Key takeaways
- Verouderde Iraanse olietankers die in het geheim opereren, vormen een ernstig risico op catastrofale olielekkages.
- De milieuschade en saneringskosten van dergelijke lekkages kunnen enorm zijn, mogelijk veel groter dan de ramp met de Exxon Valdez, en een zware last vormen voor kuststaten.
- Om die dreiging aan te pakken is gecoördineerde internationale actie nodig, waaronder verbeterde monitoring, strengere inspecties en gerichte sancties tegen scheepseigenaren.
De verouderde vloot van olietankers die Iran gebruikt om sancties te omzeilen, baart ernstige zorgen over een mogelijke milieuramp. Deskundigen waarschuwen dat die schepen, waarvan vele hun aanbevolen levensduur hebben overschreden, slecht worden onderhouden en een aanzienlijk risico op catastrofale olielekkages vormen.
Ouder dan veiligheidsdrempel
Maritieme inlichtingenanalisten van Pole Star Global hebben bijna 30 Iraanse tankers beoordeeld die in het geheim opereren door hun satellietvolgsystemen uit te schakelen. Uit hun bevindingen bleek dat de helft van die schepen ouder was dan de veiligheidsdrempel van 20 jaar. De analisten classificeerden zeven tankers als “extreem risicovol” door hun leeftijd, die meer dan 25 jaar bedroeg, waarbij drie zelfs ouder waren dan 30 jaar.
De mogelijke gevolgen zijn alarmerend. Een olielekkage uit een van die verouderde tankers zou qua omvang en milieuschade de beruchte ramp met de Exxon Valdez in de schaduw stellen. De schoonmaakkosten zouden kunnen oplopen tot 1,6 miljard dollar (ongeveer 1,3 miljard euro), een last die waarschijnlijk op het land waar de lekkage plaatsvindt zal komen te liggen, aangezien de schepen doorgaans niet verzekerd zijn.
Wereldwijde schaduwvloten
Tankers van schaduwvloten zijn niet uniek voor Iran. Ze zijn wereldwijd actief en maken naar schatting bijna 17 procent uit van de wereldwijde tankervloot. Rusland heeft de grootste schaduwvloot en recente incidenten illustreren het inherente gevaar ervan. In december 2024 veroorzaakten twee verouderde Russische tankers in de Zwarte Zee een grote lekkage nadat de ene was gezonken en de andere aan de grond was gelopen.
Saleem Khan, hoofd data en analyse bij Pole Star Global, beklemtoont de ernst van de situatie. Hij vergelijkt de schaduwvloot van Iran met “een tikkende tijdbom” en stelt dat het slechts een kwestie van tijd is voordat er een catastrofale storing optreedt die leidt tot een olielekkage. De enorme hoeveelheid olie die deze tankers vervoeren, vaak onder druk, in combinatie met complexe machines die gevoelig zijn voor storingen, vergroot de kans op brand of explosies.
Milieuoverwegingen
Milieuactivisten delen soortgelijke zorgen. Mark Spalding, voorzitter van de Ocean Foundation, wijst op de dringende noodzaak om de milieurisico’s van die schaduwvloten aan te pakken. Hij is van mening dat de focus op het ontlopen van verantwoordelijkheid aanzienlijke kosten met zich meebrengt voor kustgemeenschappen en mariene ecosystemen.
Misleidende praktijken
De misleidende praktijken van die schepen, waaronder valse vlaggen, vervalste eigendomsdocumenten en gemanipuleerde volgsignalen, illustreren de uitdagingen bij het reguleren van die schimmige industrie. De illegale handel in gesanctioneerde olie levert naar schatting miljarden dollars per jaar op, waarmee conflicten worden gefinancierd en het internationaal recht wordt ondermijnd.
Er worden voortdurend inspanningen geleverd om de activiteiten van schaduwvloten aan banden te leggen. Hoewel de Verenigde Staten een leidende rol hebben gespeeld bij het in beslag nemen van schepen die banden hebben met Rusland en Venezuela, hebben ook andere landen, waaronder Frankrijk, Duitsland en Estland, schepen van die vloten onderschept. Het Verenigd Koninkrijk is, ondanks zijn strategische ligging als belangrijke scheepvaartroute, minder actief geweest. Recente ontwikkelingen wijzen echter op een mogelijke verschuiving in de aanpak.
Volg Business AM ook op Google Nieuws
Wil je toegang tot alle artikelen, geniet tijdelijk van onze promo en abonneer je hier!