Key takeaways

• De AfD behaalde een historisch resultaat van 43,8 procent van de stemmen in Saksen-Anhalt. De gevestigde partijen – met op kop CDU – zagen hun stemmenaantal enorm terugvallen.
• Er dreigt een regeringsimpasse nu andere partijen weigeren samen te werken met uiterstrechts.
• Het resultaat doet twijfels rijzen over de positie van Duits bondskanselier Friedrich Merz (CDU).

In een historische verschuiving in het Duitse politieke landschap heeft de uiterstrechtse Alternative für Deutschland (AfD) een grote overwinning behaald bij de deelstaatverkiezingen in Saksen-Anhalt. Hoewel de partij geen absolute meerderheid wist te behalen, betekent haar opmars een flinke klap voor de gevestigde politieke orde. De Christendemocraten (CDU), onder leiding van bondskanselier Friedrich Merz, leden een verpletterende nederlaag in de oostelijke regio, waar hun steun sterk daalde.

Historisch mandaat

De AfD behaalde 43,8 procent van de totale stemmen, waarmee ze haar resultaat ten opzichte van de vorige verkiezingen bijna verdubbelde. Dit resultaat leverde de partij 39 zetels op in het 83 leden tellende parlement, waardoor ze slechts drie zetels tekort kwam voor volledige controle. Het is wel nog wachten op het definitieve resultaat.

Ulrich Siegmund, de gouverneurskandidaat van de AfD, omschreef de uitslag als een historisch mandaat en een duidelijke afwijzing van het huidige bestuur. Hij schreef de opkomst van de AfD toe aan de slechte prestaties van Friedrich Merz.

Ineenstorting van het establishment

Andere politieke groeperingen deden het in vergelijking daarmee slecht. Het stemmenaandeel van de CDU daalde tot 17,2 procent, wat resulteerde in 15 zetels. Ondertussen behaalden de Sociaal-Democraten, de Groenen en Die Linke elk acht zetels, met stempercentages variërend tussen 8,6 procent en 9,3 procent.

De BSW-partij behaalde vijf zetels met 5,3 procent van de stemmen en profileerde zich als criticus van het ‘Brandmauer’-beleid dat door de gevestigde partijen wordt gevoerd om de AfD te isoleren. Brandmauer vertaalt zich letterlijk als ‘brandmuur’ en is de Duitse vorm van het cordon sanitaire.

Haast onmogelijke regeringsvorming

Ondanks de overwinning staat de AfD voor een uitdaging bij het vormen van een regering, omdat andere partijen weigeren samen te werken met een groep die door de binnenlandse inlichtingendienst als “rechtsextremistisch” wordt bestempeld.

Hoewel Siegmund zich bereid toonde om samen te werken met alle democratische krachten die hervormingen nastreven, bleef hij onvermurwbaar op punten waarover niet onderhandeld kan worden, zoals nationale veiligheid en immigratie.

Interne onrust bij de CDU

De CDU heeft de uitslag erkend als een pijnlijke mislukking; secretaris-generaal Franziska Hoppermann omschreef het als een tegenslag voor iedereen die sinds het einde van het communisme leidinggevende functies in de deelstaat heeft bekleed.

Hoewel analisten suggereren dat deze nederlaag het leiderschap van Friedrich Merz in gevaar zou kunnen brengen – vooral gezien zijn lage populariteitscijfers in de regio – heeft de partij op dit moment elke discussie over zijn aftreden van de hand gewezen.

Een breuk met de traditie

De opkomst bereikte bij deze verkiezingen een piek van 76,5 procent. Terwijl de AfD zich voorbereidt op de politieke impasse, verklaarde medevoorzitter Alice Weidel dat de partij een duidelijk mandaat heeft om te regeren en van plan is alle mogelijke strategieën te verkennen om de macht over te nemen. Deze uitslag betekent een dramatische ommekeer voor een deelstaat die sinds 2002 onder CDU-bestuur stond. (fc)

Volg Business AM ook op Google Nieuws

Wil je toegang tot alle artikelen, geniet tijdelijk van onze promo en abonneer je hier!