Wordt ‘robotaxi’ het buzzword van 2026? De wereldwijde race om commerciële robotaxidiensten te lanceren versnelt zienderogen, zeker nu verschillende grote namen uit de sector aankondigen dat ze volgend jaar al in tal van Europese en Amerikaanse steden zulke diensten gaan lanceren. Experts voorspellen dat deze ontwikkeling een van de grootste revoluties in mobiliteit ooit zou kunnen zijn. Geen beter moment dus om de technologie die dit succes mogelijk maakt eens van nabij te bekijken.
Hoewel de grootschalige uitrol dus nog in het verschiet ligt, is de basis wel al gelegd. Zelfrijdende taxidiensten zijn al operationeel in een handvol Amerikaanse steden zoals San Francisco of Austin in de staat Texas. Deze eerste diensten leveren gegevens van onschatbare waarde op en vormen de basis voor de grootschalige invoering die de komende jaren wordt verwacht.
Een van de projecten waar het meest naar wordt uitgekeken is een grootschalig samenwerkingsverband dat een vloot van zelfrijdende, volledig elektrische bestelwagens voorbereidt, met als doel om begin 2026 al in Hamburg te starten met ride-pooling.
Altijd beschikbaar
Nu al is duidelijk dat robotaxi’s een enorm potentieel hebben. Door de afwezigheid van een chauffeur is de uitbatingskost van zo’n voertuig potentieel veel lager – al moet er eerst nog heel wat in technologie geïnvesteerd worden. Verwacht wordt dat de consument pas vanaf 2030 minder zal beginnen te betalen voor een ritje met een robotaxi.
AV’s (autonomous vehicles, zoals ze vaak worden genoemd – vrij vertaald: autonoom opererende voertuigen) zijn nooit ziek en hebben geen nood aan plas- of lunchpauzes, vakanties, enzovoort. Robotaxi’s zijn dus het hele jaar door, dag en nacht inzetbaar, behalve als ze moeten opladen, bijtanken of binnenkomen voor een onderhoudsbeurt, natuurlijk. Momenteel bestaat daar nog enige discussie over, maar uit een onderzoek dat onlangs in het gerenommeerde tijdschrift ‘Nature’ is verschenen, blijkt dat AV’s minder vaak betrokken zijn bij ongelukken dan menselijke chauffeurs, tenzij in slechte lichtomstandigheden of in wegen met heel veel bochten. Daardoor staan ze ook minder vaak in de garage en zijn ze nog meer beschikbaar.
De weg naar 2026 is echter niet zonder obstakels. Naast de technologische hindernissen die het navigeren door complexe stedelijke omgevingen met zich meebrengt, worden wagenparkbeheerders geconfronteerd met aanzienlijke uitdagingen op het gebied van regelgeving en de cruciale taak om het vertrouwen van het publiek te winnen. Het verkrijgen van goedkeuring van stadsautoriteiten en het overtuigen van passagiers om voor het eerst in een voertuig zonder chauffeur te stappen, blijven twee grote hindernissen voor een wijdverspreide aanvaarding.
Telematica: essentiële operationele zichtbaarheid
Behalve een innovatief concept is een robotaxi ook een fijn staaltje technisch vernuft. De technologie waarmee het voertuig autonoom en veilig zijn weg door de stad vindt, is natuurlijk essentieel, maar los daarvan speelt telematica vaak de rol van operationeel commandocentrum. Het vormt de digitale link waarmee een centrale hub de status van elk voertuig – de locatie, prestaties en diagnose – in bijna realtime kan controleren. Deze constante communicatie ondersteunt de coördinatie van het wagenpark en een efficiënte bedrijfsvoering.
