Key takeaways
- De Amerikaanse plannen voor een kernreactor op de maan worden concreter, maar roepen nieuwe strategische en budgettaire vragen op.
- Achter de ambitieuze plannen schuilen grote vragen over timing, haalbaarheid en politieke betrokkenheid.
- Terwijl grootmachten hun positie in de ruimte aanscherpen, groeit de druk op Washington om sneller te handelen.
In een periode van hernieuwde aandacht voor een mogelijke ruimtewedloop kondigen de Verenigde Staten een nieuwe stap aan. NASA en het Amerikaanse ministerie van Energie (DOE) kondigden deze week aan dat ze hun samenwerking intensiveren om tegen 2030 een kernreactor op het maanoppervlak te ontwikkelen. Officieel dient het project om toekomstige maan- en Marsmissies van betrouwbare energie te voorzien. Maar de timing en de taal van de aankondiging plaatsen het initiatief nadrukkelijk in een veel breder, geopolitiek kader.
Volgens NASA-administrator Jared Isaacman past het project in “President Trumps visie van Amerikaanse ruimte-superioriteit”. De Verenigde Staten willen niet alleen terugkeren naar de maan, maar er ook “de infrastructuur bouwen om te blijven”. Energievoorziening is daarbij cruciaal. “Achieving this future requires harnessing nuclear power”, zo stelt Isaacman.
Ruimteoorlogvoering
De aankondiging komt op een moment dat de ruimte steeds explicieter wordt gezien als militair machtsdomein. Grootmachten investeren niet langer alleen in satellieten voor communicatie en navigatie, maar ook in capaciteiten om vijandelijke systemen te verstoren of uit te schakelen. China voert al agressieve orbitale manoeuvres uit met satellieten die gevechtsscenario’s simuleren, Rusland onderzoekt ontwrichtende – mogelijk zelfs nucleaire – antisatellietcapaciteiten, en de Amerikaanse Space Force bereidt zich voor op volledige ruimteoorlogvoering.
In dat licht krijgt de maanreactor een andere betekenis. Wat in persberichten wordt gepresenteerd als een technologische doorbraak voor wetenschap en exploratie, is tegelijk een strategische investering in permanente aanwezigheid, autonomie en controle.
Grote ambities, veel onzekerheden
Opvallend is dat de officiële communicatie vooral inzet op ambitie, maar weinig duidelijkheid biedt over de haalbaarheid. In eerdere verklaringen wordt gesproken over een reactor die “jarenlang kan functioneren zonder bijtanken” en “veilige, efficiënte en overvloedige stroom” levert. Maar zoals in een meer analytische lezing wordt opgemerkt: het is onduidelijk of die reactor tegen 2030 effectief operationeel zal zijn op de maan, of slechts gebouwd en klaar voor lancering.
Dat is geen detail. Eerdere plannen voor een lunar fission surface power-systeem werden al meermaals hertekend, uitgesteld of aangepast door wisselende politieke prioriteiten en budgettaire onzekerheid. “NASA’s en DOE’s gezamenlijke ambities worden al jaren gekenmerkt door vertragingen en onzekerheden”, klinkt het kritisch.
Kostenplaatje blijft vaag
Ook financieel blijven veel vragen onbeantwoord. Een concrete kostprijs voor de maanreactor is nog niet bekend. Een NASA-woordvoerder liet weten dat de financiering deel uitmaakt van lopende begrotingsbesprekingen. Dat contrasteert scherp met de bekende cijfers van het Artemis-programma als geheel.
Volgens de Amerikaanse Inspector General zou Artemis tussen 2012 en 2025 al 93 miljard dollar (ongeveer 80,1 miljard euro) hebben gekost, terwijl het totale programma mogelijk boven de 100 miljard dollar uitkomt. Alleen al het SLS/Orion-systeem kost naar schatting 4,2 miljard dollar (ongeveer 3,6 miljard euro) per lancering, exclusief tientallen miljarden aan ontwikkelingskosten. Die cijfers werpen onvermijdelijk de vraag op hoeveel politieke en budgettaire rek er nog is voor bijkomende prestigeprojecten.
Nieuwe ruimtewedloop
De VS zijn bovendien niet alleen. China en Rusland kondigden in 2024 aan samen te werken aan een eigen nucleaire energiebron op de maan, met een mogelijke inzet tussen 2033 en 2035. Daarmee dreigt een nieuwe ruimtewedloop, ditmaal niet alleen om vlaggen en landingen, maar om energie, infrastructuur en strategische posities.
Dat wordt ook openlijk zo benoemd. “We’re in a race with China to the moon”, zei een voormalig waarnemend NASA-administrator. “We want to get there first and claim that for America.”
Civiel project, militaire gevolgen
Officieel blijft de maanreactor een civiel project. Maar in een context waarin ruimte steeds centraler staat in militaire planning, is die scheiding moeilijk vol te houden. Permanente energievoorziening op de maan betekent ook strategische autonomie, logistieke onafhankelijkheid en langdurige aanwezigheid, klassieke bouwstenen van macht.
Zo sluiten de aankondiging en de bredere trend naadloos op elkaar aan. De woorden over een nieuwe space race waren nog maar net uitgesproken, of ze werden al vertaald in beleid. De vraag is niet langer of de ruimte een arena van strategische concurrentie wordt, maar hoe ver grootmachten bereid zijn te gaan om daar de bovenhand te halen, en tegen welke prijs.
Volg Business AM ook op Google Nieuws
Wil je toegang tot alle artikelen, geniet tijdelijk van onze promo en abonneer je hier!