Key takeaways

• Het conflict in Iran verstoort de wereldwijde toeleveringsketens voor meststoffen ernstig, waardoor de prijzen stijgen en de voedselzekerheid in gevaar komt.
• Stijgende aardgasprijzen en beperkingen op de export van meststoffen dwingen boeren wereldwijd om hun teeltgebieden te verkleinen of overheidssteun aan te vragen.
• Het beperkte aantal alternatieve leveranciers en de aanhoudende geopolitieke spanningen verergeren de situatie.

Het aanhoudende conflict in Iran heeft verstrekkende economische gevolgen, waaronder een ernstig knelpunt in de wereldwijde meststoffenvoorziening.

Verstoringen in kunstmestvoorziening

Vrachtwagens stapelen zich op aan de verkeerde kant van de Straat van Hormuz. Dat leidt tot productievertragingen en stilleggingen in kunstmestfabrieken in landen als India, Algerije en Slowakije door de stijgende aardgasprijzen. China heeft ook de export van kunstmest aan banden gelegd, wat de situatie nog verder verergert. Dat tekort dwingt boeren wereldwijd, waaronder Australische tarwetelers en Amerikaanse maïs- en sojaproducten, zich aan te passen door hun teeltgebieden te verkleinen of overheidssteun aan te vragen.

Hoewel de bezorgdheid over de economische gevolgen van het conflict grotendeels gericht is op de stijgende olie- en aardgasprijzen, worden de domino-effecten op de meststofvoorziening steeds zorgwekkender. Die verstoringen drijven de meststofprijzen wereldwijd op, wat de voedselzekerheid in kwetsbare regio’s in gevaar brengt.

Afhankelijkheid van aardgas

Voor de productie van de meeste meststoffen is aardgas nodig, waardoor het Midden-Oosten na Rusland de belangrijkste producent ter wereld is. De Straat van Hormuz is een cruciale route voor bijna een derde van de wereldwijde meststoffentransporten. Veel landen die hun eigen meststoffen produceren, zoals Egypte en Thailand, zijn afhankelijk van aardgas uit het Midden-Oosten.

Deepika Thapliyal, een meststofspecialist, wijst op de aanzienlijke prijsstijging van meststoffen door het tekort aan aanbod. Dat heeft gevolgen voor grote landbouwproducenten zoals India, dat kampt met mogelijke tekorten. Boeren in landen als de Verenigde Staten en Brazilië, die afhankelijk zijn van geïmporteerde meststoffen, bereiden zich ook voor op hogere kosten. Die zullen ze mogelijk doorberekenen aan de consument.

Beperkt aantal alternatieve leveranciers

De druk neemt nog toe door het beperkte vermogen van Rusland om in te springen als alternatieve leverancier van meststoffen. Aanhoudende droneaanvallen op Russische fabrieken en havens, door het conflict met Oekraïne, belemmeren de export.

De Wereldhandelsorganisatie (WTO) heeft gewaarschuwd voor de risico’s voor de voedselvoorziening in veel landen, waaronder de staten aan de Perzische Golf die sterk afhankelijk zijn van import voor essentiële grondstoffen zoals rijst, maïs, sojabonen en plantaardige olie. Ngozi Okonjo-Iweala, directeur-generaal van de WTO, wees op het destabiliserende effect van het conflict op de handel in energie, meststoffen en voedsel. Vooral gezien de bestaande geopolitieke spanningen, handelsconflicten en klimaatdruk.

Hoewel Amerikaans president Donald Trump zich optimistisch toont over een snelle oplossing, blijft de duur van het conflict onzeker. Recente berichten suggereren dat Iran olietankers opnieuw laat passeren, maar maritieme gegevens tonen een beperkte verkeersstroom. Die verloopt vooral binnen een gecontroleerde corridor onder beheer van de Iraanse Revolutionaire Garde.

Verstoring treft meerdere sectoren

De impact reikt verder dan meststoffen. Ook andere cruciale sectoren ondervinden hinder. Aluminium, belangrijk voor industriële productie, en helium, essentieel voor halfgeleiders, kampen met leveringsproblemen.

Analisten van Blue Yonder wijzen op wijdverbreide vertragingen in de toeleveringsketen die van invloed zijn op medicijnen, medische benodigdheden, halfgeleiders, batterijen en andere goederen door hogere transportkosten en verzekeringspremies.

Suketu Gandhi, partner bij een managementadviesbureau, voorspelt verdere prijsstijgingen voor goederen. Hogere verzendkosten door het omleiden van schepen rond Kaap de Goede Hoop zijn daar de oorzaak van. Ook wordt verwacht dat hogere energieprijzen de tarieven voor commerciële scheepvaartcontracten zullen opdrijven.

Azië meest kwetsbaar voor tekorten

De gevolgen voor de meststoffenaanvoer zijn bijzonder zorgwekkend, gezien de domino-effecten op de wereldwijde voedselzekerheid. Alpine Macro, een onderzoeksbureau op het gebied van beleggingen, wijst Azië, en met name India en Thailand, aan als de regio’s die het meest kwetsbaar zijn voor tekorten. Ook Europese en Amerikaanse boeren die zich voorbereiden op het voorjaarszaaiseizoen, krijgen te maken met prijsstijgingen.

Hoewel de huidige meststofprijzen de pieken van 2021 en 2022 nog niet hebben bereikt, blijft de duur van deze verstoringen onzeker. Terwijl sommige Amerikaanse boeren al meststof voor het seizoen hebben veiliggesteld, kunnen degenen die dat niet hebben gedaan, te maken krijgen met aanzienlijk hogere kosten.

Amerikaanse maatregelen

De regering-Trump heeft de sancties op de verkoop van meststoffen uit Wit-Rusland en Venezuela opgeheven in een poging de prijsstijgingen te temperen. Landbouworganisaties pleiten voor verdere steunmaatregelen, waaronder het afschaffen van invoerrechten op fosfaatmeststoffen uit Marokko en Rusland. Naar verwachting zal president Trump tijdens een bijeenkomst in het Witte Huis een vorm van financiële steun voor Amerikaanse boeren aankondigen.

Chris Abbott, CEO van Pivot Bio, een bedrijf dat landbouwproducten maakt om de bodem van stikstof te voorzien, meldt dat het de productie heeft verhoogd om een binnenlandse bron te bieden. Hij wijst op de urgentie om dit probleem aan te pakken. De meststofprijzen stijgen, terwijl de algemene prijzen voor landbouwgrondstoffen achterblijven. Dat leidt tot een ongekende verhouding tussen de prijzen van meststoffen en graan.

Volg Business AM ook op Google Nieuws

Wil je toegang tot alle artikelen, geniet tijdelijk van onze promo en abonneer je hier!