Key takeaways
- De Sovjet-Unie bouwde de 2B1 Oka om tactische kernkoppen af te vuren via een gigantische 420 mm-mortier.
- Door de catastrofale terugslag en de enorme omvang bleek dit kolossale wapen ongeschikt voor daadwerkelijke gevechtssituaties.
- Door de snelle ontwikkelingen op het gebied van ballistische raketten raakte dit logge apparaat al snel achterhaald.
Tijdens de Koude Oorlog was de Sovjet-Unie verwikkeld in een intense wapenwedloop met de Verenigde Staten, wat leidde tot de ontwikkeling van verschillende onconventionele wapens. Een van de meest excentrieke resultaten van deze wedloop was de 2B1 Oka, een gigantische gemotoriseerde mortier die was ontworpen om tactische kernkoppen over het slagveld af te vuren.
Dit kolossale wapen beschikte over een 420 mm gladloopkanon met een lengte van ongeveer 20 meter en woog zo’n 55 ton, waardoor het een van de meest ongewone artilleriestukken was die ooit zijn bedacht.
Inspiratie bij de Verenigde Staten
De aanleiding voor de ontwikkeling van de Oka was de Amerikaanse M65 Atomic Annie, een 280 mm-kanon dat tijdens een test in Nevada in 1953 met succes een kerngranaat had afgevuurd.
Uit angst voor een technologische achterstand zocht de Sovjetleiding naar een vergelijkbaar vermogen om vijandelijke vestingwerken en troepenconcentraties te raken zonder uitsluitend op vliegtuigen te hoeven vertrouwen. Halverwege de jaren vijftig gaf de Sovjetregering opdracht tot de ontwikkeling van twee geheime systemen: de 2A3 Kondensator en de 2B1 Oka.
Kernprojectielen van 750 kilogram
Om het immense gewicht van de Oka te dragen, maakten de ingenieurs gebruik van een aangepast chassis van de zware T-10-tank, aangedreven door een dieselmotor van 750 pk. Ondanks zijn vermogen was het voertuig log en haalde het op de weg een maximumsnelheid van slechts 30 km/u.
Het systeem was ontworpen om kernprojectielen van 750 kilogram af te vuren over afstanden variërend van 25 tot 45 kilometer, waarbij raketondersteuning dat bereik mogelijk tot 50 kilometer kon vergroten. Het laadproces was echter slopend en vereiste gespecialiseerde machines, waardoor de vuursnelheid beperkt bleef tot slechts één schot per vijf minuten.
Publiek debuut en fatale tekortkomingen
De Oka maakte een spectaculair publiek debuut tijdens een militaire parade in 1957 op het Rode Plein in Moskou. Hoewel de aanblik van het gigantische wapen toeschouwers intimideerde en westerse spionnen intrigeerde, verhulde het imposante uiterlijk diepgaande systeemfouten.
De meest kritieke tekortkoming was de catastrofale terugslag. Bij het afvuren was de kracht zo hevig dat het 55 ton zware voertuig vijf meter achteruit kon worden geduwd. Deze terugslag beschadigde regelmatig de ophanging en de transmissie, waardoor onderdelen van de aandrijflijn soms losraakten. Bovendien maakte de extreme lengte van de loop het vrijwel onmogelijk om het voertuig per spoor of door smalle stedelijke straten te vervoeren.
Mislukking
Uiteindelijk was het project een mislukking. Er werden slechts vier prototypes geproduceerd en het programma werd in 1960 stopgezet. De Oka raakte achterhaald door de snelle ontwikkeling van tactische ballistische raketten, zoals de 2K6 Luna, die een mobieler, flexibeler en kosteneffectiever middel boden om nucleaire ladingen af te vuren.
Museum
Tegenwoordig wordt de 2B1 Oka eerder herinnerd als een militaire curiositeit dan als een bruikbaar wapen. Een bewaard gebleven exemplaar is te zien in het Militair-Historisch Artilleriemuseum in Sint-Petersburg, waar het getuigt van een periode van wanhopige experimenten waarin supermachten elke mogelijke methode – hoe onpraktisch ook – onderzochten om atoomenergie als wapen in te zetten. (fc)
Wil je meer defensienieuws ontvangen? Schrijf je in op onze wekelijkse Defensie Insider-nieuwsbrief
Volg Business AM ook op Google Nieuws
Wil je toegang tot alle artikelen, geniet tijdelijk van onze promo en abonneer je hier!
