Key takeaways

• Somalische piraten blazen de ‘kaping-voor-losgeld’-tactiek nieuw leven in om te profiteren van een regionaal veiligheidsvacuüm.
• Politieke instabiliteit en de sterk afnemende humanitaire hulp drijven de lokale bevolking terug naar maritieme criminaliteit.
• Duurzame vrede vereist economische ontwikkeling op het land in plaats van kostbare marinemissies.

De maritieme veiligheid staat voor een potentiële crisis nu de “kaping-voor-losgeld”-strategie terugkeert naar de Somalische kust. Recente gebeurtenissen illustreren die trend: het Egyptische schip Sward werd op 26 april gekaapt en naar Puntland gebracht, waar onderhandelaars momenteel met de kapers in gesprek zijn. Bij soortgelijke operaties werden twee olietankers, de Eureka en de Honour 25, gekaapt, terwijl andere zeilschepen zijn omgebouwd tot “moederschepen” zodat piraten langdurig ver van de kust kunnen opereren.

Een kostbare erfenis van piraterij

De heropleving doet denken aan de piekperiode tussen 2005 en 2012, toen honderden schepen werden gekaapt en duizenden bemanningsleden werden gegijzeld. In die periode bedroegen de jaarlijkse losgelden 50 miljoen dollar (43 miljoen euro) en leed de wereldeconomie bijna 18 miljard dollar (15 miljard euro) aan verliezen als gevolg van beveiligingskosten en verstoorde handel.

Hoewel marinepatrouilles en particuliere bewakers de dreiging uiteindelijk onderdrukten, werden de onderliggende criminele netwerken en leiders nooit volledig uitgeroeid; ze hielden zich gewoon stil.

Politieke instabiliteit als belangrijke drijfveer

Verschillende factoren die elkaar kruisen, voeden nu deze comeback. Politieke instabiliteit is een belangrijke drijfveer; Somalië wordt momenteel geteisterd door een constitutionele crisis, die wordt gekenmerkt door het uitstel van verkiezingen en de gedwongen afzetting van regionale leiders.

Bovendien hebben geopolitieke verschuivingen, waaronder de erkenning van Somaliland door Israël en veranderende allianties waarbij Saoedi-Arabië betrokken is, een onstabiele omgeving gecreëerd. Historisch gezien hebben lokale elites in Puntland en Zuid-Centraal-Somalië piraterij gebruikt om hun politieke en militaire ambities te financieren tijdens dergelijke turbulente tijden.

Economische wanhoop

Economische wanhoop is een andere cruciale katalysator. Een scherpe daling van de Amerikaanse humanitaire hulp – van 467 miljoen dollar (400 miljoen euro) in 2024 tot een fractie daarvan in 2026 – heeft veel Somaliërs in armoede gestort. Geconfronteerd met stijgende kosten voor basisbehoeften, zien de lokale bevolking piraterij wellicht als een haalbare bron van inkomsten, zich de royale uitbetalingen herinnerend die piratengroepen in het verleden uitdeelden.

De operationele ruimte voor de criminelen is ook groter geworden. Door de oorlog met Iran en de activiteiten van de Houthi’s zijn de Straat van Hormuz en de Rode Zee gevaarlijk geworden, waardoor schepen gedwongen worden om een omweg te maken langs zuidelijk Afrika en dichter bij de Somalische kustlijn te varen. Tegelijkertijd zijn internationale maritieme middelen uit de regio weggehaald, waardoor er een veiligheidsvacuüm is ontstaan. Sommige reders, die worstelen met de kosten, hebben ook bezuinigd op dure particuliere beveiliging of snelle doorvaart, waardoor schepen een gemakkelijker doelwit zijn geworden.

Het dilemma van losgeld en herstel

De toekomst van de regio hangt grotendeels af van de uitkomst van de huidige onderhandelingen over gijzelaars. Hoewel het betalen van de miljoenen dollars aan losgeld die worden geëist voor schepen zoals de Eureka de vrijlating van bemanningsleden kan veiligstellen, levert het piraten het kapitaal op dat nodig is om hun activiteiten uit te breiden.

Hoewel verzekeraars het Somalische bekken wellicht als een risicogebied aanmerken om het scheepvaartverkeer om te leiden, zal dat de wereldwijde consumentenprijzen alleen maar doen stijgen. Aangezien geen enkele huidige internationale coalitie zin heeft in de miljarden kostende maritieme missies uit het verleden, ligt de enige duurzame oplossing in ontwikkeling en infrastructuur op het land die een economisch alternatief biedt voor maritieme criminaliteit. (fc)

Volg Business AM ook op Google Nieuws

Wil je toegang tot alle artikelen, geniet tijdelijk van onze promo en abonneer je hier!