Key takeaways

• Ursula von der Leyen, voorzitter van de Europese Commissie, heeft drie juridische strategieën voorgesteld om de handel met illegale Israëlische nederzettingen te blokkeren.
• Die maatregelen vereisen een unanieme goedkeuring door alle 27 lidstaten om als sancties in het kader van het buitenlands beleid te kunnen fungeren.
• Logistieke hindernissen en verkeerde etikettering vormen een bedreiging voor de effectiviteit van mogelijke verboden of invoerheffingen.

Von der Leyen heeft de EU-lidstaten een reeks juridische strategieën voorgelegd die erop gericht zijn de handel met Israëlische nederzettingen – die volgens het internationaal recht als illegaal worden beschouwd – te beperken of volledig te verbieden. Uit een vertrouwelijk intern document, dat Euractiv kon inkijken, blijken drie mogelijke wegen: het invoeren van een strikte vergunningsprocedure voor invoer, het opleggen van prohibitieve invoerheffingen om dergelijke goederen onbetaalbaar te maken, of het instellen van een totaalverbod op invoer uit deze gebieden.

Sancties in het kader van het buitenlands beleid

Aangezien het handelsvolume met betrekking tot de nederzettingen minimaal is, beschouwt de Commissie deze maatregelen als politieke instrumenten in plaats van als standaard economische regelgeving. Daarom wordt in het document aanbevolen de maatregelen te categoriseren als sancties in het kader van het buitenlands beleid.

Die aanduiding is van belang omdat hierdoor de wettelijke vereisten voor de tenuitvoerlegging worden aangescherpt: er is unanieme instemming van alle 27 lidstaten vereist.

Voorstel komt er na toenemende druk lidstaten

Het voorstel is opgesteld door het kabinet van de voorzitter en het secretariaat-generaal, en niet door de Europese Dienst voor extern optreden. Kaja Kallas, hoofd van het buitenlands beleid van de EU, heeft echter de taak om deze keuzes aan de ministers van Buitenlandse Zaken voor te leggen. Dat proces dient als een cruciale toetsing van haar leiderschap en haar vermogen om consensus te bereiken tussen de lidstaten.

Dit initiatief vloeit voort uit langdurige interne debatten en toenemende druk van verschillende regeringen. De bezorgdheid over het optreden van Israël in Gaza, de uitbreiding van nederzettingen en de toename van geweld door kolonisten op de Westelijke Jordaanoever is toegenomen. Sommige landen, waaronder Nederland en Ierland, hebben al eigen nationale wetgeving ingevoerd om dergelijke handel te blokkeren.

Uitdagingen bij het handhaven van de nieuwe regels

De Commissie wees op aanzienlijke logistieke uitdagingen bij de handhaving van die regels. Met name douane-instanties kunnen moeite hebben om producten uit nederzettingen te onderscheiden van andere Israëlische goederen, aangezien handelaren artikelen mogelijk verkeerd etiketteren of vermengen om beperkingen te omzeilen.

Volgens het meest soepele voorstel zouden importeurs onder een vergunningensysteem toestemming van de overheid moeten verkrijgen en moeten aantonen dat goederen aan de oorsprongsregels voldoen, hoewel de Commissie waarschuwt dat dit gemakkelijk kan worden omzeild. Een agressievere aanpak zou hoge tarieven inhouden, bedoeld om goederen uit de nederzettingen uit de Europese markt te prijzen. Hoewel dat neerkomt op een verbod, zou de effectiviteit ervan kunnen worden verminderd, aangezien Israël exporteurs vaak compenseert.

De weg naar een totaalverbod

De strengste maatregel zou een alomvattend verbod zijn op de invoer, distributie en doorvoer van goederen uit nederzettingen binnen de EU, mogelijk gericht op specifieke sectoren zoals de landbouw of van toepassing op alle sectoren.

De Commissie stelt dat een dergelijk verbod gerechtvaardigd is als instrument van buitenlands beleid dat bedoeld is om het standpunt van de Israëlische regering te beïnvloeden. De aanpak blijft echter afhankelijk van de moeilijke taak om volledige overeenstemming te bereiken tussen alle EU-regeringen, na een eerdere mislukte poging in 2025 om handelspreferenties op te schorten.

Volg Business AM ook op Google Nieuws

Wil je toegang tot alle artikelen, geniet tijdelijk van onze promo en abonneer je hier!

(ns)