Aangezien er niemand achter het stuur zit om eventuele meldingen van het voertuig in de gaten te houden, naar ongewone geluiden te luisteren of routes te dubbelchecken, is toegang tot uitgebreide voertuiggegevens van cruciaal belang. Omdat ze constant geconnecteerd zijn, kunnen geavanceerde telematicasystemen voortdurend operationele en diagnostische gegevens verzamelen en naar een centrale hub verzenden om te worden geanalyseerd. Dit geeft het controlecentrum live informatie over cruciale factoren, bijvoorbeeld over de gezondheid van het voertuig of over de rijomstandigheden.
Veel meer dan een routeplanner
Een zogenaamd Autonomous Driving System (ADS) plant routes en voert ze uit met behulp van sensoren aan boord, de beschikbare kaarten en de software en clouddiensten van de operator. In tegenstelling tot traditionele taxi’s, die vertrouwen op de ervaring van de bestuurder, gebruikt een ADS zijn waarneming, kaarten en verkeersgegevens om efficiënte routes te berekenen; van telematica afgeleide operationele gegevens (bijvoorbeeld over de vlootstatus of beschikbaarheid van laders) maken beslissingen op vlootniveau mogelijk. Deze optimalisatie wordt nog verhoogd wanneer de telematica- en operationele gegevens van de hele vloot worden geanalyseerd door het controlecentrum om bredere trends te identificeren die het hele netwerk helpen om opstoppingen te vermijden en de efficiëntie te maximaliseren.
Maar telematica zorgt natuurlijk niet alleen voor operationele zichtbaarheid. Omdat EV’s de ruggengraat vormen van veel AV-vloten, vertrouwen uitbaters op telematicagegevens voor een optimaal batterijbeheer, waarbij de laadstatus en actieradius zorgvuldig worden bewaakt om ervoor te zorgen dat voertuigen effectief worden ingezet en stilstand tot een minimum wordt beperkt. Net zo cruciaal is het op afstand monitoren van de gezondheid van voertuigen. Dankzij telematica kunnen robotaxi’s zelf een groot aantal statussen rapporteren, van diagnostiek tot remslijtage. Terwijl de ADS zelf zorgt voor een soepele, geoptimaliseerde rijstijl, zijn het de telematicagegevens die hier objectief bewijs van leveren, waardoor de slijtage van onderdelen wordt verminderd. Dit constante digitale toezicht stelt beheerders in staat om voertuigen proactief binnen te roepen voor onderhoud op basis van werkelijke gebruiksgegevens, wat leidt tot minder onverwachte storingen en een langere levensduur van het voertuig.
Door gebruik te maken van de gegevens van elke rit, elke batterijcyclus en elke systeemcontrole kunnen operators met telematica een wagenpark ondersteunen en beheren dat veiliger, duurzamer en betrouwbaarder is, en dat allemaal zonder dat er een mens op de bestuurdersstoel hoeft te zitten.
Impact onvoorspelbaar
Als de huidige trend doorzet, kunnen we de komende jaren steeds meer robottaxi’s verwachten in alle grote steden over de hele wereld. De voorspellingen van analisten over de inkomsten van deze sector – van 1,7 miljard dollar in 2022 tot 118,6 miljard dollar in 2031, volgens Fortune Business Insights – zullen naar verwachting steeds meer spelers aantrekken, waardoor het aanbod zal toenemen en de prijzen zullen dalen. De impact die dit zal hebben op de manier waarop we in de toekomst reizen is nog onduidelijk, maar het potentieel is verstrekkend.
Deze technologie biedt niet alleen een nieuwe manier om van A naar B te komen, maar kan ons ook helpen om slimmere steden te bouwen. De enorme datasets die door deze wagenparken worden gegenereerd, kunnen bijvoorbeeld inzichten van onschatbare waarde opleveren voor stadsplanners, helpen bij het identificeren van hotspots voor verkeersopstoppingen en het sturen van toekomstige infrastructuurontwerpen. Wat zeker is, is dat autonome systemen, robuuste beheerplatforms en geavanceerde telematica centraal zullen staan bij het interpreteren en inzetten van operationele gegevens op schaal.
Ralf Urlings, Partner Account Manager bij Geotab