Key takeaways

• Frankrijk is van plan zijn nucleaire afschrikking uit te breiden door Rafale-gevechtsvliegtuigen in heel Europa te stationeren.
• Tien landen willen via dit kader hun afhankelijkheid van de Verenigde Staten op het gebied van veiligheid verminderen.
• Parijs behoudt de absolute soevereine controle over alle beslissingen inzake de inzet van kernwapens.

Om de Europese veiligheid tegen Russische dreigingen te versterken, ontwikkelt Frankrijk een strategie om zijn nucleaire afschrikkingsvermogen over het hele continent uit te breiden. In het kader van een voorstel onder leiding van president Emmanuel Macron zou Parijs Rafale-gevechtsvliegtuigen kunnen stationeren binnen de grenzen van bondgenootschappelijke landen. Dat vliegtuigen zijn in staat kernwapens te vervoeren.

Dit initiatief komt op een moment waarop veel Europese leiders vraagtekens plaatsen bij de consistentie van de veiligheidsgaranties die door de Verenigde Staten worden geboden.

Ook België toont interesse

Tien landen hebben belangstelling getoond voor dit kader. Het gaat om Zweden, Noorwegen, Finland, Denemarken, Polen, Griekenland, België, Nederland, Duitsland en het Verenigd Koninkrijk. De aard van de deelname van elk land zal verschillen.

Frankrijk voert momenteel individuele gesprekken met deze partners om afspraken te maken over het delen van inlichtingen, vroegtijdige waarschuwingscapaciteiten, beveiligde communicatienetwerken en het gebruik van militaire vliegvelden.

Spreiding

Een primaire doelstelling van dit plan is de mogelijkheid om Franse strategische vliegtuigen tijdens periodes van spanning over verschillende gebieden te verspreiden. Door zijn strijdkrachten te verspreiden, streeft Frankrijk ernaar strategische ambiguïteit te creëren. Zo is het voor een tegenstander moeilijker om de exacte locatie van zijn middelen te achterhalen.

Deelname aan het programma betekent echter niet automatisch dat een land ermee heeft ingestemd om met kernwapens uitgeruste vliegtuigen te huisvesten. Over de specifieke niveaus van samenwerking wordt nog onderhandeld.

Minder afhankelijk van de Verenigde Staten

Deze strategiewijziging, waarvan de uitvoering tegen maart 2026 is gepland, beoogt de Europese bondgenoten dieper te betrekken bij de crisisvoorbereidingen en strategische planning van Frankrijk. Als enige EU-lidstaat met een eigen kernwapenarsenaal – bestaande uit ongeveer 290 kernkoppen en onderzeeërs met ballistische raketten – beschouwt Frankrijk deze uitbreiding als een manier om de Europese afhankelijkheid van de Amerikaanse nucleaire paraplu te verminderen.

Xavier Chatel, strategisch adviseur van Macron, merkte op dat het verspreiden van deze strijdkrachten de strategische flexibiliteit vergroot tijdens een mogelijke nucleaire crisis.

Eerste stappen

De eerste operationele stappen zijn al gezet. In juli werden Rafale-straaljagers gestationeerd op de Duitse luchtmachtbasis Nerfenich. Dat markeerde een eerste fase van dit partnerschap. Bovendien hebben Frankrijk en het Verenigd Koninkrijk onlangs gezamenlijke luchtmanoeuvres gehouden waarin een scenario van een nucleaire aanval is gesimuleerd, met Franse Rafales en Britse Typhoons.

Niet alle deelnemers streven naar een fysieke aanwezigheid van wapens. Zo heeft Finland bijvoorbeeld verduidelijkt dat zijn betrokkenheid beperkt blijft tot informatie-uitwisseling en overleg, aangezien het niet van plan is om in vredestijd kernwapens te huisvesten.

Frankrijk behoudt volledige controle

Cruciaal is dat Frankrijk de absolute zeggenschap over zijn arsenaal behoudt. In tegenstelling tot het door de VS gehanteerde NAVO-model zal er geen gezamenlijk beheer van wapens plaatsvinden en zullen er geen kernkoppen worden overgedragen aan andere regeringen. De beslissing om deze wapens in te zetten blijft uitsluitend bij de Franse president berusten.

Bovendien heeft Parijs zich niet verbonden tot een automatische nucleaire reactie mocht een partnerstaat worden aangevallen. Gezien de complexiteit van deze afspraken zal de volledige uitvoering van het programma naar verwachting enkele jaren in beslag nemen. (fc)

Wil je meer defensienieuws ontvangen? Schrijf je in op onze wekelijkse Defensie Insider-nieuwsbrief

Volg Business AM ook op Google Nieuws

Wil je toegang tot alle artikelen, geniet tijdelijk van onze promo en abonneer je hier!