Kjell Vander Elst is een van de weinige nieuwe gezichten binnen de Vlaamse liberalen. Als jong parlementslid zetelt hij in de commissie Defensie en volgt hij socio-economische dossiers op. In het eerste deel van het interview met BusinessAM spreekt hij over zijn visie, zijn partij en het incasseren van pijlen.
U bent redelijk nieuw in de politiek. Wie is Kjell Vander Elst eigenlijk?
Ik ben afkomstig uit Vlaams-Brabant en supporter van Anderlecht, wat in deze tijden niet altijd evident is. Als werkstudent ben ik begonnen als parlementair medewerker en drie jaar later kon ik aan de slag op het kabinet van Bart Somers. Mijn interesse in politiek heb ik van jongs af aan van thuis meegekregen, waar mijn vader ook actief was in de politiek. Ofwel stoot dat je af, ofwel neem je het mee, en bij mij was dat duidelijk het laatste. In 2024 stond ik voor het eerst op een verkiezingslijst en werd ik meteen verkozen, iets waar ik bijzonder dankbaar voor ben.
Wat maakt u eigenlijk liberaal en is dat de reden dat u voor de toenmalige Open Vld koos?
Voor mij was er toen maar één echte liberale partij in Vlaanderen, dus de keuze voor Open Vld lag voor de hand. Niet alleen om economische redenen, maar ook door het brede vrijheidsstreven, zo weinig mogelijk regels opleggen en mensen zoveel mogelijk met rust laten. In mijn jonge jaren werd ik ook geïnspireerd door figuren als Dewael, Verhofstadt en De Gucht, die sterk communiceerden en indruk maakten. Wat me vooral aansprak, was het positieve verhaal van de Vlaamse liberalen. In een wereld vol onzekerheid vind ik dat politiek hoop en positiviteit moet uitstralen, en dat zag ik toen vooral bij Open Vld.
Uw partij zit voor het eerst in 25 jaar in de oppositie. Hoe kijkt u naar het beleid van de Arizona-regering? Want er zitten toch maatregelen bij die voor uw partij als muziek in de oren klinken.
Er wordt te veel aangekondigd, maar te weinig gerealiseerd. De beperking van de werkloosheidsuitkering hebben we gesteund, en ook de pensioenhervorming gaat in de juiste richting. Toch ontstaat er veel commotie rond bepaalde uitspraken, zoals minister Jan Jambon over gedragswijziging van vrouwen, iets waar ik als liberaal niet achter sta. Het zijn stappen vooruit, maar ze moeten nog door het parlement worden goedgekeurd, en de Raad van State oordeelde bovendien kritisch over zijn wetteksten.
Is het ook niet logisch dat als men zo’n hervormingen doorvoert, er wat dingen naar boven komen?
De premier zegt dat Jan de man van de dikke planken is, maar als minister van Financiën moet je je huiswerk helemaal op orde hebben en moet het systeem waterdicht zijn. Vaak wordt iets gelanceerd, maar vervolgens uitgehold, met uitzonderingen en steeds complexer. De centenindex is daar een goed voorbeeld van. Er zijn zeker enkele goede maatregelen genomen, maar er zitten ook veel ‘lelijke kamelen’ tussen. Denk aan de btw-hervorming of de meerwaardetaks, die wij als liberalen 25 jaar hebben kunnen tegenhouden. Het blijft vooral bij aankondigingspolitiek, terwijl het begrotingstekort, waarvan zij ons de schuld geven, alleen maar groter wordt. Daarmee botst de ambitie van de regering om de boel op orde te krijgen duidelijk met de realiteit.
Hoe is het met uw partij gesteld? Jullie hebben sinds kort een nieuwe naam: Anders. Maar is het ook echt ‘anders’? De laatste peilingen waren toch een tegenvaller.
Peilingen zijn nooit leuk, ik zie ze liever stijgen. Het was geen grote verrassing, maar het herinnert ons eraan dat we elke dag moeten knokken om de partij dichter bij de mensen te brengen. Na 25 jaar besturen is dat logisch: we hebben zoveel water bij de wijn gedaan dat de wijn soms niet meer te drinken viel. Nu moeten we herbronnen, ons profiel aanscherpen, helder en direct communiceren en minder bochten maken. Mensen moeten weten waar we voor staan, want onze ideologie is actueler dan ooit. De naamswijziging is daar een onderdeel van, geen wondermiddel. Concreet betekent het helderder communiceren, radicale ideeën durven voorleggen en intern vernieuwen, ook op vlak van politiek personeel. Het kan niet zijn dat ik de enige nieuwkomer ben in de partij.
Hoe doet uw nieuwe voorzitter het? Op vlak van communicatie is hij toch beter dan zijn voorganger (Eva De Bleeker).
Het werk van Eva mag niet onderschat worden. Zij heeft de partij in een van de moeilijkste periodes geleid en achter de schermen enorm veel werk verzet. Daardoor kon Frédéric (De
Gucht, red.) met een propere lei starten. Hij is een ondernemer, dat voel je tijdens vergaderingen en in de standpunten. Dat is de weg die we moeten volgen: duidelijk maken waar Anders voor staat en zal voor staan. Met de nieuwe naam denkt men dat alles anders zal worden, maar wij liberalen kijken ook anders naar de maatschappij. Er ligt nog veel werk, maar ik ben ervan overtuigd dat het met Frédéric zal lukken.
Over bochten gesproken: uw partijvoorzitter liet N-VA onlangs wel vallen in de Brusselse regeringsvorming.
