Key takeaways
- Kirgizië dreigt met juridische stappen tegen de Europese Unie als deze exportbeperkingen oplegt door vermoedelijke wederuitvoer van gesanctioneerde goederen naar Rusland.
- EU-handelsgegevens tonen een stijging van bijna 800 procent in invoer van prioritaire goederen uit de EU naar Kirgizië en tot 1.200 procent meer uitvoer van Kirgizië naar Rusland sinds 2022.
- Kirgizië ontkent de beschuldigingen en beklemtoont zijn economische verwevenheid met zowel de EU als Rusland en zijn voordelen onder het SAP+-stelsel.
De regering van Kirgizië heeft laten weten dat zij juridische stappen overweegt tegen de Europese Unie indien deze handelsbeperkingen oplegt voor vermoedelijke wederuitvoer van gesanctioneerde goederen naar Rusland. Deze reactie komt op de signalen van de Europese Commissie die voor het eerst haar anti-ontwijkingsinstrument tegen een derde land zou inzetten.
Volgens de Financial Times zou de Commissie een voorstel hebben gedaan om de export naar Kirgizië te beperken van bepaalde goederen met een mogelijk militair karakter, zoals specifieke elektronische componenten en werktuigmachines. Het voorstel is gebaseerd op handelsgegevens. Daaruit blijkt dat de invoer van prioritaire goederen uit de EU naar Kirgizië sterk is toegenomen sinds de inval van Rusland in Oekraïne in 2022. Ook is de uitvoer van Kirgizië naar Rusland aanzienlijk gestegen.
Handelsstromen
Interne EU-documenten tonen aan dat de invoer van prioritaire goederen door Kirgizië vanuit de EU met bijna 800 procent is gestegen sinds 2022. Daarentegen zou de uitvoer van Kirgizië naar Rusland in bepaalde categorieën zelfs met ongeveer 1.200 procent zijn gestegen. Europese beleidsmakers zien dit als een aanwijzing dat goederen via Kirgizië alsnog hun weg naar Rusland vinden.
In het elfde sanctiepakket tegen Rusland heeft de EU in juni 2023 een specifiek instrument ingevoerd om sanctieontwijking via derde landen tegen te gaan. In het daaropvolgende twaalfde pakket werd daar nog een clausule aan toegevoegd. Die bestond eruit dat die wederuitvoer naar Rusland van bepaalde gevoelige goederen expliciet verboden wordt. Als de EU nu zou optreden tegen Kirgizië, zou dit de eerste toepassing van het instrument zijn.
Verschillende diplomatieke beslissingen wijzen op een groeiende bezorgdheid in Brussel. Volgens persbureau Reuters reisde David O’Sullivan, EU-sanctiegezant, naar de Kirgizische hoofdstad Bisjkek om de lokale autoriteiten aan te sporen strenger op te treden tegen wederuitvoer van gesanctioneerde goederen. Daarnaast meldde Reuters dat verschillende banken en cryptobedrijven in Kirgizië in de afgelopen maanden onder Europese, Britse en Amerikaanse sancties zijn geplaatst door hun mogelijke rol bij het faciliteren van sanctieontwijking.
Reactie van Bisjkek
De regering van Kirgizië ontkent de beschuldigingen. Eerste vicevoorzitter van het ministerkabinet, Daniyar Amangeldiev, verklaarde aan de Financial Times dat het land zich inspant om aan de westerse sancties te voldoen. De EU zou volgens hem te weinig duidelijke mechanismen geboden hebben waarmee het land kan aantonen dat het aan de Europese vereisten voldoet.
Kirgizië beklemtoont dat het geen belang heeft bij het schenden van internationale verplichtingen. Daarnaast wijst ze erop dat het economisch sterk verweven is met zowel de EU als Rusland. Het land behoort sinds 2022 tot de snelst groeiende economieën in Centraal-Azië. Het heeft een groeicijfer rond 9 procent per jaar, waarvan een deel in verband wordt gebracht met de toegenomen financiële transfers en handelsstromen in de regio.
Via het SAP+-stelsel geniet Kirgizië toegang tot de Europese markt. Dit stelsel zorgt voor extra handelsvoordelen voor ontwikkelingslanden die zich verbinden aan internationale normen op het gebied van arbeidsrechten, mensenrechten en goed bestuur.
Volg Business AM ook op Google Nieuws
Wil je toegang tot alle artikelen, geniet tijdelijk van onze promo en abonneer je hier!