinese staatsburgers. In bepaalde gebieden overtreft het aantal buitenlanders nu dat van etnische Russen. Volgens Goble wakkert deze verschuiving de al lang bestaande Russische bezorgdheid aan over de mogelijke uitbreiding van China naar de dunbevolkte noordelijke gebieden.

Volg Business AM ook op Google Nieuws

Wil je toegang tot alle artikelen, geniet tijdelijk van onze promo en abonneer je hier!