In het begin zei Fréderic altijd dat de partij van de premier nodig is om een begrotingsevenwicht te realiseren. Op een bepaald moment liet iedereen de N-VA los en waren wij nog de enigen die de N-VA mee rond de tafel wilden. Dat was voor sommige partijen onaanvaardbaar en we vroegen om een ‘offer we can’t refuse’. Dat was dan een begrotingsevenwicht en Brussel opkuisen. We hebben nu een minister van Begroting, Dirk De Smedt, die in 2029 ‘zwart op wit’ van onder andere de PS een begroting in evenwicht heeft verkregen. Dat is de essentie.
Is dat niet minder dan een zinnetje op papier?
Dat is nu onze taak. Die afspraak moet bewaarheid worden en Dirk is de juiste man op de juiste plaats. Hij neemt geen bochten en is moeilijk van zijn stuk te brengen. Het is aan ons om aan de Brusselaars en de Vlamingen te laten zien dat we erin geslaagd zijn Brussel op zowel financieel als op veiligheidsvlak op te kuisen.
In het parlement lopen er nog ‘oude krokodillen’ rond van uw partij. Denk maar aan Vincent Van Quickenborne en Gwendolyn Rutten. Is er nog een plaats voor hen in de partij, want zij stralen die politieke vernieuwing toch niet uit?
Ik moet eerlijk toegeven dat bijvoorbeeld Vincent in mijn fractie mij enorm veel heeft geleerd. Ik ben geen voorstander van zomaar jonge mensen plaatsen en denken dat het dan automatisch beter gaat. We hebben een gezonde mix van vernieuwing en ervaring nodig. Deze mensen zijn verkozen als vertegenwoordigers van het volk, dus we kunnen niet zomaar zeggen dat er nieuwkomers moeten komen. Het belangrijkste is dat we werken richting 2029. De lijstvorming willen we ruim op voorhand afronden, zodat we een jaar hebben om nieuwe mensen in de kijker te zetten. Dat is essentieel om vernieuwing door te trekken. Ik ben ervan overtuigd dat de huidige generatie openstaat om die nieuwe generatie ruimte te geven, liefst al in januari 2028, zodat we met een nieuwe ploeg het project duidelijk kunnen uitdragen. Tegelijk moeten zij hun parlementaire werk blijven doen en nieuwkomers zoals ik ondersteunen.
In het verleden verliep die samenwerking in de partij niet al te vlot.
Dat is waar, wij waren een café waar ruzie gemaakt werd en daar blijft men weg. Dat is een uitdaging die we moeten aangaan, dat de neuzen in dezelfde richting staan, zowel jong als oud. Maar er wordt al veel beter samengewerkt, ook bij onze communicatiestijl. Dat weerhoudt ons er niet van om richting de verkiezingen nieuwe mensen/talenten op de voorgrond te lanceren.
Hoe is het als nieuweling om in het parlement te zitten?
Ik ben niet de enige in het parlement, maar wel de jongste van mijn partij. Onderling hebben we een heel goed contact, ook over de partijgrenzen heen. Je merkt dat de nieuwe generatie een mentaliteit heeft van constructiviteit, maar scherp waar nodig. Ik durf zeker uithalen, maar we zoeken altijd naar overeenstemming en proberen in veel dossiers de grootste gemeenschappelijke deler te vinden. Veel kwesties moeten nu eenmaal partijoverschrijdend worden opgelost. Het is een verrijking dat er nieuwe mensen in het parlement komen; je voelt dat het verschil in ervaring en leeftijd een frisse dynamiek brengt. Het is gezond dat carrièremensen stilaan plaatsmaken en er meer rotatie komt. Dat houdt het debat levendig en geeft jongere mensen de kans om zich te tonen. Je ziet dat we naar elkaar toe trekken, maar dat het verschil in aanpak soms ook een generatieverschil is.
Welke maatregel wilt u meteen gerealiseerd zien, van deze regering of van uzelf?
Wat liberalen altijd drijft, is het verlagen van de lasten op arbeid. Dat geeft zuurstof aan zowel bedrijven als aan mensen die dagelijks hun eindjes aan elkaar moeten knopen. Daarom vond ik de uitspraak van minister Jambon wereldvreemd. Veel vrouwen werken deeltijds en dragen vaak verschillende petten tegelijk. Het verlagen van de loonkost moet dringend gebeuren, want onze loonhandicap is hoog. Het is jammer dat de regering dit uitstelt tot 2030. Prioritair werk maken van lagere lasten zou bedrijven en burgers de ruimte geven om te groeien, te investeren en zo uiteindelijk meer inkomsten te genereren. Het geld kan gehaald worden waar het zit, bijvoorbeeld bij de ziekenfondsen.
Bent u nog gaan koningsschieten? Vlak voor uw eedaflegging had u toch een accident ermee gehad?
De koningsschieting bij ons is een folkloristisch evenement in mijn dorp. Ik blijf er elk jaar aan meedoen en heb er nooit schrik van gehad. Toen ik geraakt werd, baalde ik dat ik mijn eedaflegging met een gigantische pleister moest doen, maar het zorgde ook voor hilariteit. Een beetje optimisme en lachen kan zeker, zelfs in een moeilijke politieke context. Je zult me er ieder jaar blijven zien; ik zal alleen beter opletten als de pijlen mijn richting uit komen.
Niet alleen oppassen voor de pijlen, maar ook voor de peilingen.
Ja, absoluut (lacht).
Lees hier het tweede deel:
Interview met Anders-parlementslid Kjell Vander Elst – Deel 2: “We hebben nu nood aan een voorzichtige en terughoudende minister van Defensie, geen roekeloze”
Volg Business AM ook op Google Nieuws
Wil je toegang tot alle artikelen, geniet tijdelijk van onze promo en abonneer je hier!