Key takeaways

• Nieuwe EU-regelgeving schrijft voor dat de inzamelingsgraad voor plastic flessen en metalen blikjes tegen 2029 90 procent moet bedragen.
• Systemen voor statiegeld vormen het belangrijkste mechanisme om deze strenge doelstellingen te halen.
• België kan verplichte statiegelden vermijden als het tegen 2026 aantoont dat het hogere recyclingpercentages haalt.

De inwerkingtreding van de Verordening inzake verpakkingen en verpakkingsafval (PPWR) op 12 augustus heeft een debat op gang gebracht over de vraag of België gedwongen zal worden een statiegeldsysteem voor aluminium blikjes en plastic flessen in te voeren.

Nieuwe richtlijnen

Deze nieuwe verordening, die een dertig jaar oude afvalrichtlijn vervangt, schrijft onmiddellijke veranderingen voor, waaronder het verbod op PFAS in voedselverpakkingen en strengere recyclingvereisten. In tegenstelling tot eerdere richtlijnen is deze verordening rechtstreeks bindend voor fabrikanten, waardoor afzonderlijke nationale wetten overbodig worden.

Statiegeld

De meest ingrijpende verandering voor het grote publiek staat gepland voor 1 januari 2029, wanneer EU-landen ervoor moeten zorgen dat 90 procent van de metalen blikjes en plastic wegwerpflessen van minder dan drie liter gescheiden wordt ingezameld. Om deze doelstelling te halen, stelt de wetgeving het gebruik van statiegeldsystemen voor, waarbij consumenten bij aankoop een kleine extra vergoeding betalen – meestal tussen 0,10 en 0,25 euro – die vervolgens wordt terugbetaald bij het inleveren van de verpakking.

Professor Delphine Misonne van de UCLouvain merkt bij The Brussels Times op dat dit mechanisme fungeert als een toelatingseis voor de markt in plaats van louter een stimulans voor het inleveren.

Blauwe zak

België maakt van oudsher gebruik van een ‘blauwe zak’-systeem, waarmee burgers kunnen recycleren zonder vooraf kosten te betalen. Volgens Fost Plus wordt met deze aanpak 80 procent van de plastic flessen met succes teruggewonnen.

Metalen verpakkingen zijn echter problematischer, met een terugwinningspercentage van slechts 65 procent. Het agentschap schrijft dit tekort toe aan de aard van consumptie onderweg, waarbij wordt opgemerkt dat blikjes doorgaans snel worden gebruikt en weggegooid terwijl mensen niet thuis zijn.

Mogelijke vrijstellingen voor België

Ondanks deze uitdagingen kan België mogelijk het verplichte statiegeldsysteem omzeilen. De EU-verordening biedt een maas in de wet voor landen die superieure inzamelingspercentages kunnen aantonen. Als België tegen 2026 een inzamelingspercentage van 80 procent kan aantonen en een haalbaar plan kan opstellen om tegen 2029 de drempel van 90 procent te halen, kan de Europese Commissie een vrijstelling verlenen. (fc)

Volg Business AM ook op Google Nieuws

Wil je toegang tot alle artikelen, geniet tijdelijk van onze promo en abonneer je hier!