Key takeaways

• De Clean Industrial Deal wordt sterk beïnvloed door lobby’s van zware industriebedrijven, waardoor klimaatambities mogelijk worden verzwakt.
• Slechts een klein deel van de lobbyvergaderingen betrof maatschappelijke organisaties; het merendeel diende bedrijfsbelangen.
• Nationale strategieën, vooral vanuit Frankrijk en Duitsland, spelen een grote rol bij het vormgeven van het Europese industrie- en klimaatbeleid.

Het Europees klimaatbeleid was de afgelopen jaren een symbool voor een mondiale ambitie. Met de Clean Industrial Deal wilde de Europese Unie de zware industrie sneller verduurzamen. Daarnaast wilde ze ook haar concurrentiepositie versterken terwijl China en de Verenigde Staten steeds dominanter worden. Maar uit een onderzoek van Corporate Europe Observatory (CEO), dat plaatsvond van 26 februari 2025 tot 3 februari 2026, zou het in plaats van een versnelling van de decarbonisatie het tegenovergestelde gebeuren. Het zou een beleidsproject worden dat sterk beïnvloed wordt door de belangen van de grote vervuilende bedrijven. Er vonden meer dan 750 lobbyontmoetingen plaats in één jaar tijd, wat heel wat vragen oproept over de onafhankelijkheid van het Europese klimaatbeleid.

Toenemende greep van de zware industrie

De Clean Industrial Deal werd gepresenteerd als een oplossing om de uitstoot van de zware industrie te verminderen. Toch stelt het onderzoek van watchdog CEO dat het initiatief overgenomen is door lobbyisten uit de mijnbouw-, energie-, staal- en automobielsector.

Vertegenwoordiger van de staalindustrie in de Europese Unie, EUROFER, zou tientallen vergaderingen met EU-functionarissen aan de agenda hebben toegevoegd. Ook energiebedrijf Électricité de France (EDF) speelde een belangrijke rol in het proces.

Volgens de onderzoekers zijn de gevolgen hiervan reeds te voelen. De CO2-emissie-eisen voor bestelwagens en auto’s zijn al afgezwakt. Daarnaast is het verbod op verbrandingsmotoren uitgesteld. Ook milieuverplichtingen zijn versoepeld en de Europese CO2-grensheffing is vereenvoudigd. Critici spreken over een industriële deal die publieke middelen inzet om vervuilende bedrijven te ondersteunen in plaats van over de Clean Industrial Deal.

Onevenwichtige macht

Uit onderzoek blijkt dat er binnen zestien afdelingen van de Europese Commissie gemiddeld meer dan drie lobbyvergaderingen per dag plaatsvonden. Slechts acht procent werd gevoerd met vertegenwoordigers van het maatschappelijk middenveld, terwijl 90 procent van deze afspraken bedrijfsbelangen betrof.

De rol van commissaris Stéphane Séjourné, die verantwoordelijk is voor industriële markten, is erg opvallend. Hij hield in een jaar tijd 131 lobbybijeenkomsten. Ook Wopke Hoekstra, de klimaatcommissaris, had contact met lobbyisten tijdens 60 vergaderingen. Daartegenover had Teresa Ribera, commissaris voor schone en concurrerende transitie, slechts twintig ontmoetingen.

Volgens CEO vormen deze cijfers nog maar een klein deel van het geheel, aangezien lagere EU-medewerkers hun vergaderingen niet altijd openbaar hoeven te maken.

Nationale belangen

De invloed van de vervuilende bedrijven reikt verder dan de individuele lobbygesprekken. De Clean Industrial Deal weerspiegelt volgens CEO bredere nationale machtsstrategieën, vooral vanuit Frankrijk. Frankrijk steunt de zware industrie en deregulering onder het motto van concurrentievermogen. Deze focus zou het Europese industriebeleid steeds meer vormgeven.

De actieve lobby van EDF toont de sterke Franse invloed aan. Andere Europese lidstaten leggen andere accenten. Zo wil Frankrijk gezamenlijke EU-schulden om industriële investeringen te bevorderen, terwijl Duitsland sterk inzet op het verminderen van bureaucratie. Ook wil Duitsland aanpassingen aan het emissiehandelssysteem doorvoeren.

De relatieve afwezigheid van Oost- en Midden-Europese landen in dit debat is opvallend volgens sommige analisten. Dit zou gevolgen kunnen hebben voor toekomstige gesprekken over de meerjarenbegroting van 2028-2034, alsook voor de herziening van de Europese aanbestedingsregels.

Volg Business AM ook op Google Nieuws

Wil je toegang tot alle artikelen, geniet tijdelijk van onze promo en abonneer je hier!