Key takeaways

• Om de invloed van de Verenigde Staten en China te compenseren, moet Europa het voortouw nemen in wereldwijde innovatie door een alliantie te vormen met gelijkgestemde partners. Dat zegt Nobelprijswinnaar Philippe Aghion.
• Die aanpak stelt vooruitstrevende landen in staat om vooruitgang te versnellen zonder dat er unanieme overeenstemming van alle EU-leden nodig is.
• “Europa beschikt over een sterke basis om een wereldwijd innovatiecentrum te worden, maar het succes ervan hangt af van het omarmen van industriebeleid en het hervormen van regelgeving die groei belemmert”, zegt hij.

Een gerenommeerd econoom is van mening dat Europa een leidende rol moet spelen in wereldwijde innovatie om de groeiende invloed van de Verenigde Staten en China te compenseren. Philippe Aghion, winnaar van de Nobelprijs 2025 voor zijn werk op het gebied van innovatie en economische groei, stelt in een gesprek met Euractiv voor dat een kerngroep van Europese landen samenwerkt met gelijkgestemde partners zoals Canada. Die alliantie, zo suggereert hij, zou gemeenschappelijke waarden delen en haar eigen weg banen in een geopolitiek landschap dat in toenemende mate wordt gevormd door Washington en Peking.

Een oproep tot assertiviteit

Aghion benadrukt het belang dat Europa zich als centrale speler laat gelden in plaats van passief te reageren op beslissingen van andere mogendheden. Zijn oproep sluit aan bij de gevoelens van de Canadese premier Mark Carney, die pleit voor meer samenwerking tussen “middelgrote mogendheden” als reactie op de toenemende mondiale concurrentie.

Binnen Europa neemt de bezorgdheid toe over de industriële dominantie van China en de afhankelijkheid van de Unie van een steeds onvoorspelbaarder wordende Verenigde Staten. Terwijl Brussel streeft naar diepere economische banden met partners als India, Australië en het Mercosur-blok, onderstreept Aghion de noodzaak voor een selecte groep EU-landen om de marktintegratie te verdiepen als unanieme overeenstemming onder alle 27 leden onhaalbaar blijkt.

Vooruitgang omarmen in verschillende snelheden

Hij verwerpt het idee dat die aanpak een “Europa met twee snelheden” inhoudt, en wijst erop dat landen die sneller vooruitgang willen boeken, daartoe de kans moeten krijgen. Recente politieke verschuivingen, waaronder de verkiezingsnederlaag van de voormalige Hongaarse premier Viktor Orbán, worden gezien als factoren die de inspanningen van de EU voor meer economische coördinatie en strategische autonomie mogelijk kunnen versnellen.

Aghion is optimistisch over het vertrek van Orbán en gelooft dat zijn opvolger constructievere relaties met Brussel zal bevorderen. Hij waarschuwt lidstaten die Washington tegen Brussel willen uitspelen en benadrukt het belang van het vermijden van een “dubbel spel”. Het aanhoudende conflict in het Midden-Oosten en de daaruit voortvloeiende energiecrisis worden gezien als potentiële katalysatoren voor de overgang van Europa naar hernieuwbare energiebronnen en verminderde externe afhankelijkheid.

Structurele obstakels overwinnen

Aghion spreekt zijn vertrouwen uit in het vermogen van Europa om een wereldwijd innovatiecentrum te worden, daarbij verwijzend naar de sterke onderzoeksbasis en de aantrekkelijkheid van Europa als plek om te wonen. Hij erkent echter dat er aanzienlijke structurele obstakels zijn die vooruitgang in de weg staan. Een daarvan is de terughoudendheid van Europa om een industriebeleid te omarmen, terwijl zowel de VS als China fors investeren in strategische sectoren.

Hij bekritiseert de focus van Brussel op koolstofbelasting in plaats van op groen industriebeleid en schrijft de zwakke prestaties van de EU op het gebied van groei en innovatie toe aan bepaalde aspecten van haar regelgevingskader. Aghion stelt dat die regels, hoewel bedoeld om interne conflicten te voorkomen, innovatie onvoldoende bevorderen. Hij sluit af met een strenge waarschuwing: als Europa er niet in slaagt te innoveren, zal het de beslissingsbevoegdheid afstaan aan China en de Verenigde Staten. (fc)

Volg Business AM ook op Google Nieuws

Wil je toegang tot alle artikelen, geniet tijdelijk van onze promo en abonneer je hier!