Key takeaways

• Geopolitieke instabiliteit drijft de energieprijzen in de EU naar kritieke hoogtepunten.
• Strategische reserves en verhoogde productie verzachten de onmiddellijke tekorten.
• Diversificatie-inspanningen verleggen de afhankelijkheid van Rusland naar de Verenigde Staten.

Nu de winterse stookperiode nadert, kwamen energieambtenaren van de Europese Unie in Luxemburg bijeen om manieren te bespreken om de energiekosten te verlagen en een stabiele energievoorziening te waarborgen.

Deze urgentie vloeit voort uit de stijgende olie- en aardgasprijzen als gevolg van geopolitieke instabiliteit in Jemen, Oekraïne en Iran. Energiecommissaris Dan Jørgensen wees op een nijpende situatie waarin ongeveer 50 miljoen EU-burgers moeite hebben om hun woningen te verwarmen, en waarschuwde dat dit aantal zou kunnen stijgen tijdens een crisis die hij omschrijft als ernstiger dan die van vier jaar geleden.

Grotere veerkracht ondanks complexe bedreigingen

Jørgensen erkende de ernst van de situatie, maar stelde dat de EU veerkrachtiger is dan in 2022. Dat komt onder meer door een daling van het gasverbruik met 18 procent en een strategische verschuiving weg van Russische import. Rusland was eerder goed voor 45 procent van de energievoorziening van de Unie.

Toch is de huidige instabiliteit volgens Jørgensen complexer, omdat ook olie en olieproducten worden getroffen. Hij verwees daarbij naar de bijna-uitval van de beschikbaarheid van vliegtuigbrandstof afgelopen zomer als een belangrijk aandachtspunt.

Slinkende reserves

De marktvolatiliteit is duidelijk zichtbaar nu de groothandelsprijzen voor gas onlangs de 100 euro per megawattuur bereikten – het hoogste niveau sinds eind 2022 – en momenteel drie keer zo hoog liggen als vóór het uitbreken van het conflict in Iran.

Deze stijging houdt verband met de vernietiging van raffinaderijen in Rusland en het Midden-Oosten, evenals met geblokkeerde transportcorridors in de Rode Zee, de Zwarte Zee en de Straat van Hormuz. Bovendien zijn de gasreservoirs momenteel voor 75 procent gevuld, een daling ten opzichte van de 83 procent die vorig jaar werd geregistreerd.

Hogere productie

Om deze tekorten tegen te gaan, onderhandelt de Europese Commissie met raffinaderijen over een verhoging van de productie, mogelijk door bepaalde technische normen te versoepelen. Daarnaast hebben westerse landen, als reactie op de invloed van de VS, toegezegd meer dan 400 miljoen vaten uit strategische reserves vrij te geven.

De Franse minister van Energie, Roland Lescure, kondigde met name aan dat in het komende kwartaal 42 miljoen vaten, waarvan de helft diesel, zouden worden vrijgegeven.

Geopolitieke risico’s

Ook wordt besproken hoe de elektriciteitskosten kunnen dalen, bijvoorbeeld door de nettarieven en belastingen aan te passen. Een van de voorstellen is om elektriciteit minder zwaar te belasten dan gas.

Deze voorstellen stuiten echter op weerstand van Polen en Zweden. De Zweedse minister van Energie, Ebba Busch, uitte haar bezorgdheid dat de regio haar afhankelijkheid van Russische energie louter vervangt door een afhankelijkheid van Amerikaanse bronnen, en stelde dat de Amerikaanse betrokkenheid bij de Straat van Hormuz deze overgang riskant maakt. Ondertussen drong commissaris Jørgensen er bij de lidstaten op aan om buitensporige subsidies voor fossiele brandstoffen te vermijden. (lv)

Wil je meer energienieuws ontvangen? Schrijf je in op onze wekelijkse Energy Insider-nieuwsbrief

Volg Business AM ook op Google Nieuws

Wil je toegang tot alle artikelen, geniet tijdelijk van onze promo en abonneer je hier!