Key takeaways

• China stelt zijn eigen belangen en zijn relatie met de Verenigde Staten boven alles.
• Hoewel China Iran diplomatiek en economisch steunt, vermijdt het directe militaire betrokkenheid bij conflicten.
• De afgewogen reactie van China versterkt zijn imago als niet-interventionistische macht, maar roept ook vragen op over zijn betrouwbaarheid als partner.

China heeft met gematigde diplomatie gereageerd op de recente acties van de VS tegen Iran en Venezuela. Hoewel Peking de gevangenneming en moord op soevereine leiders veroordeelt, heeft het zich onthouden van substantiële steun aan Teheran.

Strategische belangen

Deze pragmatische aanpak weerspiegelt de prioriteit die China geeft aan zijn eigen belangen, met name zijn relatie met de VS in de aanloop naar de komende top. Deskundigen suggereren dat China de afleiding van Amerikaanse middelen uit de Indo-Pacifische regio wellicht toejuicht. Dat vertellen ze aan CNN.

Ondanks dat China de grootste afnemer van Iraanse olie is, zijn de strategische belangen van China in Iran beperkt. De militaire samenwerking blijft beperkt en de handelsbetrekkingen met andere Golfstaten overtreffen die met Iran. Peking erkent het potentieel voor escalerende spanningen met de VS over Iran en geeft prioriteit aan het handhaven van de handelswapenstilstand en de algehele stabiliteit in de bilaterale betrekkingen.

Historische context

Historisch gezien heeft China Iran diplomatieke en economische steun verleend, zich verzet tegen Amerikaanse sancties en gepleit voor het vreedzame nucleaire programma van Iran. Peking heeft ook de mondiale positie van Iran versterkt via multilaterale groeperingen zoals de BRICS en de Shanghai Cooperation Organization. China vermijdt echter consequent directe betrokkenheid bij conflicten van zijn partners, wat wijst op een terughoudendheid om zich te mengen in veiligheidskwesties in het Midden-Oosten die verder gaan dan de bescherming van zijn eigen belangen.

Deze terughoudende houding kwam duidelijk naar voren tijdens eerdere conflicten tussen Iran en Israël en de VS, waarbij China alleen retorische steun bood. Deskundigen suggereren dat de ervaringen van China met de Amerikaanse interventies in Afghanistan en Irak zijn ambitie om op te treden als veiligheidsgarant voor landen in het Zuiden hebben getemperd.

Regionale evenwichtsoefening

Hoewel de relatie van China met Iran zijn energiezekerheid en invloed in het Midden-Oosten versterkt, onderhoudt Peking ook relaties met andere regionale spelers, zoals Saoedi-Arabië. Deze evenwichtige aanpak is gericht op het handhaven van de regionale stabiliteit.

Ondanks deze banden is er in Washington bezorgdheid ontstaan over de groeiende alliantie tussen China, Iran, Rusland en Noord-Korea. De gezamenlijke militaire parade in Peking vorig jaar, die deze eenheid liet zien, en de regelmatige gezamenlijke militaire oefeningen van de vier landen hebben deze bezorgdheid vergroot.

Vragen over betrouwbaarheid

Er rijzen vragen over de betrouwbaarheid van China als partner in moeilijke tijden, met name voor verre bondgenoten als Iran en Venezuela.

Ondanks de beperkte steun die China aan Iran heeft verleend tijdens recente militaire confrontaties, zal Teheran waarschijnlijk zijn banden met China in stand houden vanwege de economische invloed van dat land.

Kansen 

De militaire interventie van de VS in Iran biedt China zowel kansen als uitdagingen. Terwijl de focus van de VS op het Midden-Oosten mogelijk zijn middelen en aandacht afleidt van de Indo-Pacific, loopt China het risico van kortstondige verstoringen van zijn energievoorzieningsketen.

De diversificatie van de Chinese oliebronnen en de Chinese voorraden zouden de onmiddellijke gevolgen van de verminderde invoer van Iraanse olie kunnen verzachten. De bredere regionale instabiliteit en mogelijke verstoringen in de Straat van Hormuz vormen echter een grotere zorg.

Boodschap aan het Zuiden

De afgewogen reactie van China op de situatie versterkt zijn boodschap aan het Zuiden, waarbij het de VS afschildert als een hegemonie en zichzelf positioneert als voorvechter van niet-inmenging.

Deze aanpak biedt weliswaar meer flexibiliteit en vermindert het risico van strategische overbelasting, maar beperkt ook het vermogen van China om in tijden van crisis harde veiligheidsresultaten te boeken. Sommige analisten waarschuwen dat het uitblijven van actie door China de VS zou kunnen aanmoedigen om verdere risicovolle acties te ondernemen. (fc)

Volg Business AM ook op Google Nieuws

Wil je toegang tot alle artikelen, geniet tijdelijk van onze promo en abonneer je hier!