Dit jaar hebben zowel de Britse regering als de Europese Unie (EU) verschillende beleids- en investeringsinitiatieven aangekondigd, waarmee zij hun ambitie benadrukken om economische groei aan te zwengelen en de regio te positioneren als een aantrekkelijke hub voor innovatie. Het Verenigd Koninkrijk wil uitgroeien tot een wereldwijde AI-supermacht, een ambitie die recent werd ondersteund door de Tech Prosperity Deal met verschillende Amerikaanse technologiereuzen en die mogelijk miljardeninvesteringen naar het land zal brengen. Intussen lanceerde de EU in mei haar Startup and Scaleup Strategy, met als doel “Europa de beste plek ter wereld te maken om wereldwijd opererende technologiegedreven bedrijven op te starten en te laten groeien”.

Hoewel deze engagementen welkom zijn, blijft de realiteit dat Europa nog steeds achterloopt op zowel de Verenigde Staten als China wanneer het gaat om investeringen in innovatie. Als maatstaf voor deze kloof stelt McKinsey dat Europa slechts effectief kan concurreren met de VS en China in vier van de veertien technologieën die als cruciaal worden beschouwd voor de toekomstige wereldeconomie. In hetzelfde rapport wordt geschat dat Europa vandaag minder dan 5% marktaandeel heeft in de AI-waardeketen, terwijl in 2023 de zogenaamde “Magnificent Seven” van Amerikaanse technologiebedrijven samen evenveel aan onderzoek en ontwikkeling besteedden als de helft van alle publieke en private R&D-uitgaven in Europa voor technologie en andere domeinen samen.

Hoewel deze ongelijkheid suggereert dat het moeilijk zal zijn om de achterstand in te halen, bestaan er nog steeds aanzienlijke kansen voor Europese bedrijven van elke omvang om wereldwijd een leidende rol te spelen. Europa kent al succesverhalen zoals Spotify, Klarna en Revolut, en technologieën zoals generatieve AI bieden een kans om tegen 2030 de productiviteit te verhogen en zo 575 miljard dollar aan de regionale economie toe te voegen. Uiteindelijk zou Europa, als het zijn startups beter kan opschalen, jaarlijks tussen de 500 miljard en 1 biljoen euro aan economische waarde kunnen creëren.

Het is dan ook niet verwonderlijk dat McKinsey dit Europa’s “moonshot moment” noemt. Als Europese bedrijven in de toekomst wereldwijd willen concurreren, moeten zij goed begrijpen hoe deze technologische evolutie het werklandschap hervormt. Ik zou stellen dat bedrijven zoals Amazon en Netflix zo succesvol zijn geweest omdat zij het snijvlak tussen mensen, technologie en processen begrepen. Zij konden zakelijke opportuniteiten identificeren en bedrijfsmodellen ontwikkelen die technologische disruptie effectiever – en in sommige gevallen veel sneller – konden benutten dan hun concurrenten.

Hoe zullen bedrijven evolueren in het post-AI-tijdperk?

Het zal moeilijk zijn om de investeringsniveaus van de VS en China te evenaren, maar het succes van Amazon en Netflix zou Europese bedrijven optimistisch moeten stemmen dat zij nog steeds wereldwijd kunnen concurreren. Als Europese ondernemingen begrijpen hoe AI hun bedrijfsmodellen zal beïnvloeden en hun organisatorische en operationele structuren aanpassen om wendbaarder te worden, maken zij kans om hun concurrenten voor te blijven.

Eerlijk gezegd denk ik niet dat er vandaag een CEO is die volledig heeft uitgetekend hoe zijn of haar bedrijfsmodel eruit zal zien in het AI-tijdperk. Iedereen beseft dat AI ons slimmer en productiever maakt door routinetaken te automatiseren en realtime analyses en inzichten te bieden. Toch zijn we nog volop aan het ontdekken wat dit op lange termijn zal betekenen voor bedrijfsprocessen, klantinteracties en organisatiestructuren.

Het DNA van Europese bedrijven zal ingrijpend veranderen. Hoewel die toekomstvisie vandaag nog vorm krijgt, heeft Europa een venster van opportuniteit om te ontdekken hoe het zich kan onderscheiden en een voorsprong kan nemen.

Daarom zijn initiatieven zoals Boardwave zo belangrijk: ze brengen toonaangevende figuren uit de Europese technologiesector samen met de ambitie om Europese softwarebedrijven succesvoller te maken op het wereldtoneel. Bedrijven moeten creatiever worden en meer risico’s durven nemen om hun manier van werken te herdenken.

