Key takeaways
- De Poolse president stelt voor om de Nationale Bank van Polen te gebruiken om de modernisering van het leger te financieren in plaats van EU SAFE-leningen.
- Het plan van Nawrocki is bedoeld om langlopende schulden, wisselkoersrisico’s en mogelijke politieke voorwaarden vanuit Brussel te vermijden.
- Deze stap illustreert de bezorgdheid over de mogelijke voorkeur van SAFE voor West-Europese defensiebedrijven en de beperkingen voor deelname van niet-EU-landen.
De Poolse president Karol Nawrocki heeft een alternatief voorgesteld voor het gebruik van het 150 miljard euro kostende Security Action for Europe (SAFE)-programma van de EU om de militaire modernisering van het land te financieren. Deze stap komt tijdens een politiek geschil met de regering van premier Donald Tusk over de bijna 44 miljard euro aan SAFE-leningen die bestemd zijn voor de Poolse strijdkrachten.
Zorgen over SAFE-leningen
Nawrocki pleit voor het gebruik van de Nationale Bank van Polen (NBP) in plaats van SAFE-leningen, daarbij verwijzend naar zorgen over langlopende schulden, wisselkoersrisico’s en mogelijke politieke voorwaarden die door Brussel worden opgelegd. Hij stelt dat zijn voorstel een veilig en soeverein alternatief biedt zonder financiële rente.
Het voorstel van de president houdt in dat er met de NBP wordt samengewerkt om 185 miljard złoty (ongeveer 44 miljard euro) veilig te stellen, wat overeenkomt met het bedrag dat Polen van plan is te lenen in het kader van SAFE. Nawrocki en de oppositiepartij Recht en Rechtvaardigheid, die hem steunt, uiten hun bezorgdheid dat SAFE-contracten onevenredig ten goede kunnen komen aan West-Europese defensiebedrijven, terwijl de regering volhoudt dat 80 procent van de financiering in Polen zal blijven.
Gespannen relaties met de Verenigde Staten
Daarnaast bestaat er bezorgdheid over gespannen relaties met de Verenigde Staten, de belangrijkste bondgenoot en wapenleverancier van Polen, door SAFE-bepalingen die de deelname van niet-EU-landen beperken. Nawrocki beklemtoont de effectiviteit van Amerikaanse uitrusting en haalt recente militaire operaties aan als bewijs.
De aankondiging van Nawrocki volgt op de goedkeuring door het parlement van wetgeving waarin de toewijzing van SAFE-middelen wordt uiteengezet. Zijn mogelijke veto zou de regering echter kunnen verhinderen om het besluit terzijde te schuiven. Desondanks houdt de regering vol dat toegang tot EU-financiering ook bij een presidentieel veto nog steeds mogelijk zou zijn.
Flexibiliteit en financiering
Nawrocki beklemtoont de voorwaarden die aan SAFE-financiering zijn verbonden en stelt dat zijn voorstel de Poolse strijdkrachten meer flexibiliteit biedt bij de keuze van uitrusting. NBP-president Adam Glapiński hintte op het gebruik van de jaarlijkse winst van de bank voor het initiatief, hoewel de Poolse wetgeving de mogelijkheden van de centrale bank om begrotingsuitgaven rechtstreeks te financieren beperkt.
Minister van Defensie Władysław Kosiniak-Kamysz verdedigt SAFE met een post op X. Hij stelt dat het de snelste en meest concrete financiering biedt voor de modernisering van het Poolse leger. Hij juicht aanvullende financieringsinstrumenten voor de strijdkrachten toe, maar beschouwt deze als een aanvulling op SAFE en niet als vervanging ervan.
(jw)(fc)
Volg Business AM ook op Google Nieuws
Wil je toegang tot alle artikelen, geniet tijdelijk van onze promo en abonneer je hier!