Key takeaways
- Europese NAVO-leden en Canada hebben hun defensie-uitgaven aanzienlijk verhoogd als reactie op druk vanuit de Verenigde Staten en bezorgdheid over Russische agressie.
- Landen als Polen en de Baltische staten geven nu meer uit aan defensie als percentage van hun bbp dan de VS.
- Hoewel de verhoogde uitgaven de NAVO versterken, heeft de aanpak van Trump de relaties met Europese bondgenoten die zich verzetten tegen zijn optreden tegen Iran onder druk gezet.
De Europese en Canadese NAVO-leden hebben hun defensie-uitgaven in 2025 voor het tweede achtereenvolgende jaar aanzienlijk verhoogd, met bijna 20 procent. Deze sterke stijging van de uitgaven, in totaal 574 miljard dollar (bijna 500 miljard euro) meer dan in 2024, is een reactie op de toenemende druk van de Amerikaanse president Donald Trump en de groeiende bezorgdheid over Russische agressie.
Oorlog in Oekraïne
Uit de nieuwe cijfers van de NAVO blijkt dat landen als Polen, de Baltische staten en verschillende Noordse landen de Verenigde Staten nu overtreffen wat betreft defensie-uitgaven als percentage van hun bruto binnenlands product. Deze verschuiving benadrukt een veranderende dynamiek binnen het bondgenootschap, waar de traditionele dominantie van de VS wordt uitgedaagd. Trumps voortdurende twijfels over deze rol en zijn eisen voor grotere militaire bijdragen van andere leden hebben bijgedragen aan deze transformatie.
Bovendien heeft de aanhoudende oorlog in Oekraïne de bezorgdheid onder Europese landen vergroot dat zij het volgende doelwit van Rusland zouden kunnen worden. Met name Polen, Litouwen en Letland hebben de door Trump gestelde nieuwe doelstelling al overtroffen door 3,5 procent van hun bbp aan militaire uitgaven te besteden, een benchmark die de VS zelf nog niet heeft bereikt, ondanks de over het algemeen hogere defensie-uitgaven.
5 procent van het bbp
Het bredere doel van Trump is dat bondgenoten 5 procent van hun bbp aan defensie besteden, verdeeld over 3,5 procent voor militair personeel en materieel en 1,5 procent voor veiligheidsgerelateerde zaken zoals cyberbeveiliging en infrastructuur. Deze doelstelling heeft een deadline van 2035.
De overeenkomst van 2025, bereikt tijdens het eerste jaar van Mark Rutte als secretaris-generaal van de NAVO, betekende een belangrijk keerpunt voor het bondgenootschap en gaf het een nieuwe impuls in de nasleep van de Russische invasie van Oekraïne in 2022. Rutte wist deze verhoogde verwachtingen succesvol aan te wenden om hernieuwde toezeggingen van de VS voor de collectieve defensieclausule van het bondgenootschap veilig te stellen.
Europese defensielandschap
De instroom van middelen geeft het Europese defensielandschap, dat sinds het einde van de Koude Oorlog grotendeels stagneerde, een nieuwe vorm. Hoewel Ruttes strategie om Trump te paaien en te vleien er over het algemeen in is geslaagd de VS bij de NAVO betrokken te houden, heeft deze af en toe kritiek gekregen van andere bondgenoten.
Het aanhoudende conflict tussen de VS en Israël met Iran stelt Ruttes aanpak nu op de proef. Zijn uitgesproken steun voor Trumps acties tegen Iran staat in schril contrast met de steeds luidere veroordelingen vanuit Europese landen. Binnen de NAVO is er weerstand tegen Ruttes retoriek, waarbij velen hun bezorgdheid uiten over het risico om in het conflict meegezogen te worden.
Volg Business AM ook op Google Nieuws
Wil je toegang tot alle artikelen, geniet tijdelijk van onze promo en abonneer je hier!