Key takeaways
- De escalerende handelsspanningen tussen Canada en de Verenigde Staten bemoeilijken de geplande aankoop van F-35-gevechtsvliegtuigen door Canada.
- Geconfronteerd met stijgende kosten en politieke druk, onderzoekt Canada alternatieve opties voor militair materieel uit regio’s als Europa en de Indo-Pacific.
- De mogelijke afwijzing van de F-35-deal illustreert een verschuiving in de defensiestrategie van Canada naar diversificatie van partnerschappen en vermindering van de afhankelijkheid van Amerikaanse leveranciers.
De geplande aankoop van Amerikaanse F-35-gevechtsvliegtuigen door Canada wordt kritisch bekeken door de escalerende handelsspanningen tussen de twee landen, meldt The Hill. Hoewel Canada zich heeft verbonden tot de aankoop van ten minste 16 F-35A Lightning II-vliegtuigen, overweegt premier Mark Carney om nog eens 72 extra vliegtuigen aan te schaffen.
Door een combinatie van binnenlandse politieke druk, stijgende kosten en gespannen relaties met de Verenigde Staten wordt Canada echter gedwongen om alternatieve opties voor militair materieel te onderzoeken.
Verschuivende defensiepartnerschappen
Voormalig nationaal veiligheidsadviseur Vincent Rigby wijst op de impact van de retoriek van Washington op Canadese beleidsmakers, waardoor zij de defensierelatie heroverwegen. Rigby erkent dat er gedeelde belangen zijn op het gebied van de veiligheid in Noord-Amerika, maar benadrukt dat Canada zijn defensiepartnerschappen moet diversifiëren en materieel moet aanschaffen uit andere regio’s, zoals Europa en de Indo-Pacific. Dit betekent een belangrijke verschuiving in de traditionele afhankelijkheid van Canada van Amerikaanse militaire leveranciers.
Bilaterale betrekkingen onder druk
De F-35-deal, die aanvankelijk in 2022 was gesloten voor 88 vliegtuigen, heeft vertragingen en kostenoverschrijdingen van meer dan 27 miljard dollar (ongeveer 22,9 miljard euro) opgeleverd. Carney startte in maart 2025 een herziening van de deal tijdens toenemende handelsspanningen. De situatie is nog verder verergerd toen de Amerikaanse ambassadeur in Canada, Pete Hoekstra, suggereerde dat het besluit van Canada om geen F-35’s te kopen, wijzigingen zou kunnen vereisen in NORAD, het gezamenlijke defensiepartnerschap tussen de twee landen.
Hoewel het ministerie van Buitenlandse Zaken verduidelijkte dat Hoekstra geen dreigement uitsprak, maar commentaar gaf op de gevolgen van het besluit van Canada voor de modernisering van NORAD, leidden zijn opmerkingen tot bezorgdheid over de stabiliteit van de bilaterale defensierelatie. Sommige voormalige Canadese functionarissen beschouwen de opmerkingen van Hoekstra als een politieke druktactiek om het besluit van Canada te beïnvloeden.
Alternatieve opties
Deskundigen zoals Andrea Charron stellen echter dat dergelijke tactieken contraproductief zijn en Canada verder kunnen doen afstappen van de aankoop van de F-35. Canada overweegt nu de in Zweden gebouwde Saab JAS 39 Gripen als alternatief voor de modernisering van zijn luchtvloot.
Voorstanders van de Gripen stellen dat Canada door uitsluitend op F-35’s te vertrouwen te afhankelijk zou worden van de VS en zijn onvoorspelbare buitenlandse politiek, vooral gezien het feit dat het Pentagon ook na de verkoop toezicht blijft houden op de straaljagers. Uit opiniepeilingen blijkt dat er veel steun is voor de integratie van de Gripen in de Canadese luchtmacht, hetzij door middel van een gemengde vloot, hetzij door de F-35’s volledig te vervangen.
Logistieke uitdagingen F-35
Charron erkent de geavanceerde capaciteiten van de F-35, maar wijst ook op de logistieke uitdagingen van het beheer van meerdere soorten straaljagers binnen de Canadese strijdkrachten. Zij stelt dat Canada een beslissende keuze moet maken op basis van het platform dat het beste aansluit bij de veranderende defensiebehoeften. Uiteindelijk zal de beslissing van Canada aanzienlijke gevolgen hebben voor de bilaterale betrekkingen met de VS en bepalend zijn voor de toekomstige defensiepositie van het land. (fc)
Volg Business AM ook op Google Nieuws
Wil je toegang tot alle artikelen, geniet tijdelijk van onze promo en abonneer je hier!