Neem bijvoorbeeld de dienstensector, die van cruciaal belang is voor de Europese economie. Alleen al binnen professionele dienstverlening worden vandaag vragen gesteld die vroeger ondenkbaar waren, zoals of grote gevestigde spelers mogelijk ernstig bedreigd worden door wendbaardere gespecialiseerde spelers.

AI herdefinieert professionele dienstverlening

Thordur Arnason van Capgemini Invent heeft een reeks artikels geschreven over de toekomst van professionele dienstverlening. Hij beschrijft hoe het traditionele piramidemodel zal worden vervangen door een diamantvormig model. In plaats van dat junior medewerkers onderaan de piramide taken uitvoeren zoals gestructureerde analyses, rapportopmaak en het samenvatten van documenten, zullen deze taken door AI worden geautomatiseerd. In het nieuwe diamantmodel worden meer hoogopgeleide mid-level professionals ondersteund door AI-tools. Volgens Thordur vereist dit echter een grondige herziening van de manier waarop organisaties werken.

Dit kan onder meer betekenen dat men afstand neemt van de huidige facturatiemodellen. Zo introduceert het bedrijf Globant een abonnementsmodel waarbij klanten tokens kopen voor toegang tot een virtuele workforce van AI-agents die worden aangestuurd door menselijke consultants. We zouden ook kunnen zien dat consultancy meer wordt “geproductiseerd”, waarbij AI repetitieve taken identificeert die kunnen worden opgelost met kant-en-klare digitale producten.

Thordur spreekt ook over Y-vormig talent in plaats van T-vormig talent. De waarde van deze professionals is gebaseerd op een sterke expertisebasis, ondersteund door AI om in realtime meer waarde te leveren. Hij noemt deze toekomstige professionals “conductors of intelligence”: consultants die AI-tools kunnen benutten op manieren die concurrenten niet kunnen, maar die ook over kritische analyse- en communicatievaardigheden beschikken om de output van AI kritisch te bevragen.

Prioriteiten voor Europese bedrijven

Eén vraag springt eruit in Thordur’s analyse en zou centraal moeten staan voor Europese industrieën en beleidsmakers: “Wat wordt mogelijk wanneer intelligentie oneindig en gratis is?”

Dat is een fundamentele vraag en ze moet centraal staan in hoe bedrijven nadenken over een toekomst waarin AI een nog grotere rol speelt. Verandering kost tijd, dus bedrijven moeten een langetermijnvisie ontwikkelen over hoe ze willen evolueren. CEO’s moeten leiderschap tonen en moedig genoeg zijn om vast te houden aan hun plannen, zelfs onder druk van stakeholders.

Het is ook cruciaal om medewerkers mee te nemen in dit traject. Dat vereist investeringen in vaardigheden zodat werknemers de technologie kunnen verkennen en begrijpen hoe die hun rol kan versterken.

Beleidsmakers in Europa en het VK moeten eveneens een sleutelrol spelen bij het ondersteunen van bedrijven die hun strategieën en organisaties herdenken. Het streven van de EU om bedrijfsregulering te stroomlijnen – onder meer via het zogenaamde 28ste regime – is een positieve stap. Ook initiatieven om de toegang tot kapitaal te versnellen via de Savings and Investment Union kunnen bedrijven stimuleren om te innoveren.

Europa en het VK beschikken bovendien over enkele van de beste universiteiten ter wereld. Het zou interessant zijn om meer samenwerking te zien tussen beleidsmakers, academici en sectororganisaties om best practices te ontwikkelen voor het herdenken van bedrijfsorganisaties.

De ondersteuning voor de infrastructuur die nodig is om AI-gedreven bedrijven mogelijk te maken, is bijzonder welkom. Tegelijk blijft datasoevereiniteit een belangrijk aandachtspunt. En uiteraard zijn initiatieven die de ontwikkeling van de juiste vaardigheden stimuleren essentieel, met nadruk op kritisch denken, analyse, communicatie en emotionele intelligentie – naast technische vaardigheden.

Als beleidsmakers Europese bedrijven kunnen helpen om deze transformatie door te voeren in een tempo dat gelijke tred houdt met – of minstens dicht in de buurt komt van – het tempo van technologische verandering, zal dat de concurrentiekracht van de regio aanzienlijk versterken.

Simon Paris, CEO, Unit4