Key takeaways
- België doekt vanaf 1 november 2026, na meer dan 15 jaar, vier bestaande anti-fraudeorganen op en vervangt ze door één federaal coördinatiekader.
- Jaren na de Panama Papers verdwijnen aparte structuren die naast elkaar werkten.
- Een internationale evaluatie zette extra druk op een grondige hervorming.
De federale overheid gooit het roer om in de strijd tegen fraude, witwassen en andere vormen van georganiseerde economische criminaliteit. Via een nieuw Koninklijk Besluit worden de parallelle en historisch gescheiden anti-fraudestructuren opgeheven.
Vanaf 1 november 2026 komt er één federaal coördinatiekader. De federale regering reageert daarmee op een harde realiteit: criminelen opereren volgens een geïntegreerde logica, terwijl de overheid de jacht op illegaal kapitaal tot nog toe via versnipperde procedures organiseerde.
Erfenis van Panama Papers
Fiscale fraude en witwassen zijn volgens de regering nauw met elkaar verweven. Fraude genereert illegale geldstromen, terwijl witwassen vaak de volgende stap vormt om die opbrengsten in het economische verkeer te brengen. Toch werden beide fenomenen jarenlang binnen afzonderlijke institutionele kaders aangepakt.
In het Verslag aan de Koning verwijst de regering expliciet naar de vaststellingen van de parlementaire commissie rond de Panama Papers. Die stelde al jaren geleden vast dat criminele netwerken hun fraudemechanismen uitrollen zonder rekening te houden met procedurele, institutionele of territoriale grenzen. Dat inzicht ligt vandaag mee aan de basis van de hervorming. De regering erkent daarmee impliciet dat de gescheiden aanpak van fraude en witwassen steeds minder aansloot bij de manier waarop financiële criminaliteit zich in de praktijk organiseert.
Versnippering
Om die institutionele versnippering te doorbreken, treedt een ingrijpende rationalisatie in werking. Vier bestaande Koninklijke Besluiten – die teruggaan tot 2008, 2013, 2020 en 2025 – worden in één klap opgeheven. Daarmee verdwijnen de parallelle structuren waarbij de strijd tegen fiscale en sociale fraude enerzijds, en de strijd tegen het witwassen van misdadig kapitaal anderzijds, op aparte sporen liepen.
De volledige architectuur wordt samengebracht binnen één federaal coördinatiekader dat zich richt op de georganiseerde economische, financiële, sociale en fiscale criminaliteit.
Deze nieuwe constellatie steunt op twee organen:
- Een Ministerieel Comité: Dit orgaan is verantwoordelijk voor de politieke en strategische aansturing op federaal niveau.
- Een College: Het strategische coördinatieorgaan dat de daadwerkelijke samenwerking en informatie-uitwisseling tussen de diensten moet stroomlijnen.
Het primaire doel is het forceren van een strategische informatiedoorstroming. Gegevens, fraudesignalen en risicoanalyses moeten sneller en vloeiender gaan circuleren tussen de betrokken overheidsdiensten, toezichthouders en de gerechtelijke instanties. Zo wil de overheid sneller de meest impactvolle criminele fenomenen identificeren en een gezamenlijke langetermijnstrategie bepalen.
Internationale druk van FATF
De timing van deze centralisatieoefening is niet toevallig. De hervorming sluit ook aan bij aanbevelingen van de Financiële Actiegroep (FATF). In het meest recente evaluatierapport van de FATF kreeg België de expliciete aanbeveling om de nationale coördinatie en gezamenlijke risicobeoordeling dringend te versterken. Met dit eengemaakte coördinatiekader hoopt Brussel tegemoet te komen aan die internationale standaarden.
Bestaande bevoegdheden blijven overeind
De grondwettelijke onafhankelijkheid en autonomie van de verschillende diensten blijven behouden. De eigen bevoegdheden van instanties zoals de Bijzondere Belastinginspectie (BBI), de sociale inspectiediensten en de Cel voor Financiële Informatieverwerking (CFI) veranderen niet. Ook de regels rond opsporing, vervolging, beslaglegging en sancties blijven ongewijzigd.
Tegelijk vormt de oprichting van het nieuwe coördinatiekader een impliciete erkenning dat fraude- en antiwitwasdiensten jarenlang naast elkaar werkten, hoewel beide domeinen in de praktijk vaak in elkaar overvloeien. Terwijl criminele netwerken al jaren over administratieve en institutionele grenzen heen opereren, bleef de overheidsaanpak opgesplitst over verschillende structuren.
(at)
Volg Business AM ook op Google Nieuws
Wil je toegang tot alle artikelen, geniet tijdelijk van onze promo en abonneer je hier!
