Key takeaways

• De Europese gasprijzen zijn met 120 procent gestegen als gevolg van geopolitieke spanningen en extreme weersomstandigheden.
• Door de lage opslagreserves is de regio kwetsbaar voor temperatuurdalingen in de winter.
• Stijgende energiekosten dreigen hogere inflatie en renteverhogingen te veroorzaken.

De gasprijzen in Europa zijn in de loop van 2026 met 120 procent gestegen, wat wijst op een precaire energiesituatie nu de regio de winter nadert. Half augustus bereikten de Nederlandse TTF-futures – de belangrijkste benchmark voor het continent – ongeveer 63,7 euro per megawattuur. Hoewel die cijfers ver onder de extreme pieken liggen die tijdens de energiecrisis van 2022 werden waargenomen, maakt het huidige gebrek aan reserves de markt zeer kwetsbaar voor verdere volatiliteit.

Klimaat- en geopolitieke druk

Ernstige hittegolven deze zomer hebben de crisis verergerd. Stijgende temperaturen hebben de vraag naar elektriciteit doen pieken, terwijl tegelijkertijd de productie van kern- en waterkracht door droogte wordt belemmerd. Als gevolg daarvan worden gasgestookte centrales ingezet om het energietekort op te vangen, waardoor brandstof wordt onttrokken die eigenlijk gereserveerd zou moeten zijn voor de wintervoorraden.

Deze druk wordt nog versterkt door geopolitieke en technische hindernissen, waaronder aanhoudende blokkades in de Straat van Hormuz en langdurige onderhoudsonderbrekingen bij Noorse gasvelden.

Herziene economische prognoses

Economen van Oxford Economics benadrukken dat kwetsbaarheden aan de aanbodzijde samenvallen met historisch lage opslagniveaus. Terwijl zij eerder voorspelden dat de prijzen rond de 45 euro/MWh zouden schommelen, zullen de verwachtingen voor de jaarwisseling waarschijnlijk naar boven worden bijgesteld tot bijna 60 euro/MWh.

Efficiëntiewinst tegenover weersrisico’s

Europa heeft zijn energiezekerheid sinds 2021 zeker verbeterd door het totale gasverbruik met 15 procent tot 20 procent te verminderen via de invoering van warmtepompen, hernieuwbare energie en industriële efficiëntie. Bovendien heeft een uitgebreider netwerk van lng-terminals de kans op een totaal fysiek tekort verkleind.

De regio blijft echter uiterst gevoelig voor temperatuurdalingen. Eerdere winters hebben aangetoond dat wanneer de temperaturen onder het gemiddelde dalen, de efficiëntiewinst in gasbesparingen snel verdwijnt, waardoor opslagreserves de enige effectieve verdediging tegen een koudegolf vormen.

Crisis opslagreserves

Uit actuele gegevens blijkt een zorgwekkende trend in die reserves. Begin augustus waren de opslagniveaus slechts voor 57,1 procent gevuld, het laagste niveau dat ooit voor die tijd van het jaar is geregistreerd.

Hoewel de EU officieel streeft naar een capaciteit van 90 procent, is er steeds meer flexibiliteit om deze doelstelling te verlagen naar 80 procent als de marktomstandigheden het vullen van de reservoirs te kostbaar of te moeilijk maken.

Regionale economische gevolgen

De energie-instabiliteit ontwikkelt zich tot een bredere economische bedreiging, met name wat betreft inflatie en monetair beleid. Hoewel nutsbedrijven vaak prijsafdekkingen toepassen om consumenten te beschermen, lopen die buffers uiteindelijk af, wat leidt tot hogere rekeningen voor eindgebruikers.

De impact verschilt per land. Terwijl Duitsland en Oostenrijk mogelijk een langzamere stijging zien door langetermijncontracten, ondervindt Nederland onmiddellijke veranderingen en blijft Italië het meest kwetsbaar vanwege zijn grote afhankelijkheid van gas.

Dilemma’s voor centrale bank

Dergelijke prijsstijgingen zouden de inflatie in de eurozone eind 2026 naar 3,5 procent kunnen duwen, wat hoger is dan eerdere basisramingen. Dit plaatst de Europese Centrale Bank in een lastige positie, aangezien aanhoudende, door energie veroorzaakte inflatie verdere renteverhogingen noodzakelijk kan maken. De daaruit voortvloeiende combinatie van verminderde koopkracht van consumenten en hogere financieringskosten zou een aanzienlijke economische last voor Europese huishoudens kunnen vormen.

(at)

Wil je meer energienieuws ontvangen? Schrijf je in op onze wekelijkse Energy Insider-nieuwsbrief

Volg Business AM ook op Google Nieuws

Wil je toegang tot alle artikelen, geniet tijdelijk van onze promo en abonneer je hier!