Een gedetailleerde analyse van het Federaal Planbureau toont aan dat de pensioenhervorming van de regering-De Wever vergaande gevolgen kan hebben. De hervorming gaat gepaard met lagere pensioenen, meer ongelijkheid en een groter armoederisico. 

Key takeaways

• De pensioenhervorming moet de kosten van de vergrijzing verlagen, maar leidt tot lagere gemiddelde pensioenen, vooral op lange termijn.
• De maatregelen vergroten ook de ongelijkheid: lage pensioenen dalen sterker dan hoge, en de kloof tussen mannen en vrouwen neemt toe.
• Jan Jambon (N-VA), minister van Pensioenen, reageert dat de hervorming zorgt voor een geleidelijke harmonisering tussen de pensioenstelsels.

Context: De regering-De Wever wil met een pensioenhervorming de pensioenen betaalbaar houden.

• De regering-De Wever heeft begin dit jaar de pensioenbonus uit de voorgaande legislatuur vervangen door een eigen systeem. Wie langer dan de pensioenleeftijd (66 jaar, of 67 jaar vanaf 2030) werkt en voldoende werkjaren op de teller heeft staan (35 jaar van 156 gewerkte of gelijkgestelde dagen), kan zijn pensioen een boost geven.
  • Bij de start van 2027 wordt ook de pensioenmalus toegevoegd aan dat systeem. Wie onvoldoende werkt en te vroeg met pensioen gaat, verliest door de malus een deel van zijn uitkering. 
• De regels voor wie vervroegd met pensioen wil gaan worden wel versoepeld. Vanaf volgend jaar is het voldoende om 42 werkjaren op de teller te hebben staan voor je kan stoppen. Dat betekent dat wie op z’n 18de is beginnen werken op z’n 60ste met pensioen kan gaan. Nu kan dat pas na een loopbaan van 44 jaar of vanaf 63 jaar na 42 jaar carrière.
• De regeringspartijen hadden in maart al een akkoord bereikt over de details van de hervorming. Nu heeft ook de Kamercommissie Sociale Zaken de maatregelen goedgekeurd na een eerste lezing. Normaal had de hervorming al op 1 april goedgekeurd moeten worden. Maar het Planbureau was op dat moment nog niet klaar met zijn impactstudie.

Wat staat er in de impactstudie van het Planbureau?

In het nieuws: Volgens de studie van het Federaal Planbureau zal de hervorming ervoor zorgen dat de vergrijzingskosten tegen 2050 met 1 procent van het bruto binnenlands product (bbp) zullen afnemen. Tegen 2070 moet de besparing verder oplopen tot 1,7 procent van het bbp. Maar er hangt wel een stevig prijskaartje vast aan die pensioenplannen.

• Om te beginnen, gaan de gemiddelde pensioenen (bruto) dalen. Voor nieuw gepensioneerden gaat het om een daling met gemiddeld 2,4 procent tegen het einde van de regeerperiode.
  • Als alle maatregelen op kruissnelheid zijn zal het gemiddelde bruto pensioen zelfs 5,6 procent lager liggen.
  • De daling is het grootst bij ambtenaren: tegen 2070 ligt hun pensioen gemiddeld ruim 15 procent lager dan zonder hervorming. Bij werknemers gaat het om een daling van ongeveer 7 procent en bij zelfstandigen om iets meer dan 3 procent. Volgens het Planbureau komt dat vooral doordat gunstige regels voor ambtenaren worden afgeschaft, zoals voordelige loopbaanbreuken en referteweddes.
• Volgens de studie gaat de ongelijkheid ook toenemen. Tegen het einde van de regeerperiode daalt het gemiddelde bruto pensioenbedrag (bij nieuw gepensioneerden) voor de laagste pensioenen met 7,4 procent. Bij de hoogste pensioenen stijgt het pensioenbedrag zelfs met 1,1 procent.
  • Zodra alle maatregelen op kruissnelheid zijn, dalen de laagste pensioenen met 12,1 procent en de hoogste met 5,7 procent.
• Voorts blijkt dat de pensioenkloof tussen mannen en vrouwen groter wordt. Het gemiddelde pensioen van vrouwen daalt door de maatregelen met 2,6 procent, bij mannen is dat 2,3 procent. Dat komt onder meer omdat vrouwen veel vaker deeltijds werken dan mannen.
• Het risico op armoede stijgt ook. Bij nieuw gepensioneerden klimt dat met 0,4 procentpunt, van 5,9 procent naar 6,3 procent. De belangrijkste verklaring voor die toename is de opschorting van de welvaartsaanpassingen, in het bijzonder die van de minimumpensioenen.

Focus op budgettaire impact

Ook dit: Jan Jambon (N-VA), minister van Pensioenen, wees maandagavond in een reactie op de impactstudie op de budgettaire impact van de hervorming.

• “De hervorming zorgt voor een geleidelijke harmonisering tussen de stelsels van werknemers, zelfstandigen en ambtenaren, en verkleint de genderpensioenkloof bij de reeds gepensioneerden”, zei hij.
• Jambon merkte ook nog op dat de maatregel die verantwoordelijk is voor de lichte verhoging van het armoederisico – het tijdelijk opschorten van de welvaartsenveloppe in deze legislatuur – geen deel uitmaakt van de pensioenwet. “De hervorming van de welvaartsaanpassing voor werknemers, zelfstandigen én ambtenaren wordt nog uitgewerkt in de komende jaren”, aldus de minister.

Wil je op de hoogte blijven van alles wat er zich afspeelt in de financiële wereld? Via deze link kan je je inschrijven op de dagelijkse nieuwsbrief.

Wil je toegang krijgen tot alle stukken op BusinessAM en dat voor minder dan 50 euro per jaar? Sluit dan hier een abonnement af!